Sukta 166
Sukta 10.166
Late/anonymous (Mandala 10; self-affirmation/competitive charm style).
Implicitly Indra-like force of victory; the addressed power is the victorious divine energy invoked for the speaker (no single devatā named in the verse).
Anuṣṭubh-like cadence is possible in such charm verses; exact meter requires scan (Mandala 10 includes mixed meters).
এই সৰু সূক্তটো এটা প্ৰতিযোগিতামূলক, আত্ম-দৃঢ়ীকৰণমূলক মন্ত্র; ইয়াত প্ৰতিদ্বন্দ্বীৰ ওপৰত প্ৰাধান্য বিচৰা হৈছে—সমানসকলৰ মাজত “বৃষভ” হোৱা, শত্রুসকলক আঘাত কৰা, আৰু সমৃদ্ধি আৰু মৰ্যাদা ধৰি ৰখা। ই ইন্দ্ৰ-সদৃশ বিজয়ৰ ভাষা একেলগে ধৰি, বাচস্পতিলৈ (বাক্যৰ অধিপতি) লক্ষ্য কৰি প্ৰতিপক্ষৰ কথাবোৰ সংযত/ৰোধ কৰিবলৈ তীক্ষ্ণ আবেদন জনায়; শেষত এক উজ্জ্বল চিত্ৰ দিয়ে—প্ৰতিদ্বন্দ্বীসকল তলত দবাই থোৱা অৱস্থাত পানীৰ পৰা উঠা বেঙৰ দৰে চিঞৰি উঠিবলৈ বাধ্য হয়।
Mantras
Mantra 1
ऋषभं मा समानानां सपत्नानां विषासहिम् । हन्तारं शत्रूणां कृधि विराजं गोपतिं गवाम् ॥
সমানসকলৰ মাজত মোক ঋষভ (বৃষ) কৰি দিয়া—সপত্ন-প্ৰতিদ্বন্দ্বীক দমনকাৰী। শত্রুসকলৰ হন্তা কৰি দিয়া; বিৰাজমান তেজে উজ্জ্বল, গৱাম্-গোপতি—গোৰ (ৰশ্মি/গাই) ৰ অধিপতি, সমৃদ্ধিৰ স্বামী।
Mantra 2
अहमस्मि सपत्नहेन्द्र इवारिष्टो अक्षतः । अधः सपत्ना मे पदोरिमे सर्वे अभिष्ठिताः ॥
মই সপত্ন-হন্তা; ইন্দ্ৰৰ দৰে—অৰিষ্ট, অক্ষত। মোৰ দুটা পাৱৰ তলত এই সকলো সপত্ন নত হৈ পদদলিত, দৃঢ়ভাৱে দমিত।
Mantra 3
अत्रैव वोऽपि नह्याम्युभे आर्त्नी इव ज्यया । वाचस्पते नि षेधेमान्यथा मदधरं वदान् ॥
ইয়াতেই মই তোমালোকক দৃঢ়কৈ বান্ধোঁ—ধনুৰ জ্যাই যেন দুয়োটা আগ বাঁধি ধৰে। হে বাক্স্পতি, এইসকলক সংযম কৰাঁহ; যাতে সিহঁতে মোৰ তলত কথা কয়—মোৰ সত্যৰ ওপৰত নহয়।
Mantra 4
अभिभूरहमागमं विश्वकर्मेण धाम्ना । आ वश्चित्तमा वो व्रतमा वोऽहं समितिं ददे ॥
অভিভূতা হৈ মই আহিলোঁ—বিশ্বকৰ্মাৰ ধাম্না-বলে। তোমালোকৰ চিত্তক মই ধৰি ল’লোঁ, তোমালোকৰ ব্ৰতকো মই ধৰি ল’লোঁ; মই—হাঁ, মই—তোমালোকৰ সমিতিক মোৰ বিধানত স্থাপন কৰিলোঁ।
Mantra 5
योगक्षेमं व आदायाहं भूयासमुत्तम आ वो मूर्धानमक्रमीम् । अधस्पदान्म उद्वदत मण्डूका इवोदकान्मण्डूका उदकादिव ॥
তোমালোকৰ যোগ-ক্ষেম মই নিজৰ কৰি লৈ, মই যেন উত্তমতম হওঁ। মই তোমালোকৰ মূৰ্ধাত পদাৰ্পণ কৰিলোঁ। মোৰ পদতলৰ পৰা চিঞৰি উঠা—জলৰ পৰা ব্যাঙ যেন, জলৰ পৰা উঠি অহা ব্যাঙ যেন।
Frequently Asked Questions
It is a short hymn-charm asking for superiority over rivals—victory, authority, and protected prosperity—especially through control of speech and public standing.
Because the hymn treats speech as a decisive power in rivalry. Vācaspati is asked to restrain opponents’ words so the speaker’s truth and status remain above others.
It is a vivid metaphor of rivals forced to cry out from below, as frogs rise and croak from water—signaling the speaker’s achieved dominance and the opponents’ reduced position.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.