Manu’s Progeny and the Birth of Iḍā (Genealogy and Dharma-Choice)

Verse 1

सूत उवाच । मनोर्वैवस्वतस्यासन्पुत्रा वै नव तत्समाः । पश्चान्महोन्नता धीराः क्षत्रधर्मपरायणाः

スータは語った。ヴァイヴァスヴァタ・マヌには九人の王子があり、武勇は皆等しかった。そののち、堅固にして高く尊き彼らは、クシャトリヤのダルマ—王者の正義—に専心した。

Verse 2

इक्ष्वाकुः शिबिनाभागौ धृष्टः शर्यातिरेव च । नरिष्यन्तोऽथ नाभागः करूषश्च प्रियव्रतः

イクシュヴァーク、シビ、ナーバーガ、ドリシュタ、シャリヤーティ、ナリシュヤンタ、そしてナーバーガ。さらにカルーシャとプリヤヴラタ—これらの王者たちは順序正しく数え挙げられる。

Verse 3

अकरोत्पुत्त्रकामस्तु मनुरिष्टिं प्रजापति । अनुत्पन्नेषु पुत्रेषु तत्रेष्ट्यां मुनिपुंगवः

子を望んで、プラジャーパティたるマヌは祭式イシュティ（iṣṭi）を執り行った。なお子らが生まれぬ時、その最勝の牟尼は、神の恩寵を求めてそのイシュティを続けた。

Verse 4

सा हि दिव्यांबरधरा दिव्याभरणभूषिता । दिव्यसंहनना चैवमिला जज्ञे हि विश्रुता

彼女は天の衣をまとい、神妙なる宝飾で飾られていた。光り輝く天上の姿を具え、名高き女性ミラー（Milā）が誕生した。

Verse 5

तामिडेत्येव होवाच मनुर्दण्डधरस्तथा । अनुगच्छत्व मामेति तमिडा प्रत्युवाच ह

そのとき、権威の杖を携えるマヌは言った。「おお、イダー（Iḍā）よ、ここへ来い。われに従え。」するとイダーは彼に答えた。

Verse 6

इडोवाच । धर्मयुक्तमिदं वाक्यं पुत्रकामं प्रजापतिम् । मित्रावरुणयोरंशैर्जातास्मि वदतां वर

イダーは言った。「この言葉はダルマにかなっております。子を望むプラジャーパティよ、知りなさい、私はミトラとヴァルナの分力より生まれました。語り給え、語りの最勝者よ。」

Verse 7

तयोस्सकाशं यास्यामि न मे धर्मे रुचिर्भवेत् । एवमुक्त्वा सती सा तु मित्रावरुणयोस्ततः

「彼らの御前へ参りましょう。このダルマには、わが心は喜びを見いだせません。」そう言い終えると、サティーはそこを去り、ミトラとヴァルナのもとへ向かった。

Verse 8

गत्वांतिकं वरारोहा प्रांजलिर्वाक्यमब्रवीत् । अंशैस्तु युवयोर्जाता मनुयज्ञे महामुनी

高貴なる乙女は彼らのもとへ近づき、合掌して言った。「大いなる牟尼よ、マヌの祭祀（ヤジュニャ）において、私はお二方の分現として生まれました。」

Verse 9

आगता भवतोरंति ब्रूतं किं करवाणि वाम् । अन्यान्पुत्रान्सृज विभो तैर्वंशस्ते भविष्यति

「お二方は来られた」と彼らは言った。「告げよ——そなたのために何をなすべきか。主よ、ほかの息子たちをお創りなさい。彼らによって、あなたの家系は続いてゆくであろう。」

Verse 10

सूत उवाच । तां तथावादिनीं साध्वीमिडां मन्वध्वरोद्भवाम् । मित्रावरुणानामानौ मुनी ऊचतुरादरात्

スータは語った。かくのごとく語り、マヌの祭祀（ヤジュニャ）より生じた貞淑なるイダーを見て、ミトラとヴァルナという名の二人の牟尼は、敬意をもって彼女に語りかけた。

Verse 11

मित्रावरुणावूचतुः । अनेन तव धर्मज्ञे प्रश्रयेण दमेन च । सत्येन चैव सुश्रोणि प्रीतौ द्वौ वरवर्णिनि

ミトラとヴァルナは言った。「おお、ダルマを知る者よ、麗しき腰の乙女よ。汝の謙譲、自己制御（ダマ）、そして真実によって、女の中の最勝者よ、われら二神は大いに満悦した。」

Verse 12

आवयोस्त्वं महाभागे ख्यातिं चैव गमिष्यसि । मनोर्वशकरः पुत्रस्त्वमेव च भविष्यसि

おお、幸いに満ちた者よ。われらによって汝はまことに名声を得るであろう。さらに汝自身がマヌの子となり、名をヴァシャカラ（Vaśakara）というであろう。

Verse 13

सुद्युम्न इति विख्यातस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । जगत्प्रियो धर्मशीलौ मनुवंशविवर्द्धनः

彼はスディユムナの名で知られ、三界に名声が響いた。万有に愛され、ダルマに堅く立ち、マヌ王統を大いに繁栄させた。

Verse 14

सूत उवाच । निवृत्ता सा तु तच्छ्रुत्वा गच्छंती पितुरंतिके । बुधेनांतरमासाद्य मैधुनायोपमंत्रिता

スータは語った。彼女はその言葉を聞くと引き返し、父のもとへ向かう途中、ブダは機を得て、夫婦の交わりへと彼女を誘った。

Verse 15

सोमपुत्रात्ततो जज्ञे तस्यां राजा पुरूरवाः । पुत्रोऽतिसुन्दरः प्राज्ञ उर्वशी पतिरुन्नतः

ついでソーマの娘から、王プルーラヴァスが生まれた。高貴なる主にして、比類なき美貌と叡智を備え、ウルヴァシーの夫として名高い。

Verse 16

जनयित्वा च सा तत्र पुरूरवसमादरात् । पुत्रं शिवप्रसादात्तु पुनस्सुद्युम्नतां गतः

そこで彼女は敬愛をもってプルーラヴァスに一子をもうけ、主シヴァの恩寵により、彼は再びスデュムナの位へと帰した。

Verse 17

सुद्युम्नस्य तु दायादास्त्रयः परमधार्मिकाः । उत्कलश्च गयश्चापि विनताश्वश्च वीर्यवान्

スデュムナには、至上のダルマにかなう三人の後継がいた—ウトカラ、ガヤ、そして大いなる武勇を備えた勇者ヴィナターシュヴァ。

Verse 18

उत्कलस्योत्कला विप्रा विनताश्वस्य पश्चिमाः । दिक्पूर्वा मुनि शार्दूल गयस्य तु गया स्मृताः

おお、牟尼の中の獅子よ、学識ある者たちは説く。ウトカラの東方は「ウトカラー」と呼ばれ、西方は「ヴィナターシュヴァ」と知られる。またガヤの地では、その東方が「ガヤー」と記憶される。

Verse 19

प्रविष्टे तु मनौ तात दिवाकरतनुं तदा । दशधा तत्र तत्क्षेत्रमकरोत्पृथिवीं मनुः

いとしき者よ、マヌが太陽の身を帯びた形（太陽の領域）へと入ったとき、彼はその地を十に分け、十の領域として正しく大地を整えた。

Verse 20

इक्ष्वाकुः श्रेष्ठदायादो मध्यदेशमवाप्तवान् । वसिष्ठवचनादासीत्प्रतिष्ठानं महात्मनः

イクシュヴァークは最勝の後継としてマディヤデーシャの地を得、ヴァシシュタの教えにより、その大いなる魂は堅固なる王都プラティシュターナを स्थापितした。

Verse 21

प्रतिष्ठां धर्मराज्यस्य सुद्युम्नोथ ततो ददौ । तत्पुरूरवसे प्रादाद्राज्यं प्राप्य महायशाः

そののちスディユムナは、ダルマに基づく王国の堅固な礎を打ち立てた。主権を得た後、名高きその王は王権をプルーラヴァスに授けた。

Verse 22

मानवो यो मुनिश्रेष्ठाः स्त्रीपुंसोर्लक्षणः प्रभुः । नरिष्यंताच्छकाः पुत्रा नभगस्य सुतो ऽभवत्

おお最勝の聖仙たちよ、女と男の両方の相を具えた主マーナヴァは、ナバガの子として生まれた。またナリシュヤンターからは、シャカ（Śaka）と呼ばれる子らが生まれた。

Verse 23

अंबरीषस्तु बाह्लेयो बाह्लकं क्षेत्रामाप्तवान् । शर्यातिर्मिथुनं त्वासीदानर्तो नाम विश्रुतः

バーレヤーの子アンバリーシャは、バールラカと呼ばれる領土を得た。シャリヤーティには双子があり、その一人はアーナルタの名で名高くなった。

Verse 24

पुत्रस्सुकन्या कन्या च या पत्नी च्यवनस्य हि । आनर्तस्य हि दायादो रैभ्यो नाम स रैवतः

スカンヤー—聖仙チャヴァナの妻となった者—には一人の男子が生まれた。その子はアーナルタの後継であり、名をライビヤといい、またライヴァタとも呼ばれた。

Verse 25

आनर्तविषये यस्य पुरी नाम कुशस्थली । महादिव्या सप्तपुरीमध्ये या सप्तमी मता

アーナルタの地には、クシャスタリー（Kuśasthalī）という都がある。それは至上に神聖であり、七つの聖都サプタプリー（Saptapurī）の第七とみなされる。

Verse 26

तस्य पुत्रशतं त्वासीत्ककुद्मी ज्येष्ठ उत्तमः । तेजस्वी सुबलः पारो धर्मिष्ठो ब्रह्मपालकः

彼には百人の息子がいた。その中でカクドミーは長子にして最も優れ—テージャスに輝き、力強く、揺るがず、ことさらにダルマに篤く、ブラーフマナの秩序を護る者であった。

Verse 27

ककुद्मिनस्तु संजाता रेवती नाम कन्यका । महालावण्यसंयुक्ता दिव्यलक्ष्मीरिवापरा

カクドミンにはレーヴァティーという名の娘が生まれた—比類なき美を具え、まるで天上のラクシュミーがもう一柱現れたかのようであった。

Verse 28

प्रष्टुं कन्यावरं राजा ककुद्मी कन्यया सह । ब्रह्मलोके विधेस्सम्यक्सर्वाधीशो जगाम ह

娘にふさわしい婿を尋ねるため、地上の主たる王カクドミーは娘とともにブラフマローカへ赴き、創造主ブラフマーにしかるべく相談した。

Verse 29

आवर्तमाने गांधर्वे स्थितो लब्धक्षणः क्षणम् । शुश्राव तत्र गांधर्वं नर्तने ब्रह्मणोंऽतिके

ガンダルヴァの楽がうねり高まる中、彼はわずかな機会を得てその場に立っていた。ひととき、ブラフマーの傍ら—舞が行われるところで—天上のガンダルヴァの調べを耳にした。

Verse 30

मुहूर्तभूतं तत्काले गतं बहुयुगं तदा । न किंचिद्बुबुधे राजा ककुद्मी मुनयस्स तु

おお賢者たちよ、その界では一瞬と思われたものが、実は多くのユガの経過となっていた。だが王カクドミーはそれを少しも悟らなかった。

Verse 31

तदासौ विधिमा नम्य स्वाभिप्रायं कृतांजलिः । न्यवेदयद्विनीतात्मा ब्रह्मणे परमात्मने

そのとき彼は、法（vidhi）を定めるブラフマーに礼拝して頭を垂れ、合掌して、へりくだった心のままに自らの意向を、至上我（Paramātman）たるブラフマーに申し述べた。

Verse 32

तदभिप्रायमाकर्ण्य स प्रहस्य प्रजापतिः । ककुद्मिनं महाराजं समाभाष्य समब्रवीत्

その意向を聞き取ったプラジャーパティ（梵天）は微笑み、ついで大王カクドミンに語りかけて、次のように告げた。

Verse 33

ब्रह्मोवाच । शृणु राजन्रैभ्यसुत ककुद्मिन्पृथिवपिते । मद्वचः प्रीतितस्सत्यं प्रवक्ष्यामि विशेषतः

梵天は言った。「聞け、王カクドミンよ、ライビヤの子よ——大地の主にして守護者よ。慈しみの心をもって、我が言葉を真実のまま、とりわけ明らかに語ろう。」

Verse 34

कालेन संहृतास्ते वै वरा ये ते कृता हृदि । न तद्गोत्रं हि तत्रास्ति कालस्सर्वस्य भक्षकः

まことに、時の力によって、汝が心に抱きし恩寵はすでに消え去った。そこには氏族も家系も残らぬ——時は万物を喰らう者である。

Verse 35

त्वत्पुर्य्यपि हता पुण्यजनैस्सा राक्षसैर्नृप । अष्टाविंशद्द्वापरेऽद्य कृष्णेन निर्मिता पुनः

王よ、汝の都でさえ、かつては羅刹たちにより、プンヤジャナの群れとともに滅ぼされた。だが今、この第二十八のドヴァーパラにおいて、クリシュナによって再び築かれたのだ。

Verse 36

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां मनुनवपुत्रवंशवर्णनंनाम षट्त्रिंशो ऽध्यायः

『シュリー・シヴァ・マハープラーナ』第五部『ウマー・サンヒター』の第三十六章「マヌの九人の息子の家系の記述」は、ここで終わる。

Verse 37

तद्गच्छ तत्र प्रीतात्मा वासुदेवाय कन्यकाम् । बलदेवाय देहि त्वमिमां स्वतनयां नृप

それゆえ、王よ、喜びと信頼の心を持ってそこへ行き、あなたの娘であるこの乙女を、ヴァースデーヴァまたはバラデーヴァに嫁がせなさい。

Verse 38

सूत उवाच । इत्यादिष्टो नृपोऽयं तं नत्वा तां च पुरीं गतः । गतान्बहून्युगाञ्ज्ञात्वा विस्मितः कन्यया युतः

スータは言った。このように指示された王は、彼に礼をしてその都へ向かった。多くの時代（ユガ）が過ぎ去ったことを知り、王は驚愕した。その傍らには、まだあの乙女がいた。

Verse 39

ततस्तु युवतीं कन्यां तां च स्वां सुविधानतः । कृष्णभ्रात्रे बलायाशु प्रादात्तत्र स रेवतीम्

その後、ふさわしく適切な方法で、彼は若き娘レヴァティーを、その地でクリシュナの兄バララーマに速やかに嫁がせた。

Verse 40

ततो जगाम शिखरं मेरोर्दिव्यं महाप्रभुः । शिवमाराधयामास स नृपस्तपसि स्थितः

その後、偉大にして輝かしき王は、メール山の神聖なる峰へと赴いた。苦行に身を定め、揺るがぬ信愛をもって主シヴァを礼拝した。

Verse 41

ऋषय ऊचुः । तत्र स्थितो बहुयुगं ब्रह्मलोके स रेवतः । युवैवागान्मर्त्यलोकमेतन्नः संशयो महान्

仙人たちは言った。「レヴァタはブラフマーの世界に多くのユガのあいだ留まっていたのに、なお若者のまま人間界へ戻って来た。これこそ我らの大いなる疑いである。」

Verse 42

सूत उवाच । न जरा क्षुत्पिपासा वा विकारास्तत्र संति वै । अपमृत्युर्न केषांचिन्मुनयो ब्रह्मणोंऽतिके

スータは言った。「そこにはまことに老いもなく、飢え渇きもなく、身体の変調もない。さらに、ブラフマーの御前に住する一部の牟尼には、非時の死もないのである。」

Verse 43

अतो न राजा संप्राप जरां मृत्युं च सा सुता । स युवैवागतस्तत्र संमंत्र्य तनयावरम्

ゆえに王は老いにも死にも至らず、その娘もまた同様であった。若さを保ったままそこへ来たり、しかるべく熟慮して、娘のために最上の夫を選び定めた。

Verse 44

गत्वा द्वारावतीं दिव्यां पुरीं कृष्णविनिर्मिताम् । विवाहं कारयामास कन्यायाः स बलेन हि

クリシュナが築いた輝かしき都、神なるドヴァーラヴァティーに赴き、彼はまことに己が権威の力をもって、その乙女の婚礼をそこで厳かに執り行わせた。

Verse 45

तस्य पुत्रशतं त्वासीद्धार्मिकस्य महाप्रभो । कृष्णस्यापि सुता जाता बहुस्त्रीभ्योऽमितास्ततः

大いなる主よ、その法にかなう者には百人の पुत्र（むすこ）がいた。またクリシュナからも、のちに多くの妃たちによって数えきれぬ子らが生まれた。

Verse 46

अन्ववायो महांस्तत्र द्वयोरपि महात्मनोः । क्षत्रिया दिक्षु सर्वासु गता हृष्टास्सुधार्मिकाः

そこに、二人の大いなる魂から偉大な系譜が興った。徳高くダルマに堅く立つクシャトリヤたちは、歓喜しつつ四方へ赴き、諸地方に広く行き渡った。

Verse 47

इति प्रोक्तो हि शर्यातेर्वंशोऽन्येषां वदाम्यहम् । मानवानां हि संक्षेपाच्छृणुतादरतो द्विजाः

かくしてシャリヤーティの系譜は語り終えた。今より他の人々の諸系統についても述べよう――二度生まれの賢者たちよ、この要約の語りを敬虔に聴け。

Verse 48

नाभागो दिष्टपुत्रोऽभूत्स तु ब्राह्मणतां गतः । स्वक्षत्रवंशं संस्थाप्य ब्रह्मकर्मभिरावृतः

ナーバーガはディシュタの子として生まれたが、しかもブラーフマナの境地に到った。自らのクシャトリヤの系統を確立したのち、聖なるブラーフマナの行法と戒律の務めに、信心深く没入した。

Verse 49

धृष्टाद्धार्ष्टमभूत्क्षत्रं ब्रह्मभूयं गतं क्षितौ । करूषस्य तु कारूषाः क्षत्रिया युद्धदुर्मदाः

ドゥリシュタからは、クシャトリヤのうち「ダーリシュタ」と呼ばれる系統が生じ、地上においてはブラーフマナの位にさえ達した。またカルーシャからはカルーシャ族が出て、戦いの驕りに酔うクシャトリヤであった。

Verse 50

नृगो यो मनुपुत्रस्तु महादाता विशेषतः । नानावसूनां सुप्रीत्या विप्रेभ्यश्च गवां तथा

マヌの子ヌリガは、とりわけ大施主として名高かった。深い信愛と喜びをもって、彼は婆羅門たちに種々の財宝を快く施し、また牛をも布施した。

Verse 51

गोदातव्यत्ययाद्यस्तु स्वकुबुद्ध्या स्वपापतः । कृकलासत्वमापन्नः श्रीकृष्णेन समुद्धृतः

しかし、与えるべきものを取り違えるという過ちを犯し、自らの愚かな思いと罪によってトカゲの身に堕ちた者は、のちにシュリー・クリシュナによって救い出され、引き上げられた。

Verse 52

तस्येकोभूत्सुतः श्रेष्ठः प्रयातिर्धर्मवित्तथा । इति श्रुतं मया व्यासात्तत्प्रोक्तं हि समासतः

彼にはただ一人の子がいた。まことに優れたその名はプラヤーティ、またダルマを知る者でもあった。これは私がヴィヤーサから聞いたことであり、その語られた内容を今ここに略して述べたのである。

Verse 53

वृषघ्नस्तु मनोः पुत्रो गोपालो गुरुणा कृतः । पालयामास गा यत्तो रात्र्यां वीरासनव्रतः

マヌの子ヴリシャグナは、師によって牛飼いに任じられた。彼は怠りなく牛を守護し、夜にはヴィーラ―サナの誓戒を守って、勇者の坐に端坐し、規律ある警覚に住した。

Verse 54

स एकदाऽऽगतं गोष्ठे व्याघ्रं गा हिंसितुं बली । श्रुत्वा गोकदनं बुद्धो हंतुं तं खड्गधृग्ययौ

ある時、力ある虎が牛舎に来て、牛を害そうとした。牛が襲われると聞くや、智ある者は剣を執り、その獣を討たんと進み出た。

Verse 55

अजानन्नहनद्बभ्रोश्शिरश्शार्दूलशंकया । निश्चक्राम सभीर्व्याघ्रो दृष्ट्वा तं खड्गिनं प्रभुम्

彼を見分けられず、褐色の獣の首を、虎と思い違えて斬り落とした。だが虎は、剣を携えたその主を見て、恐れて退いた。

Verse 56

मन्यमानो हतं व्याघ्रं स्वस्थानं स जगाम ह । रात्र्यां तस्यां भ्रमापन्नो वर्षवातविनष्टधीः

虎は討たれたと思い込み、彼は自分の住み処へ帰った。だがその夜、雨風に理知を乱されて迷妄に陥り、混乱のまま彷徨い歩いた。

Verse 57

व्युष्टायां निशि चोत्थाय प्रगे तत्र गतो हि सः । अद्राक्षीत्स हतां बभ्रुं न व्याघ्रं दुःखितोऽभवत्

夜が明けると彼は起き上がり、暁にそこへ赴いた。そこで黄褐色の鹿が殺されて横たわるのを見たが、虎は見当たらず、彼は悲しみに沈んだ。

Verse 58

श्रुत्वा तद्वृत्तमाज्ञाय तं शशाप कृतागसम् । अकामतोविचार्य्येति शूद्रो भव न क्षत्रियः

その出来事を聞き、何が起こったかを悟ると、彼は罪ある者を呪って言った。「正しい分別も熟慮もなく行ったゆえに、汝はシュードラ（śūdra）となれ。もはやクシャトリヤ（kṣatriya）ではない。」

Verse 59

एवं शप्तस्तु गुरुणा कुलाचार्य्येण कोपतः । निस्सृतश्च पृषध्रस्तु जगाम विपिनं महत्

かくして、師であり一族の導師である者に怒りのまま呪われ、プṛषध्र（Pṛṣadhra）は追放されて、広大な森へと去って行った。

Verse 60

निर्विण्णः स तु कष्टेन विरक्तोऽभूत्स योगवान् । वनाग्नौ दग्धदेहश्च जगाम परमां गतिम्

苦難により彼は深く厭離し、世を離れてヨーガに堅住した。やがて森の火にその身が焼き尽くされると、至上の境地へと赴いた――主、至上のパティ（シヴァ）の恩寵による解脱である。

Verse 61

कविः पुत्रो मनोः प्राज्ञश्शिवानुग्रहतोऽभवत् । भुक्त्वा सुखं दिव्यं मुक्तिं प्राप सुदुर्लभाम्

マヌの賢き子カヴィは、シヴァの恩寵によってその卓越を得た。神々の至福を味わったのち、きわめて得難い解脱を成就した。