Opening the text

Sukta 3.23
Viśvāmitra Gāthina (RV 3.23)
Agni Jātavedas
Triṣṭubh (probable; confirm by metrical scan)
Is mantra mein Agni ko Jatavedas ke naam se bulaya ja raha hai. Wo naya jalta hua agni hai jo yagya ka purohit ban ke baithta hai. Use "amrit" laane ke liye prayash kiya ja raha hai. Agni ko manthan aur jalane se paida kiya jaata hai. Wo kindling sticks aur paani mein khush rehta hai. Ila ki prerna se dhan, gaay aur aulad maangi ja rahi hai.
Mantra 1
निर्मथितः सुधित आ सधस्थे युवा कविरध्वरस्य प्रणेता । जूर्यत्स्वग्निरजरो वनेष्वत्रा दधे अमृतं जातवेदाः ॥
Agni ko math ke nikala gaya hai, aur woh pakka hai. Yeh yagya ke sthaan par aata hai. Woh naya hai, gyaani hai, aur yagya ka kaam chalaata hai. Jungle mein lakdiyan badhti hain, lekin Agni kabhi buddha nahi hota. Jatavedas roop wala Agni yahan amrit rakh ta hai.
Mantra 2
अमन्थिष्टां भारता रेवदग्निं देवश्रवा देववातः सुदक्षम् । अग्ने वि पश्य बृहताभि रायेषां नो नेता भवतादनु द्यून् ॥
Bharaton ne chamakdaar Agni ko math ke nikala hai. Devashrava aur Devavata, yeh dono is kaam mein bahut skilled hain. He Agni, aas-paas sab dekh, badi nazar se. Humein aage badha, din ke baad din, acche jeevan tak pahuncha.
Mantra 3
दश क्षिपः पूर्व्यं सीमजीजनन्त्सुजातं मातृषु प्रियम् । अग्निं स्तुहि दैववातं देवश्रवो यो जनानामसद्वशी ॥
Das baar jaldi aag lagayi, aur woh paida hua. Woh purana hai, achhe se paida hua hai, aur maa logon ko pyaara hai. Devashrava, Agni ki tarif kar, woh devataon se inspired hai. Woh logon ka malik ban ke baitha hai.
Mantra 4
नि त्वा दधे वर आ पृथिव्या इळायास्पदे सुदिनत्वे अह्नाम् । दृषद्वत्यां मानुष आपयायां सरस्वत्यां रेवदग्ने दिदीहि ॥
Main tumhe dharti par ek chune hue sthaan par bithaata hoon. Yeh Ila ka sthaan hai, aur din khush rahein isliye. Drishadvati nadi mein, insaan logon ke ilaake mein, Apaya mein, Saraswati mein, he chamakdaar Agni, chamak ke dikh.
Mantra 5
इळामग्ने पुरुदंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध । स्यान्नः सूनुस्तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मे ॥
He Agni, jo tumhe pukarta hai uske liye Ila ka kaam poora kar. Yeh gyaani logon ka kaam hai, bahut accha hai, aur hamesha chalta rahe. Humein beta mile, jo jeeta rahe aur aage badhta rahe. He Agni, yeh tumhari kripa ho, hum par accha bhav rakho.
The hymn praises Agni as Jātavedas—Fire who “knows all births”—the priestly power that leads the sacrifice and carries offerings to the gods.
It means the rightly kindled sacred fire brings a deathless, enduring vitality—clarity, strength, and continuity—into the worship and into the sacrificer’s life.
The worshipper asks for Iḷā-like inspired prosperity, lasting gain of ‘go’ (cattle or radiant powers), and a strong, victorious child, all through Agni’s gracious favor (sumati).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.