Sukta 165
Sukta 10.165
Traditionally associated with Atharvanic/late book (Mandala 10) apotropaic seers; specific r̥ṣi attribution varies by Anukramaṇī for this hymn (often given as a late/anonymous tradition).
Devas in general; with explicit reference to Nirr̥ti as the adverse power being averted.
Triṣṭubh (probable; RV 10 frequently uses Triṣṭubh in such stanzas—exact metrical scan recommended for confirmation).
এই সংক্ষিপ্ত অপশকুন-নিবাৰক সূক্তত সমূহ দেৱতাক সম্বোধন কৰি এটা অমঙ্গল লক্ষণ আঁতৰাবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে—নিৰ্ৰৃতি (দুৰ্ভাগ্য, বিলয়)ৰ সম্ভাৱ্য দূত হিচাপে দেখা দিব পৰা এটা পাৰ (কপৌত)ৰ উপস্থিতি। মন্ত্ৰ (ঋচ্)ৰ জৰিয়তে সূক্তটোৱে ‘মুক্তি/উদ্ধাৰ’ (নিষ্কৃতি) সম্পাদন কৰে আৰু বিশেষকৈ যজ্ঞাগ্নিৰ পৰিসৰৰ চাৰিওফালে দুপদ-চতুষ্পদসহ সকলো জীৱন্ত সমৃদ্ধিৰ সুৰক্ষা বিচাৰে।
Mantras
Mantra 1
देवाः कपोत इषितो यदिच्छन्दूतो निॠत्या इदमाजगाम । तस्मा अर्चाम कृणवाम निष्कृतिं शं नो अस्तु द्विपदे शं चतुष्पदे ॥
হে দেবতাসকল, যদি ইচ্ছাৰে প্ৰেৰিত এই কপৌত নিঋতিৰ দূত হৈ ইয়ালৈ আহিছে, তেন্তে সেই (অমঙ্গল) প্ৰেৰণাৰ উদ্দেশে আমি স্তোত্ৰ অৰ্পণ কৰোঁ আৰু মুক্তিৰ বিধান কৰোঁ। আমাৰ দ্বিপদত শান্তি হওক, চতুষ্পদত শান্তি হওক।
Mantra 2
शिवः कपोत इषितो नो अस्त्वनागा देवाः शकुनो गृहेषु । अग्निर्हि विप्रो जुषतां हविर्नः परि हेतिः पक्षिणी नो वृणक्तु ॥
ইষিত হলেও কপোতটি আমাৰ বাবে শিৱ (মঙ্গলময়) হওক; আমাৰ গৃহসমূহত দেবতাসকলৰ শকুন-লক্ষণ নিৰ্দোষ হওক। কিয়নো ঋষি অগ্নিয়ে আমাৰ হৱি গ্ৰহণ কৰে; আৰু পাখিধাৰী হেতি (শত্রুৰ আঘাত-মিসাইল) আমাৰ চাৰিওফালে ঘূৰি গৈ আমাক ন বাছি লওক।
Mantra 3
हेतिः पक्षिणी न दभात्यस्मानाष्ट्र्यां पदं कृणुते अग्निधाने । शं नो गोभ्यश्च पुरुषेभ्यश्चास्तु मा नो हिंसीदिह देवाः कपोतः ॥
পাখিধাৰী হেতি আমাক ন ঠগিব, ন দমন কৰিব; ই অগ্নিধান-স্থানত নিজৰ পদচিহ্ন কৰে। আমাৰ গোৰূপ ৰশ্মিসমূহলৈ (গাভীসম) আৰু আমাৰ পুৰুষ-শক্তিসমূহলৈ শান্তি হওক; হে দেবতাসকল, এই ঠাইত কপোতে আমাক আঘাত নকৰক।
Mantra 4
यदुलूको वदति मोघमेतद्यत्कपोतः पदमग्नौ कृणोति । यस्य दूतः प्रहित एष एतत्तस्मै यमाय नमो अस्तु मृत्यवे ॥
উলূকে যি কয়, সেয়া বৃথা; আৰু কপোতে অগ্নিত যি পদচিহ্ন কৰে, সেয়াও বৃথা—যদি ই কেৱল সেই শক্তিৰ প্ৰেৰিত দূত হয়। সেই যমলৈ নমস্কাৰ হওক, মৃত্যুলৈ নমস্কাৰ; অন্ধ দাবী অন্য ঠাইত তৃপ্ত হওক, ইয়াত নহয়।
Mantra 5
ऋचा कपोतं नुदत प्रणोदमिषं मदन्तः परि गां नयध्वम् । संयोपयन्तो दुरितानि विश्वा हित्वा न ऊर्जं प्र पतात्पतिष्ठः ॥
ঋচাৰে কপৌতটোক নুদা—দূৰলৈ ঠেলি দিয়া; পুষ্টিদায়ক বলত আনন্দিত হৈ তাক চাৰিওফালে ঘূৰাই বাহিৰলৈ লৈ যোৱা। সকলো দুঃখ-অমঙ্গল একেলগে সংগ্ৰহ কৰি, আমাৰ ঊৰ্জা (শক্তি-সমৃদ্ধি) অক্ষুণ্ণ ৰাখি, সি অতি শীঘ্ৰে উৰি আগবাঢ়ক—সৰ্বাধিক ত্বৰিত।
Frequently Asked Questions
In this sukta the pigeon is treated as a possible bad omen—an apparent ‘messenger’ of Nirr̥ti (misfortune). The hymn uses mantra to send that omen away and restore peace.
Nirr̥ti is a Vedic power associated with loss, decay, and misfortune. Here she is not praised; she is the adverse force to be averted so that well-being (śam) returns.
It is a compact blessing for the whole community: humans (two-footed) and animals like cattle and horses (four-footed). The hymn asks that all embodied life in the household remain safe and prosperous.
Ask anything about Sukta 165 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
