Mantra 2
Sukta 9.20
Rishi: Pavamāna Soma seer tradition (RV 9).
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
स हि ष्मा जरितृभ्य आ वाजं गोमन्तमिन्वति । पवमानः सहस्रिणम् ॥
Samhita Patha (IAST)
स हि ष्मा॑ जरि॒तृभ्य॒ आ वाजं॒ गोम॑न्त॒मिन्व॑ति । पव॑मानः सह॒स्रिण॑म् ॥
Transliteration
sá hí ṣmā jaritṛ́bhya ā́ vā́jaṃ gómantam ínvati | pávamānaḥ sahásriṇam ||
Translation
For he indeed, the purifying one, sets in motion for the singers a plenitude of force rich in rays—an abundance that multiplies into the thousandfold.
Padapatha (Word Analysis)
सः । हि । स्म॒ । ज॒रि॒तृऽभ्यः॑ । आ । वाज॑म् । गोऽम॑न्तम् । इन्व॑ति । पव॑मानः । स॒ह॒स्रिण॑म् ॥सः । हि । स्म । जरितृभ्यः । आ । वाजम् । गोमन्तम् । इन्वति । पवमानः । सहस्रिणम् ॥saḥ | hi | sma | jaritṛ-bhyaḥ | ā | vājam | go-mantam | invati | pavamānaḥ | sahasriṇam
Word by Word
सःhe (that one)
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिfor, indeed
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
ष्माindeed, surely (emphasis)
ष्मा:
—
TypeIndeclinable
Rootष्मा (वैदिक-निपात)
जरितृभ्यःto the praisers (singers)
जरितृभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootजरितृ (प्रातिपदिक; √जॄ/जर् ‘to praise, sing’ से कर्तरि-तृच्)
आtowards, forth
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
वाजम्prize; strength; (winning) food
वाजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
गोमन्तम्cow-rich, possessing cattle
गोमन्तम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootगोमन्त् (प्रातिपदिक; गो + मन्त् ‘possessing cows’)
इन्वतिimpels; brings; bestows
इन्वति:
—
TypeVerb
Root√इन्/इन्व् (धातु; ‘to set in motion, impel, bestow’)
पवमानःPavamāna (Soma), the purifying one
पवमानः:
कर्तृ (सः इत्यस्य समानाधिकरणम्)
TypeNoun/Adjective (participle)
Rootपवमान (प्रातिपदिक; √पू ‘to purify’ से शानच्-प्रत्ययः, ‘being purified/flowing’)
सहस्रिणम्thousand-fold; possessing thousands
सहस्रिणम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसहस्रिन् (प्रातिपदिक; सहस्र ‘thousand’ + इन् ‘possessing’)