Rig Veda 2.4.2: Mandala 2, Sukta 4, Mantra 2

Sukta 2.4

Rishi: Gṛtsamada (traditional for RV 2.4)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

इमं विधन्तो अपां सधस्थे द्वितादधुर्भृगवो विक्ष्वायोः । एष विश्वान्यभ्यस्तु भूमा देवानामग्निररतिर्जीराश्वः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 2.4.2

Transliteration

imáṃ vidhánto apā́ṃ sadhásthe dvitā́ dadhur bhṛ́gavo vikṣv āyóḥ | eṣá víśvāny abhy àstu bhū́mā devā́nām agnír aratír jīrā́śvaḥ ||

Translation

Diesen setzten die Vollzieher des Ritus im gemeinsamen Sitz der Wasser ein; die Bhṛgus gründeten ihn zum zweiten Mal unter den Stämmen der Lebenden. Möge dieser Agni, schnell im Gang, mit Rossen der Schnelligkeit, für alle Wesen zur weiten Stätte und Stütze der Götter werden.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इमम्: this (him/it)
• इमम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विधन्तः: (they) arranging/ordaining, performing (rites)
• विधन्तः: Kartā
• Type: Participle (Adjective used substantively)
• Root: √धा (धा धारणे) → विधा/विधान (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• अपाम्: of the waters
• अपाम्: Sambandha (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अप् (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक)

• सधस्थे: in the common seat/abode
• सधस्थे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: सधस्थ (प्रातिपदिक)

• द्विता: a second time; again
• द्विता: (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: द्विता (अव्यय)

• दधुः: they placed/established
• दधुः: (Finite verb)
• Type: Verb
• Root: √धा (धा धारणे)

• भृगवः: the Bhṛgus
• भृगवः: Kartā
• Type: Noun (tribal/lineage name)
• Root: भृगु (प्रातिपदिक)

• विक्षु: among the clans/settlements
• विक्षु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक)

• आयॊः: of the two Āyus (two descendants/lines of Āyu)
• आयॊः: Sambandha (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: आयु (प्रातिपदिक)

• एषः: this (one)
• एषः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विश्वानि: all (things)
• विश्वानि: Karma
• Type: Adjective used substantively
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, over
• अभि: (Preverb)
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• अस्तु: let him be
• अस्तु: (Finite verb)
• Type: Verb
• Root: √अस् (अस भुवि)

• भूमाः: the great one; the mighty (one)
• भूमाः: Kartā (predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: भूमन्/भूम (प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: Sambandha (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• अरतिः: the helper/guide; the one who sets in motion
• अरतिः: Kartā (apposition/epithet)
• Type: Noun
• Root: अरति (प्रातिपदिक)

• जीराश्वः: having swift horses
• जीराश्वः: Kartā (apposition/epithet)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: जीराश्व (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि)