Rig Veda 2.3.2: Mandala 2, Sukta 3, Mantra 2

Sukta 2.3

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Narāśaṃsa (a sacrificial deity/function allied to Agni)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

नराशंसः प्रति धामान्यञ्जन्तिस्रो दिवः प्रति मह्ना स्वर्चिः । घृतप्रुषा मनसा हव्यमुन्दन्मूर्धन्यज्ञस्य समनक्तु देवान् ॥

Transliteration

narāśáṃsaḥ práti dhā́māny añjan tisró dívaḥ práti mahnā́ sv-arcíḥ | ghṛtá-pruṣā mánasā hávyam úndan mū́rdhan yajñásya sám anaktu devā́n ||

Translation

Möge Narāśaṃsa, die Stätten entflammend, in seiner Größe mit eigener Flamme zu den drei Himmeln hin leuchten. Das Opfer mit einem Geist ausgießend, der von geklärtem Licht träufelt, möge er die Götter auf dem Scheitel des Opfers salben.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• नराशंसः: Narāśaṃsa (a divine priestly power; ‘praised by men’)
• नराशंसः: कर्तृ
• Type: Noun (proper/epithet)
• Root: नराशंस (प्रातिपदिक; नृ-शंस ‘men-praised’)

• प्रति: towards, in response to
• प्रति: (क्रियाविशेषण/दिशा)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/अव्यय)

• धामानि: abodes; stations; ordinances
• धामानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: धामन् (प्रातिपदिक)

• अञ्जन्ति: they anoint; they smear; they adorn
• अञ्जन्ति: (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: अञ्ज्

• तिस्रः: three (fem.)
• तिस्रः: कर्तृ
• Type: Adjective (numeral)
• Root: त्रि (संख्याप्रातिपदिक)

• दिवः: of heaven; of the sky
• दिवः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक ‘heaven, sky’)

• प्रति: towards
• प्रति: (क्रियाविशेषण/दिशा)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय)

• मह्ना: by greatness; with might
• मह्ना: करण
• Type: Noun
• Root: मघन्/मह्न् (प्रातिपदिक ‘might, greatness’)

• स्वर्चिः: radiant; of good splendor
• स्वर्चिः: कर्तृ (नराशंसस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: स्वर्चिस् (प्रातिपदिक; सु-र्चिस् ‘good-rayed, radiant’)

• घृतप्रुषा: with ghee-sprinkling (stream); by ghee-drops
• घृतप्रुषा: करण
• Type: Adjective
• Root: घृत-प्रुष् (समासप्रातिपदिक; ‘ghee-sprinkling’)

• मनसा: with mind; by intention
• मनसा: करण
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)

• हव्यम्: the oblation; the offering
• हव्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: हव्य (प्रातिपदिक; ‘oblation, what is to be offered’)

• उन्दन्: pouring; wetting; streaming
• उन्दन्: कर्तृ (नराशंसः/स्वर्चिः)
• Type: Verb (participle)
• Root: उन्द्

• मूर्धन्: the head; the summit
• मूर्धन्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मूर्धन् (प्रातिपदिक)

• यज्ञस्य: of the sacrifice
• यज्ञस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• सम्: together; completely
• सम्: (क्रियाविशेषण; उपसर्गः)
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• अनक्तु: may he anoint; may he smear/adorn
• अनक्तु: (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: अञ्ज् (सम्+अञ्ज्) → अनक्ति

• देवान्: the gods
• देवान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)