Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 41
Devanagari script
लोको निरङ्कुशः सर्वो मर्यादालङ्घने रतः । मर्यादा स्थापिता तेन शास्त्रं वीक्ष्य महर्षिभिः
Transliteration
loko niraṅkuśaḥ sarvo maryādālaṅghane rataḥ | maryādā sthāpitā tena śāstraṃ vīkṣya maharṣibhiḥ
Translation
人々は皆、歯止めを失い、境界を踏み越えることを喜ぶ。ゆえに大いなる聖仙たちは、シャーストラを省みて、正しき限界を定めた。
Word by Word
लोकःthe world/people
लोकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निरङ्कुशःunrestrained
निरङ्कुशः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootnir- + aṅkuśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्ग/उपपद-निषेधार्थ (without restraint)
सर्वःentire, all
सर्वः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (लोकः)
मर्यादालङ्घनेin transgressing bounds
मर्यादालङ्घने:
Adhikarana (Sphere/अधिकरण)
TypeNoun
Rootmaryādā + laṅghana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मर्यादायाः लङ्घनम्)
रतःengaged, devoted
रतः:
Kriya (Predicative participle/क्रियासमान)
TypeVerb
Rootram (धातु)
Formक्त-प्रत्ययकृदन्त (PPP used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थ: आसक्त/निरतः
मर्यादाa boundary/rule
मर्यादा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmaryādā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्थापिताwas established
स्थापिता:
Kriya (Predicate—PPP/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययकृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेनby that/therefore
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सर्वनाम
शास्त्रम्the scripture
शास्त्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśāstra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वीक्ष्यhaving examined
वीक्ष्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवीक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive), उपसर्ग: वि-
महर्षिभिःby great sages
महर्षिभिः:
Karana (Agent-instrumental/कर्तृ-तृतीया)
TypeNoun
Rootmahā + ṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; कर्मधारय (महान् ऋषिः)
Speaker
Mārkaṇḍeya
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha (contextual)
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: King
Visual Art Cues
Scene: Rishis in a hermitage library-like setting, palm-leaf manuscripts open, establishing boundary stones and ritual precinct lines; people outside shown eager to cross, now guided back into order.
Characters & Entities
M
MārkaṇḍeyaM
maharṣiŚ
śāstraM
maryādāFAQs
Scripture-guided boundaries are a compassionate safeguard against human tendency toward excess and transgression.
No specific tīrtha is named here.
Not a specific ritual; it grounds ritual and conduct in śāstric authority.