Rig Veda 9.20.2 — Mandala 9, Sukta 20, Mantra 2

Sukta 9.20

Rishi: Pavamāna Soma seer tradition (RV 9).

Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Gāyatrī

Samhita Patha (Devanagari)

स हि ष्मा जरितृभ्य आ वाजं गोमन्तमिन्वति । पवमानः सहस्रिणम् ॥

Transliteration

sá hí ṣmā jaritṛ́bhya ā́ vā́jaṃ gómantam ínvati | pávamānaḥ sahásriṇam ||

Translation

Denn er, wahrlich, setzt für die Sänger eine Fülle von Kraft in Bewegung, reich an Strahlen — der Pavamāna, die sich tausendfach vermehrt.

Word by Word

• सः: he (that one)
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हि: for, indeed
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• ष्मा: indeed, surely (emphasis)
• ष्मा: —
• Type: Indeclinable
• Root: ष्मा (वैदिक-निपात)

• जरितृभ्यः: to the praisers (singers)
• जरितृभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: जरितृ (प्रातिपदिक; √जॄ/जर् ‘to praise, sing’ से कर्तरि-तृच्)

• आ: towards, forth
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• वाजम्: prize; strength; (winning) food
• वाजम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)

• गोमन्तम्: cow-rich, possessing cattle
• गोमन्तम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: गोमन्त् (प्रातिपदिक; गो + मन्त् ‘possessing cows’)

• इन्वति: impels; brings; bestows
• इन्वति: —
• Type: Verb
• Root: √इन्/इन्व् (धातु; ‘to set in motion, impel, bestow’)

• पवमानः: Pavamāna (Soma), the purifying one
• पवमानः: कर्तृ (सः इत्यस्य समानाधिकरणम्)
• Type: Noun/Adjective (participle)
• Root: पवमान (प्रातिपदिक; √पू ‘to purify’ से शानच्-प्रत्ययः, ‘being purified/flowing’)

• सहस्रिणम्: thousand-fold; possessing thousands
• सहस्रिणम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: सहस्रिन् (प्रातिपदिक; सहस्र ‘thousand’ + इन् ‘possessing’)