Adhyaya 26

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे पञ्चविंशो ऽध्यायः इन् रेए निछ्त् ज़ुल्äस्सिगे ज़ेइछेन्: व्यास उवाच अथातः संप्रवक्ष्यामि दानधर्ममनुत्तमम् / ब्रह्मणाभिहितं पूर्वमृषीणां ब्रह्मवादिनाम्

Así, en el Śrī Kūrma Purāṇa—en la Ṣaṭsāhasrī Saṃhitā de la sección posterior—concluye el capítulo vigésimo quinto. Dijo Vyāsa: «Ahora expondré el dharma insuperable del dar (dāna), proclamado antaño por Brahmā a los ṛṣis, los que hablan de Brahman».

Verse 2

अर्थानामुदिते पात्रे श्रद्धया प्रतिपादनम् / दानमित्यभिनिर्दिष्टं भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्

Ofrecer la propia riqueza, con fe (śraddhā), a un destinatario digno es declarado “dāna” (don caritativo); otorga los frutos tanto del goce mundano como de la liberación.

Verse 3

यद् ददाति विशिष्टेभ्यः श्रद्धया परया युतः / तद् वै वित्तमहं मन्ये शेषं कस्यापि रक्षति

Cuanto alguien da a los dignos, unido a una fe suprema, eso solo considero verdadera riqueza; lo demás no es sino guardado en depósito para otro.

Verse 4

नित्यं नैमित्तिकं काम्यं त्रिविधं दानमुच्यते / चतुर्थं विमलं प्रोक्तं सर्वदानोत्तमोत्तमम्

La caridad (dāna) se dice de tres clases: la regular (nitya), la ocasional (naimittika) y la motivada por deseo (kāmya). Una cuarta, llamada ‘vimala’, el don puro, es declarada la más excelente entre todas las formas de dar.

Verse 5

अहन्यहनि यत् किञ्चिद् दीयते ऽनुपकारिणे / अनुद्दिश्य फलं तस्माद् ब्राह्मणाय तु नित्यकम्

Cualquier cosa, por pequeña que sea, que se da día tras día a quien no puede devolver favor alguno—sin señalarse fruto—debe ofrecerse regularmente a un Brāhmaṇa como dádiva constante y cotidiana.

Verse 6

यत् तु पापोपशान्त्यर्थं दीयते विदुषां करे / नैमित्तिकं तदुद्दिष्टं दानं सद्भिरनुष्ठितम्

Pero el don que se entrega en manos de los sabios para apaciguar o expiar el pecado se declara ‘naimittika’: caridad ocasional, nacida de una causa, practicada por los virtuosos.

Verse 7

अपत्यविजयैश्वर्यस्वर्गार्थं यत् प्रदीयते / दानं तत् काम्यमाख्यातमृषिभिर्धर्मचिन्तकैः

El don que se ofrece con el propósito de obtener descendencia, victoria, señorío o cielo es declarado por los ṛṣi—los que meditan el dharma—como ‘kāmya-dāna’, caridad movida por el deseo de resultados.

Verse 8

यदीश्वरप्रीणनार्थं ब्रह्मवित्सु प्रदीयते / चेतसा धर्मयुक्तेन दानं तद् विमलं शिवम्

Cuando un don se ofrece a los conocedores de Brahman con el fin de complacer al Señor (Īśvara), y con una mente unida al dharma, esa caridad se vuelve ‘vimala’: sin mancha y auspiciosa, verdaderamente semejante a Śiva en su pureza.

Verse 9

दानधर्मं निषेवेत पात्रमासाद्य शक्तितः / उत्पत्स्यते हि तत्पात्रं यत् तारयति सर्वतः

Debe practicarse el dharma de la dádiva, hallando un recipiente digno y según la propia capacidad; pues ese mismo digno receptor surge y, de todas las maneras, se vuelve medio de liberación para el dador.

Verse 10

कुटुम्बभक्तवसनाद् देयं यदतिरिच्यते / अन्यथा दीयते यद्धि न तद् दानं फलप्रदम्

Tras proveer al hogar—alimento y vestido—lo que sobre debe darse. Pero lo que se da de otro modo, es decir, descuidando esas obligaciones, no es un don que otorgue fruto espiritual.

Verse 11

श्रोत्रियाय कुलीनाय विनीताय तपस्विने / वृत्तस्थाय दरिद्राय प्रदेयं भक्तिपूर्वकम्

Debe darse, con devoción y reverencia, al śrotriya versado en los Vedas, al de noble linaje y conducta, al humilde, al asceta, y al pobre que vive por medios rectos.

Verse 12

यस्तु दद्यान्महीं भक्त्या ब्राह्मणायाहिताग्नये / स याति परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचति

Pero quien, con devoción, dona tierra a un brāhmaṇa āhitāgni, mantenedor de los fuegos sagrados, alcanza la morada suprema; llegado allí, ya no se aflige.

Verse 13

इक्षुभिः संततां भुमिं यवगोधूमशलिनीम् / ददाति वेदविदुषे यः स भूयो न जायते

Quien da a un conocedor de los Vedas una extensión de tierra poblada de caña de azúcar y rica en cebada, trigo y arroz, ese dador no vuelve a nacer (alcanza la liberación).

Verse 14

गोचर्ममात्रामपि वा यो भूमिं संप्रयच्छति / ब्राह्मणाय दरिद्राय सर्वपापैः प्रमुच्यते

Quien otorgue tierra—aunque sea sólo del tamaño de una piel de vaca—a un brāhmaṇa pobre, queda liberado de todos los pecados.

Verse 15

भूमिदानात् परं दानं विद्यते नेह किञ्चन / अन्नदानं तेन तुल्यं विद्यादानं ततो ऽधिकम्

En este mundo no hay don más alto que el don de la tierra. El don de alimento es igual a él, y el don del conocimiento es aún superior.

Verse 16

यो ब्राह्मणाय शान्ताय शुचये धर्मशालिने / ददाति विद्यां विधिना ब्रह्मलोके महीयते

Quien, conforme al rito debido, otorgue conocimiento sagrado a un brāhmaṇa sereno, puro y firme en el dharma, es honrado y exaltado en el mundo de Brahmā.

Verse 17

दद्यादहरहस्त्वन्नं श्रद्धया ब्रह्मचारिणे / सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मणः स्थानमाप्नुयात्

Si alguien da alimento cada día con fe a un brahmacārin (estudiante védico disciplinado), queda libre de todo pecado y alcanza la morada de Brahmā.

Verse 18

गृहस्थायान्नदानेन फलं प्राप्नोति मानवः / आममेवास्य दातव्यं दत्त्वाप्नोति परां गतिम्

El hombre obtiene fruto por la dádiva de alimento al cabeza de familia. Debe ofrecerse comida recién preparada; al darla, se alcanza el estado supremo.

Verse 19

वैशाख्यां पौर्णमास्यां तु ब्राह्मणान् सप्त पञ्च वा / उपोष्य विधिना शान्तः शुचिः प्रयतमानसः

En la luna llena de Vaiśākha, tras guardar el ayuno conforme a la norma, debe honrarse a siete—o al menos a cinco—brāhmaṇas, permaneciendo sereno, puro y con la mente bien disciplinada.

Verse 20

पूजयित्वा तिलैः कृष्णैर्मधुना न विशेषतः / गन्धादिभिः समभ्यर्च्य वाचयेद् वा स्व्यं वदेत्

Habiendo rendido culto con sésamo negro—y asimismo con miel, sin hacer distinción especial—debe venerarse debidamente con fragancias y ofrendas semejantes; y luego, o bien hacer que se recite el texto sagrado, o recitarlo uno mismo.

Verse 21

प्रीयतां धर्मराजेति यद् वा मनसि वर्तते / यावज्जीवकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति

Si siquiera surge en la mente el pensamiento: «Que Dharmarāja (Yama), Señor de la Justicia, quede complacido», entonces todo pecado acumulado a lo largo de la vida se destruye en ese mismo instante.

Verse 22

कृष्णाजिने तिलान् कृत्त्वा हिरण्यं मधुसर्पिषी / ददाति यस्तु विप्राय सर्वं तरति दुष्कृतम्

Quien coloca sésamo sobre una piel de antílope negro y lo entrega a un brāhmaṇa, junto con oro, miel y ghee, atraviesa y supera todo demérito nacido del pecado.

Verse 23

कृतान्नमुदकुम्भं च वैशाख्यां च विशेषतः / निर्दिश्य धर्मराजाय विप्रेभ्यो मुच्यते भयात्

Quien ofrece comida preparada y una vasija de agua—especialmente en el mes de Vaiśākha—y dedica esa dádiva a Dharmarāja (Yama), queda liberado del temor mediante los dones hechos a los brāhmaṇas.

Verse 24

सुवर्णतिलयुक्तैस्तु ब्राह्मणान् सप्त पञ्च वा / तर्पयेदुदपात्रैस्तु ब्रह्महत्यां व्यपोहति

Al ofrecer tarpaṇa (libaciones de agua) a siete—o al menos a cinco—brāhmaṇas con vasijas que contengan sésamo mezclado con oro, se disipa el pecado de brahmahatyā (matar a un brāhmaṇa).

Verse 25

माघमासे तु विप्रस्तु द्वादश्यां समुपोषितः / शुक्लाम्वरधरः कृष्णैस्तिलैर्हुत्वा हुताशनम्

En el mes de Māgha, el brāhmaṇa debe observar debidamente el ayuno en el día de Dvādaśī; vestido de blanco, y tras encender correctamente el fuego sagrado, ha de ofrecer sésamo negro en la llama.

Verse 26

प्रदद्याद् ब्राह्मणेभ्यस्तु तिलानेव समाहितः / जन्मप्रभृति यत्पापं सर्वं तरति वै द्विजः

Con la mente recogida, debe darse sésamo a los brāhmaṇas; por ese acto, el dvija (dos veces nacido) cruza ciertamente más allá de todo pecado acumulado desde el nacimiento.

Verse 27

अमावस्यामनुप्राप्य ब्राह्मणाय तपस्विने / यत्किचिद् देवदेवेशं दद्याच्चोद्दिश्य शङ्करम्

Cuando llega el día de Amāvasyā (luna nueva), debe darse alguna ofrenda—lo que se pueda—a un brāhmaṇa austero, dedicándola a Śaṅkara, el Dios de los dioses, Señor de los devas.

Verse 28

प्रीयतामीश्वरः सोमो महादेवः सनातनः / सप्तजन्मकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति

Que el Señor Soma—Mahādeva, el Eterno—quede complacido. El pecado acumulado a lo largo de siete nacimientos se destruye en ese mismo instante.

Verse 29

यस्तु कृष्णचतुर्दश्यां स्नात्वा देवं पिनाकिनम् / आराधयेद् द्विजमुखे न तस्यास्ति पुनर्भवः

Pero quien, en la decimocuarta del quincenario oscuro (Kṛṣṇa-caturdaśī), se baña y luego adora al Señor Pinākin (Śiva), con el rito realizado por la boca de un dos veces nacido (un brāhmaṇa oficiante), para él no hay renacimiento otra vez.

Verse 30

कृष्णाष्टम्यां विशेषेण धार्मिकाय द्विजातये / स्नात्वाभ्यर्च्य यथान्यायं पादप्रक्षालनादिभिः

Especialmente en Kṛṣṇāṣṭamī, el dos veces nacido, firme en el dharma, debe bañarse y luego adorar conforme al rito debido, cumpliendo los servicios tradicionales como el lavado de los pies y otros actos afines.

Verse 31

प्रीयतां मे महादेवो दद्याद् द्रव्यं स्वकीयकम् / सर्वपापविनिर्मुक्तः प्राप्नोति परमां गतिम्

«Que Mahādeva (Śiva) se complazca en mí; que me conceda lo que en verdad es mío (la riqueza legítima). Libre de todos los pecados, uno alcanza el estado supremo.»

Verse 32

द्विजैः कृष्णचतुर्दश्यां कृष्णाष्टम्यां विशेषतः / अमावास्यायां भक्तैस्तु पूजनीयस्त्रिलोचनः

Los dos veces nacidos deben adorar a Trilocana (Śiva) en la decimocuarta del quincenario oscuro (kṛṣṇa-caturdaśī) y, con mayor énfasis, en la octava oscura (kṛṣṇāṣṭamī); y en el día de luna nueva (amāvāsyā) también ha de ser adorado por los devotos.

Verse 33

एकादश्यां निराहारो द्वादश्यां पुरुषोत्तमम् / अर्चयेद् बाह्मणमुखे स गच्छेत् परमं पदम्

Ayunando sin comer en Ekādaśī, y en Dvādaśī adorando a Puruṣottama por la boca (como encarnación viviente) de un brāhmaṇa, tal persona alcanza la Morada Suprema.

Verse 34

एषा तिथिर्वैष्णवीं स्याद् द्वादशी शुक्लपक्षके / तस्यामाराधयेद् देवं प्रयत्नेन जनार्दनम्

Esta tithi se llama el día sagrado vaiṣṇava: la Dvādaśī del quincenario luminoso. En ese día debe adorarse, con empeño sincero, al Señor Janārdana.

Verse 35

यत्किञ्चिद् देवमीशानमुद्दिश्य ब्राह्मणे शुचौ / दीयते विष्णवे वापि तदनन्तफलप्रदम्

Cualquier cosa que se dé—por pequeña que sea—a un brāhmaṇa puro, dedicándola a Īśāna (el Señor) o incluso a Viṣṇu, otorga fruto infinito.

Verse 36

यो हि यां देवतामिच्छेत् समाराधयितुं नरः / ब्राह्मणान् पूजयेद् यत्नात् सतस्यां तोषयेत् ततः

En verdad, a la deidad que un hombre desee propiciar, primero debe, con diligencia, honrar a los brāhmaṇas; después, entonces, satisfacer a esa misma deidad.

Verse 37

द्विजानां वपुरास्थाय नित्यं तिष्ठन्ति देवताः / पूज्यन्ते ब्राह्मणालाभे प्रतिमादिष्वपि क्वचित्

Asumiendo el mismo cuerpo de los dos veces nacidos (dvija), las deidades moran allí siempre. Cuando no se dispone de un brāhmaṇa, a veces se las adora también en imágenes y cosas semejantes.

Verse 38

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन तत् तत् फलमभीप्सता / द्विजेषु देवता नित्यं पूजनीया विशेषतः

Por ello, quien anhele esos frutos respectivos debe, con todo empeño, venerar siempre la divinidad presente en los dos veces nacidos (dvija), de manera especial y señalada.

Verse 39

विभूतिकामः सततं पूजयेद् वै पुरन्दरम् / ब्रह्मवर्चसकामस्तु ब्रह्माणं ब्रह्मकामुकः

Quien desea sin cesar prosperidad y gloria soberana, que venere a Purandara (Indra). Mas quien anhela el brahma-varcas—resplandor sagrado y fulgor védico—que adore a Brahmā, aspirando a la excelencia brahmánica.

Verse 40

आरोग्यकामो ऽथ रविं धनकामो हुताशनम् / कर्मणां सिद्धिकामस्तु पूजयेद् वै विनायकम्

Quien busca salud, que venere a Ravi (el Sol). Quien busca riqueza, que venere a Hutāśana (Agni, el Fuego). Pero quien desea el logro en las obras y en los ritos, que adore a Vināyaka (Gaṇeśa), removedor de obstáculos.

Verse 41

भोगकामस्तु शशिनं बलकामः समीरणम् / मुमुक्षुः सर्वसंसारात् प्रयत्नेनार्चयेद्धरिम्

Quien desea los goces, que venere a la Luna; quien anhela fuerza, que venere al Viento. Pero el buscador de liberación de todo el saṃsāra debe, con ferviente empeño, adorar a Hari.

Verse 42

यस्तु योगं तथा मोक्षमन्विच्छेज्ज्ञानमैश्वरम् / सोर्ऽचयेद् वै विरूपाक्षं प्रयत्नेनेश्वरेश्वरम्

Pero quien busque el Yoga y la liberación, y el conocimiento soberano (aiśvara), que con fervor adore a Virūpākṣa, el Señor de los señores.

Verse 43

ये वाञ्छन्ति महायोगान् ज्ञानानि च महेश्वरम् / ते पूजयन्ति भूतेशं केशवं चापि भोगिनः

Quienes anhelan los grandes yogas, los conocimientos liberadores y a Maheśvara—quienes gozan de los fines de la vida—veneran a Bhūteśa y también a Keśava.

Verse 44

वारिदस्तृप्तिमाप्नोति सुखमक्षय्यमन्नदः / तिलप्रदः प्रजामिष्टां दीपदश्चक्षुरुत्तमम्

Quien da agua alcanza contento; quien da alimento alcanza dicha imperecedera. Quien ofrece sésamo obtiene la descendencia anhelada, y quien ofrece una lámpara obtiene la visión excelente (iluminación).

Verse 45

भूमिदः सर्वमाप्नोति दीर्घमायुर्हिरण्यदः / गृहदो ऽग्र्याणि वेश्मानि रूप्यदो रूपमुत्तमम्

Quien da tierra lo alcanza todo; quien da oro alcanza larga vida. Quien da una casa obtiene las moradas más excelsas, y quien da plata alcanza belleza suprema.

Verse 46

वासोदश्चन्द्रसालोक्यमश्विसालोक्यमश्वदः / अनडुदः श्रियं पुष्टां गोदो व्रध्नस्य विष्टपम्

Quien ofrece vestiduras alcanza el mundo de la Luna; quien ofrece un caballo alcanza el mundo de los Aśvins. Quien ofrece un toro obtiene prosperidad bien nutrida, y quien ofrece vacas alcanza la esfera celeste de Vradhna.

Verse 47

यानशय्याप्रदो भार्यामैश्वर्यमभयप्रदः / धान्यदः शाश्वतं सौख्यं ब्रह्मदो ब्रह्मसात्म्यताम्

Quien da vehículos y lechos obtiene una buena esposa; quien concede la ausencia de temor obtiene soberanía y amparo. Quien da grano obtiene dicha perdurable; y quien da el conocimiento de Brahma alcanza la unión con Brahman.

Verse 48

धान्यान्यपि यथाशक्ति विप्रेषु प्रतिपादयेत् / वेदवित्सु विशिष्टेषु प्रेत्य स्वर्गं समश्नुते

Según la propia capacidad, debe ofrecerse grano en dádiva a los sabios bráhmanas, especialmente a los distinguidos conocedores del Veda; tras la muerte, se alcanza el cielo.

Verse 49

गवां घासप्रदानेन सर्वपापैः प्रमुच्यते / इन्धनानां प्रदानेन दीप्ताग्निर्जायते नरः

Al ofrecer forraje a las vacas, el hombre queda libre de todos los pecados; y al ofrecer leña, nace en él un fuego interior auspicioso, resplandeciente.

Verse 50

फलमूलानि शाकानि भोज्यानि विविधानि च / प्रदद्याद् ब्राह्मणेभ्यस्तु मुदा युक्तः सदा भवेत्

Deben ofrecerse a los brahmanes frutos, raíces, verduras y diversos alimentos saludables; unido siempre a la alegría, que el dador permanezca de corazón gozoso al dar.

Verse 51

औषधं स्नेहमाहारं रोगिणे रोगशान्तये / ददानो रोगरहितः सुखी दीर्घायुरेव च

Quien da medicina, ungüentos (aceites/ghī) y alimento nutritivo al enfermo para apaciguar su dolencia, queda libre de enfermedad, vive feliz y alcanza larga vida.

Verse 52

असिपत्रवनं मार्गं क्षुरधारासमन्वितम् / तीव्रितापं च तरति छत्रोपानत्प्रदो नरः

El que dona sombrillas y calzado cruza el sendero por el bosque de hojas-espada, afiladas como navajas, y pasa más allá de su ardiente tormento.

Verse 53

यद् यदिष्टतमं लोके यच्चापि दयितं गृहे / तत्तद् गुणवते देयं तदेवाक्ष्यमिच्छता

Aquello que más se aprecia en el mundo y lo más amado en el hogar: quien anhela mérito imperecedero debe dar precisamente eso a un receptor digno y virtuoso.

Verse 54

अपने विषुवे चैव ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः / संक्रान्त्यादिषु कालेषु दत्तं भवति चाक्षयम्

La dádiva ofrecida en el solsticio y el equinoccio, y durante los eclipses de la luna y del sol—y también en tiempos sagrados como el saṅkrānti y otras ocasiones santas—se vuelve akṣaya: mérito imperecedero.

Verse 55

प्रयागादिषु तीर्थेषु पुण्येष्वायतनेषु च / दत्त्वा चाक्षयमाप्नोति नदीषु च वनेषु च

Al dar en los tīrtha sagrados como Prayāga y en recintos santos—en las riberas de los ríos e incluso en los bosques—se alcanza mérito akṣaya, inagotable.

Verse 56

दानधर्मात् परो धर्मो भूतानां नेह विद्यते / तस्माद् विप्राय दातव्यं श्रोत्रियाय द्विजातिभिः

Para los seres, en este mundo no hay dharma más alto que el dharma del dar. Por ello, los nacidos dos veces deben ofrecer dones a un brāhmaṇa—en especial a un śrotriya, versado en el Veda y firme en la disciplina sagrada.

Verse 57

स्वगायुर्भूतिकामेन तथा पापोपशान्तये / मुमुक्षुणा च दातव्यं ब्राह्मणेभ्यस्तथान्वहम्

Buscando la propia longevidad y prosperidad, para apaciguar los pecados, y también quien anhela la liberación (mokṣa)—debe dar a los brāhmaṇa, así, día tras día.

Verse 58

दीयमानं तु यो मोहाद् गोविप्राग्निसुरेषु च / निवारयति पापात्मा तिर्यग्योनिं व्रजेत् तु सः

Pero quien, por engaño, estorba lo que se está dando—sea a las vacas, a los brāhmaṇa, al fuego sagrado Agni o a los dioses—ese de mente pecaminosa va, en verdad, a un nacimiento animal.

Verse 59

यस्तु द्रव्यार्जनं कृत्वा नार्चयेद् ब्राह्मणान् सुरान् / सर्वस्वमपहृत्यैनं राजा राष्ट्रात् प्रवासयेत्

Pero quien, tras adquirir riquezas, no honra ni venera a los bráhmanas y a los dioses—el rey debe confiscarle todos sus bienes y desterrarlo del reino.

Verse 60

यस्तु दुर्भिक्षवेलायामन्नाद्यं न प्रयच्छति / म्रियमाणेषु विप्रेषु ब्राह्मणः स तु गर्हितः

Pero aquel bráhmana que, en tiempo de hambruna, no da alimento ni sustento—mientras bráhmanas eruditos agonizan—es en verdad censurable y digno de reproche.

Verse 61

न तस्मात् प्रतिगृह्णीयुर्न विशेयुश्च तेन हि / अङ्कयित्वा स्वकाद् राष्ट्रात् तं राजा विप्रवासयेत्

Por ello, nadie debe aceptar dádivas de él, ni tratar ni mezclarse con él. Tras marcarlo con un signo de ignominia, el rey debe desterrarlo de su propio reino.

Verse 62

यस्त्वसद्भ्यो ददातीह स्वद्रव्यं धर्मसाधनम् / स पूर्वाभ्यधिकः पापी नरके पच्यते नरः

Pero quien en este mundo da su propia riqueza a los indignos, creyendo que es un medio para el dharma, se vuelve aún más pecador que antes; ese hombre es cocido en el infierno.

Verse 63

स्वाध्यायवन्तो ये विप्रा विद्यावन्तो जितेन्द्रियाः / सत्यसंयमसंयुक्तास्तेभ्यो दद्याद् द्विजोत्तमाः

A aquellos bráhmanas entregados al svādhyāya (autoestudio védico), dotados de verdadero saber y vencedores de los sentidos—unidos a la veracidad y al autocontrol—debe dar el mejor entre los nacidos dos veces.

Verse 64

सुभुक्तमपि विद्वांसं धार्मिकं भोजयेद् द्विजम् / न तु मूर्खमवृत्तस्थं दशरात्रमुपोषितम्

Aunque ya haya comido bien, debe alimentarse al dvija sabio y justo; pero no debe alimentarse al necio de mala conducta, aunque haya ayunado diez noches.

Verse 65

सन्निकृष्टमतिक्रम्य श्रोत्रियं यः प्रयच्छति / स तेन कर्मणा पापी दहत्यासप्तमं कुलम्

Quien, pasando por alto a un śrotriya —brahmán conocedor del Veda— digno y cercano, entrega su don en otra parte, por ese mismo acto se vuelve pecador y arruina su linaje hasta la séptima generación.

Verse 66

यदिस्यादधिको विप्रः शीलविद्यादिभिः स्वयम् / तस्मै यत्नेन दातव्यं अतिक्रम्यापि सन्निधिम्

Si existe un brāhmaṇa superior por su conducta, su saber y otras virtudes, a él debe darse con especial esmero, aunque haya que pasar por alto a quienes están solo por cercanía.

Verse 67

यो ऽर्चितं प्रतिगृह्णीयाद् दद्यादर्चितमेव च / तावुभौ गच्छतः स्वर्गं नरकं तु विपर्यये

Quien acepta lo que ha sido debidamente consagrado y ofrecido con honor, y quien asimismo da solo lo que ha sido consagrado—ambos alcanzan el cielo. Pero si se hace lo contrario (dar o recibir lo no santificado), conduce al infierno.

Verse 68

न वार्यपि प्रयच्छेत नास्तिके हैतुके ऽपि च / पाषण्डेषु च सर्वेषु नावेदविदि धर्मवित्

El conocedor del dharma no debe dar ni siquiera agua a un nāstika (incrédulo), aunque sea hábil razonador; ni tampoco a ninguno de los pāṣaṇḍas (sectarios heréticos), ni a quien no esté versado en el Veda.

Verse 69

अपूपं च हिरण्यं च गामश्वं पृथिवीं तिलान् / अविद्वान् प्रतिगृह्णानो भस्मी भवति काष्ठवत्

El ignorante e indigno que acepta dádivas—tortas, oro, vacas y caballos, tierras o sésamo—se arruina y queda hecho ceniza, como un leño.

Verse 70

द्विजातिभ्यो धनं लिप्सेत् प्रशस्तेभ्यो द्विजोत्तमः / अपि वा जातिमात्रेभ्यो न तु शूद्रात् कथञ्चन

El más excelso de los dos veces nacidos debe procurar riqueza de los dos veces nacidos virtuosos; y, si fuera necesario, aun de quienes lo son sólo por nacimiento, pero jamás, bajo ninguna circunstancia, de un Śūdra.

Verse 71

वृत्तिसङ्कोचमन्विच्छेन्नेहेत धनविस्तरम् / धनलोभे प्रसक्तस्तु ब्राह्मण्यादेव हीयते

Debe buscarse un sustento sobrio y contenido, sin afanarse por ensanchar la riqueza. Quien se apega a la codicia del dinero se aparta de la verdadera condición brahmánica.

Verse 72

वेदानधीत्य सकलान् यज्ञांश्चावाप्य सर्वशः / न तां गतिमवाप्नोति सङ्कोचाद् यामवाप्नुयात्

Aun habiendo estudiado todos los Vedas y obtenido por completo los frutos de los sacrificios, no se alcanza el estado supremo que podría haberse alcanzado, por la contracción interior y la estrechez del corazón.

Verse 73

प्रतिग्रहरुचिर्न स्यात् यात्रार्थं तु समाहरेत् / स्थित्यर्थादधिकं गृह्णन् ब्राह्मणो यात्यधोगतिम्

Un brāhmaṇa no debe deleitarse en recibir dones; sólo puede reunir lo necesario para el viaje de la vida. Si toma más de lo requerido para el simple sustento, el brāhmaṇa cae a un estado inferior.

Verse 74

यस्तु याचनको नित्यं न स स्वर्गस्य भाजनम् / उद्वेजयति भूतानि यथा चौरस्तथैव सः

Pero quien vive siempre como mendigo no es digno de recibir el cielo; pues inquieta y atormenta a los seres, y como un ladrón, así es en verdad.

Verse 75

गुरून् भृत्यांश्चोज्जिहीर्षुरर्चिष्यन् देवतातिथीन् / सर्वतः प्रतिगृह्णीयान्न तु तृप्येत् स्वयं ततः

Buscando sostener a los maestros y a los dependientes, y deseando honrar a las deidades y a los huéspedes, uno puede aceptar dones de todas partes; pero no debe complacerse en ello ni hallar satisfacción egoísta en tal aceptación.

Verse 76

एवं गृहस्थो युक्तात्मा देवतातिथिपूजकः / वर्तमानः संयातात्मा याति तत् परमं पदम्

Así, el cabeza de familia, con el alma disciplinada en el yoga, devoto del culto a las deidades y de la acogida de los huéspedes, viviendo con la mente bien gobernada, alcanza aquella Morada Suprema.

Verse 77

पुत्रे निधाय वा सर्वं गत्वारण्यं तु तत्त्ववित् / एकाकी विचरेन्नित्यमुदासीनः समाहितः

O bien, tras confiarlo todo a su hijo, el conocedor de la verdad debe ir al bosque y morar siempre solo—desapegado, ecuánime y firmemente recogido en la mente.

Verse 78

एष वः कथितो धर्मो गृहस्थानां द्विजोत्तमाः / ज्ञात्वानुतिष्ठेन्नियतं तथानुष्ठापयेद् द्विजान्

Así os ha sido declarado el dharma de los cabezas de familia, oh los mejores entre los dos veces nacidos. Habiéndolo comprendido, practicadlo con constancia y, del mismo modo, haced que otros dos veces nacidos también lo observen.

Verse 79

इति देवमनादिमेकमीशं गृहधर्मेण समर्चयेदजस्त्रम् / समतीत्य स सर्वभूतयोनिं प्रकृतिं याति परं न याति जन्म

Así, debe adorarse sin cesar al único Señor, Dios sin comienzo, mediante los deberes del dharma del hogar. Habiendo trascendido a Prakṛti, matriz de todos los seres, se alcanza lo Supremo y no se retorna al nacimiento.