The Vision of Mohinī (मोहिनी-दर्शनम्)

Verse 1

वसिष्ठ उवाच । तच्छ्रुत्वा नृपतेर्वाक्यं महाज्ञानी मुनीश्वरः । चिंतयित्वा क्षणं ज्ञात्वा कारणं तमुचाव ह ॥ १ ॥

ヴァシシュタは言った。王の言葉を聞くや、深い智を備えた牟尼の主はしばし思惟し、その因を悟ってから、彼に語りかけた。

Verse 2

वामदेव उवाच । पुरा त्वमवनीपाल शूद्रजातिसमुद्भवः । दारिद्र्येण पराभूतो दुष्टया भार्यया तथा ॥ २ ॥

ヴァーマデーヴァは言った。「昔、王よ、あなたはシュードラの家に生まれ、貧しさに打ちひしがれ、また悪しき妻によって苦しめられていた。」

Verse 3

परसेवनया चैव वेतनेन भुजिक्रिया । निवसन्दुःखसंतप्तो बहुवर्षाणि पार्थिव ॥ ३ ॥

他は他者に仕え、その働きの賃金によって生計を立て、王よ、苦しみに灼かれながらも多年を生きた。

Verse 4

कदाचिद्द्विजसंसर्गात्तीर्थयात्रां गतो भवान् । ततः सर्वाणि तीर्थानि परिक्रम्य महीपते ॥ ४ ॥

ある時、博学なる二度生まれ（ブラーフマナ）との交わりによって、あなたはティールタへの巡礼に出立した。ついで、地の主よ、あらゆる聖地を巡り歩き、周回して参詣した。

Verse 5

द्विजसेवापरो जातो मथुरां पुण्यरूपिणीम् । तत्र स्नातं त्वया विप्रसंगेन यमुनाजले ॥ ५ ॥

二度生まれ（ブラーフマナ）への奉仕に心を捧げ、あなたは功徳の姿たるマトゥラーに至った。そこでブラーフマナの同伴により、ヤムナーの水に沐浴した。

Verse 6

विश्रांतिसंज्ञके तीर्थे सर्वतीर्थोत्तमोत्तमे । मंदिरे च वराहस्य कथ्यमानां कथां नृप ॥ ६ ॥

王よ、「ヴィシュラーンティ」と名づく聖なる渡し—あらゆる巡礼地の中でも最勝—において、またヴァラーハ神の寺院において、語り継がれる物語は次のとおりである。

Verse 7

पुराणोक्तां च शुश्राव अशून्यशयनव्रतम् । चतुर्भिः पारणैर्यस्य निष्पत्तिस्तु विधीयते ॥ ७ ॥

彼はまた、プラーナに説かれる「アシューニャシャヤナ」（Aśūnyaśayana）という誓戒を聞いた。その正しい成就は、四度のパーラナー（pāraṇā・結願の作法）によって定められる。

Verse 8

येन चीर्णेन देवेशो जीमूताभः प्रसीदति । लक्ष्मीभर्ता जगन्नाथो निःशेषाघौघनाशनः ॥ ८ ॥

この誓願／儀礼を修することによって、雨雲のように黒き諸天の主は歓喜される。ラクシュミーの夫、宇宙の主ジャガンナータ、あらゆる罪の群れを滅する御方である。

Verse 9

तत्कृतं भवता राजन्पुनरभ्येत्य मंदिरम् । अशून्यशयनं पुण्यं गृहे वृद्धिकरं परम् ॥ ९ ॥

王よ、それを成し終えたなら、再び自らの家へ帰りなさい。夫婦の寝床を空にしないことは功徳であり、家の繁栄と増益をもたらす最上の因となる。

Verse 10

अकृत्वेदं महाराज व्रतं पातकनाशनम् । गार्हस्थ्यमनुतिष्ठेत वंध्यावन्निष्फलो भवेत् । सुखमीदृग्विधं लोके दुर्लभं प्रतिभाति मे ॥ १० ॥

大王よ、この罪を滅する誓願を行わねば、家住の生活を営んでも実りなく、子を宿さぬ女のようになろう。かかる幸福は、この世において稀であると、わたしには思われる。

Verse 11

श्रावणस्य तु मासस्य द्वितीययां महीपते । ग्राह्यमेतद्व्रतं पुण्यं जन्ममृत्युजरापहम् ॥ ११ ॥

王よ、シュラーヴァナ月の第二日（ドヴィティーヤー）に、この功徳ある聖なる誓願を受持すべきである。これは生・死・老の苦を除き去る。

Verse 12

लक्ष्मीयुक्तो जगन्नाथः पूजनीयोऽत्र पार्थिव । फलैः पुष्पैस्तथा धूपैश्चारुरक्तानुलेपनैः । शय्यादानैर्वस्त्रदानैस्तथा ब्राह्मणभोजनैः ॥ १२ ॥

王よ、ここではラクシュミーを伴うジャガンナータを、果物・花・香・麗しき赤き塗香によって礼拝すべきである。また寝台の布施、衣の布施、そしてバラモンへの供食によっても供養せよ。

Verse 13

तत्त्वया सर्वमेतद्धिकृतं राजन्सुदुस्तरम् । तस्यैव कर्मणः पुष्टिरशून्यस्य महीपते । इमानेवाग्रतः पुण्यास्त्वयोक्तान्विस्तराच्छृणु ॥ १३ ॥

王よ、汝の真実の理解によって、このすべてはまことに成し遂げられた――それは渡り難き道であっても。大地の主よ、これこそが、空しくない目的ある行為の力を増し、その果を結ばせる。いま、汝が問うたこの功徳深き事柄を、我が汝の前に詳しく説くゆえ、よく聴け。

Verse 14

नाप्रसन्नें जगन्नाथे भवेयुरिति निश्चितम् । पूर्वजन्मनि देवेशस्त्वयाशून्येन पूजितः ॥ १४ ॥

ジャガンナータが歓喜されねば、吉祥は決して成就しないと定まっている。前生において汝は、諸天の主を揺るがぬ信愛をもって礼拝した。

Verse 15

इह जन्मनि राजेंद्र द्वादश्यार्चयसे हरिम् । अवश्यं प्राप्यसे राजन् विष्णोः सायुज्यतां ध्रुवम् ॥ १५ ॥

王の中の王よ、この生においてドヴァーダシーの日にハリを礼拝するなら、王よ、汝は必ずや、毀れぬヴィシュヌとのサーユジュヤ（合一）の境地に到達する。

Verse 16

एष प्रश्नो मया राजन्व्याख्यातस्ते सुमंगलः । संपदां प्रभवोपेतो ज्ञातेरुत्कर्षणार्थकः ॥ १६ ॥

王よ、汝のこの問いは我により説き明かされた。これはきわめて吉祥であり、繁栄の源を備え、また一族を高めるためのものだ。

Verse 17

किमन्यत्ते महीपाल ददामीह करोमि च । अवश्यं सर्वयोग्योऽसि भक्तोऽसि त्वं जनार्दने ॥ १७ ॥

大地を治める王よ、さらに何を汝に与えようか。ここで我はなお何を為そうか。汝はあらゆる聖なる行いにふさわしい。なぜなら汝はジャナールダナ（ヴィシュヌ）の भक्त、信愛の人だからである。

Verse 18

राजोवाच । उत्सुकोऽहं द्विजश्रेष्ठ मंदरं पर्वतं प्रति । तत्राश्चर्याण्यनेकानि द्रष्टुकामस्तवाज्ञया ॥ १८ ॥

王は言った。「おお、最勝の婆羅門よ、私はマンダラ山へ向かいたいと切に願っている。あなたのご命令に従い、そこにある数多の不思議を拝見したいのだ。」

Verse 19

लघुर्भूत्वा गुरुं त्यक्त्वा पुत्रोपरि द्विजोत्तम । राज्यशासनजं भारं दुर्वहं यच्च भूमिपैः ॥ १९ ॥

おお、最勝の二度生まれよ。師を捨てて自らを「軽く」し、王国統治という—王たちにとって実に担い難い—重荷を、彼は息子の上に負わせた。

Verse 20

सोऽहं स्वेच्छाचरो यातो मत्कृत्यं तनयश्चरेत् । तछ्रुत्वा वचनं राज्ञो वामदेवोऽब्रवीदिदम् ॥ २० ॥

「私は今、心のままに旅立つ。わが務めは息子に果たさせよ。」王のこの言葉を聞いて、ヴァーマデーヴァは次のように語った。

Verse 21

एतद्धि परमं कृत्यं पुत्रस्य नृपपुंगवं । यत्क्लेशात्पितरं प्रेम्णा विमोचयति सर्वदा ॥ २१ ॥

おお、王の中の最勝者よ。これこそが息子の最高の務めである――愛ゆえに、常に父を苦悩と痛みから解き放つこと。

Verse 22

पितुर्वचनकारी च मनोवाक्कायशक्तितः । तस्य भागीरथीस्नानमहन्यहनि जायते ॥ २२ ॥

また、心と言葉と身体の力を尽くして父の命に従う者は、日ごとに、バーギーラティー（ガンガー）で沐浴するのに等しい功徳を得る。

Verse 23

निरस्य पितृवाक्यं तु व्रजेत्स्नातुं सुरापगाम् । नो शुद्धिस्तस्य पुत्रस्य इतीत्थं वैदिकी श्रुतिः ॥ २३ ॥

父の命を退けてスラー河に沐浴しに行っても、その子は儀礼の清浄を得ない—これこそヴェーダのシュルティの宣言である。

Verse 24

स त्वं गच्छ यथाकामं कृतकृत्योऽसि भूपते । हरिप्रसादात्ते जातो वंशे पुत्रः स पुण्यकृत् ॥ २४ ॥

ゆえに王よ、望むところへ行かれよ—汝はなすべきことを成し遂げた。ハリの恩寵により、汝の家系に功徳と正法を行う पुत्र（子）が生まれた。

Verse 25

एवमुक्ते तु मुनिना समारुह्य तुरंगमम् । ययौ शीघ्रगतिः श्रीमान्सदागतिरिव स्वयम् ॥ २५ ॥

聖仙がかく語り終えるや、栄光ある者は馬にまたがり、たちまち出立した。動きは迅速で、まるで常に吉祥なる到達「サダーガティ（Sadāgati）」そのものの化身のようであった。

Verse 26

वीक्ष्यमाणो गिरीन्सर्वान्वनानि सरितस्तथा । सर्वाश्चर्याणि राजेंद्रः सरांस्युपवनानि च ॥ २६ ॥

あらゆる山々、森、そして河川を眺めつつ、王の中の最勝者は、あらゆる奇瑞をも目にした—湖と聖なる林苑とを等しく。

Verse 27

सोऽचिरेणैव कालेन संप्राप्तो मंदराचलम् । भ्रामयित्वा गिरिं श्वेतं गंधमादनमेव च ॥ २७ ॥

ほどなくして彼はマンダラ山に到った。さらに白きシュヴェータ山を巡り、またガンダマーダナ山をも訪ね歩いていた。

Verse 28

अतीत्य च महामेरुं दृष्ट्वा चैवोत्तरान्कुरून् । शतसूर्यप्रतीकाशं सर्वतः कांचनावृतम् ॥ २८ ॥

大いなるメール山を越え、北方のクルたちを見れば、百の太陽のごとく輝き、四方ことごとく黄金に覆われた国土が現れる。

Verse 29

संघृष्टं हरिबाहुभ्यां स्रवंतं कांचनं रसम् । तद्भूभागं नगाकीर्णं बहुधातुविभूषितम् ॥ २९ ॥

ハリ（ヴィシュヌ）の両腕に擦られて黄金の精髄が流れ出し、その地は山々に満ち、さまざまな鉱物で荘厳された。

Verse 30

बहुनिर्झरसंयुक्तं बहुकंदरभूषितम् । निम्नागायुतसंपूर्णं धौतं गंगाजलैः शुभैः ॥ ३० ॥

そこは多くの瀑流に連なり、数多の洞窟に飾られ、数えきれぬ低い谷々に満ち、吉祥なるガンガーの水によって洗われ清められている。

Verse 31

विश्वस्तैर्युवतीवृन्दैः कांताशर्मोपसेविभिः । घटप्रमाणैर्नृपते परिपक्वैः सुगंधिभिः ॥ ३१ ॥

王よ、そこでは信頼厚き若き乙女たちの群れがカーンターシャルマンに仕え、壺ほどの器に、熟して芳香ただよう供物を満たして捧げ持つ。

Verse 32

फलैर्युवतिसंभूतैः कुचैरिव विभूषितम् । द्विरेफध्वनिसंयुक्तं कोकिलस्वरनादितम् ॥ ३२ ॥

若き乙女の乳房のようにふくらむ果実に飾られ、蜂の羽音を伴い、コーキラ鳥の甘き声がこだまする。

Verse 33

अनेकसत्त्वविरुतैः समंतान्नादितं गिरिम् । संपश्यमानो नृपतिर्विवेश स महागिरिम् ॥ ३३ ॥

多くの生きものの叫びが四方にこだまする大いなる山を見つめ、王はその高き山域へと踏み入った。

Verse 34

आरोढुकामस्तु कुतूहलात्तमन्वेषयन्केन पथा प्ररोहम् । स वीक्षते यावदसौ समंतात्तावत्समस्तं द्रुमपक्षिसंघम् ॥ ३४ ॥

しかし王は登ろうとし、好奇心から上り道を探して四方を見渡した。見渡すほどに、木々に群れる鳥の大群ばかりが目に入った。

Verse 35

विसर्पमाणं ध्वनिना गृहीतं विमोहिनीवक्त्रसमुद्भवेन । उपप्लवंतं तरसा महीपस्तेनैव सार्द्धं स जगाम तूर्णम् ॥ ३५ ॥

惑わすモーヒニーの口から生じた音に捉えられ、動揺のまま前へと突き進む王は、その力に押されるようにして、急ぎそれと共に進んだ。

Verse 36

तस्याऽपि कर्णे ध्वनिराविवेश विमोहिनीवक्त्रसमुद्भवो यः । विमोहितो येन विमुच्य वाहं त्रिविक्रमेणेव विलंघ्यमानम् ॥ ३६ ॥

その音—モーヒニーの口より生じたもの—は彼の耳にも入り、王はそれに惑わされて乗り物を放った。まるでトリヴィクラマ（ヴィシュヌ）自らに踏み越えられるかのように。

Verse 37

मार्गं गिरेर्मोहिनिगीतमुग्धं क्षणेन राजा सहसा ददर्श । गिरौ स्थितां तप्तसुवर्णभासं कामस्य यष्टीमिव निर्मितां च ॥ ३७ ॥

たちまち王は、モーヒニーの歌に心を奪われたかのように妖しく魅する山道を、不意に見いだした。さらに山上には、灼けた黄金のごとく輝く姿があり、まるでカーマの杖そのものを造り出したかのようであった。

Verse 38

शक्रस्य लिंगं गगने प्रसक्तं संपूजयंतीमिव लोकसूत्यै । क्षमास्वरूपामिव वै रसाया गिरेः सुताया इव रूपराशिम् ॥ ३८ ॥

それは、天に高く掲げられたインドラの徽章のようであり、世の安寧のために礼拝されているかのごとく見えた。忍耐そのものの化身のようであり、また大地ラサー（Rasā）自身—山の娘のごとく—美が積み重なった一塊であった。

Verse 39

सिंधोस्तु वेलामिव रूपयुक्तां तस्यास्तनुं वै रतिमंदिराख्याम् । विकर्षमाणां सहसा त्रिनेत्रं लिंगाश्रयं देवविनोदनार्थम् ॥ ३९ ॥

しかし三つ目の主（シヴァ）は、神々の戯れと歓喜のため、海の汀のように整った彼女の麗しい身—「ラティの殿」と呼ばれるそれ—を、忽ち自らのリンガの住処へと引き寄せた。

Verse 40

तत्पुण्यकर्त्तुर्मनसाभिलाषां व्यवस्थितो मोहिनिरूपदर्शी । विमोहितोऽसौ निपपात राजा विमोहिनीकामशरेण विद्धः ॥ ४० ॥

功徳を積む者の胸に宿る希求へと心を据えた王は、惑わすモーヒニーの姿を見た。迷妄に沈んだ彼は倒れ伏し、モーヒニーの欲望の矢に射抜かれた。

Verse 41

ज्वरेण तीव्रेण गृहीतदेहः समीपमस्याः स ससर्प शीघ्रम् । विसर्पिणं भूमिपतिं सुनेत्रा विलोकयामास कटाक्षदृष्ट्या ॥ ४१ ॥

激しい熱病に身を捕らえられ、彼はたちまち彼女の近くへ這い寄った。美しい眼の女は横目で見て、苦しみに身をよじりつつ這い進む国王の姿を認めた。

Verse 42

विमुच्य वीणां विरराम गीताप्राप्तं च कार्यं सहसैव मेने । विधूनयंती मृगपक्षिसघान्सुवाससा गंडभुजौ निवार्य ॥ ४२ ॥

彼女はヴィーナーを置き、歌をやめた。にわかに、なすべき務めが現れたと思ったのである。鹿の群れや鳥の群れを身震いして払いのけ、香り高い衣で頬と腕を押さえつつ、身を整えて静まった。

Verse 43

शिलीमुखान् श्वाससुगंधमुग्धान् जगाम देवी नृपतेः समीपम् । त्यक्त्वा हरं पूज्यतमं सुलिंगं गगत्वा तु पार्श्वे तमुदारचेष्टा ॥ ४३ ॥

吐息の芳香で人を惑わせ、花の矢を放ちながら、女神は王のもとへ近づいた。ハラ（シヴァ）と、最も崇められる吉祥のリンガさえも後にして、気高く意図ある振る舞いのまま、彼の傍らへ赴いた。

Verse 44

विमोहिनी नीरजपत्रनेत्रा उवाच वाक्यं मधुरं मनोज्ञम् । रुक्मांगदं कामशराभितप्तमुत्तिष्ठ राजन्वशगा तवाहम् ॥ ४४ ॥

蓮の花弁のような眼をもつヴィモーヒニーは、カーマの矢に灼かれるルクマーングダに、甘く心地よい言葉を告げた。「起きなさい、王よ。わたしはあなたの支配のもとにあります。」

Verse 45

किं मूर्च्छया देहमिमं क्षिणोषि यस्त्वं धराभारमिमं महांतम् । तृणीकृतं भूप समुद्वहेथा यन्मामकं रूपमवेक्ष्य हारि ॥ ४५ ॥

なぜ気絶してこの身を衰えさせるのですか。あなたは大地の巨大な重荷を、まるで草の一本のように担う王—それなのに、わたしの魅惑の姿を見ただけで倒れてしまったのです。

Verse 46

किं मुह्यसे दुर्बलगौरिवेह पंके निमग्ना भव त्वम् । धीरोऽसि विडंबयेथाः किमर्थमात्मानमुदारचेष्टम् ॥ ४६ ॥

なぜここで迷いに沈むのです、泥に嵌った弱い牛のように。あなたは堅固な人—なぜ自らを嘲り、気高い精進を笑いものにするのですか。

Verse 47

यद्यस्ति वांछा तव भूपतीश ममानुकूले सुरतेऽतिहृद्ये । प्रदाय दानं च सुधर्ममुक्तं भुंक्ष्व स्वदासीमिव मां रतिज्ञाम् ॥ ४७ ॥

王たちの主よ、もし真にわたしとの交わりを望むなら—心にかなって、愛においてこの上なく甘美なその結びつきを—まず正しきダルマと説かれた布施を捧げなさい。しかる後、恋の道に通じたわたしを、まるであなたの侍女であるかのように享受しなさい。

Verse 48

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरेभागे मोहिनीदर्शनं नाम एकादशोऽध्यायः ॥ ११ ॥

かくして『シュリー・ブリハン＝ナーラディーヤ・プラーナ』後分（ウッタラ・バーガ）における「モーヒニーの दर्शन（幻姿の拝観）」と名づけられた第十一章は終わる。