Sukta 166
Sukta 10.166
Late/anonymous (Mandala 10; self-affirmation/competitive charm style).
Implicitly Indra-like force of victory; the addressed power is the victorious divine energy invoked for the speaker (no single devatā named in the verse).
Anuṣṭubh-like cadence is possible in such charm verses; exact meter requires scan (Mandala 10 includes mixed meters).
हे संक्षिप्त सूक्त स्पर्धात्मक, स्व-प्रतिष्ठेचे मंत्ररूप आकर्षण आहे. प्रतिस्पर्ध्यांवर वर्चस्व मिळावे—समकक्षांमध्ये “वृषभ” व्हावे, शत्रूंना ठेचणारा/संहार करणारा व्हावे, आणि संपत्ती व प्रतिष्ठा धारण करणारा व्हावा—अशी विनंती करते. यात इंद्रसदृश विजयाची भाषा येते आणि विरोधकांचे शब्द आवरावेत म्हणून वाचस्पती (वाणीचा अधिपती) याला नेमकेपणाने साकडे घातले आहे. शेवटी, पाण्यातून वर येणाऱ्या बेडकांसारखे, खालीूनच प्रतिस्पर्ध्यांना ओरडावे लागेल अशी जिवंत प्रतिमा दिली आहे.
Mantras
Mantra 1
ऋषभं मा समानानां सपत्नानां विषासहिम् । हन्तारं शत्रूणां कृधि विराजं गोपतिं गवाम् ॥
माझ्या समानांमध्ये मला वृषभ कर—प्रतिद्वन्द्वींचा पराभव करणारा; मला शत्रूंचा हन्ता कर, विराट् तेजाने दीप्त, गोपती—गवांचा (गायी/किरणे) स्वामी, समृद्धीचा अधिपती.
Mantra 2
अहमस्मि सपत्नहेन्द्र इवारिष्टो अक्षतः । अधः सपत्ना मे पदोरिमे सर्वे अभिष्ठिताः ॥
मी सपत्न-हन् आहे—इन्द्रासारखा; अरिष्ट, अक्षत. माझ्या दोन्ही पायांखाली हे सर्व सपत्न दाबले गेले आहेत, तुडवले गेले आहेत, दृढपणे रोखले गेले आहेत.
Mantra 3
अत्रैव वोऽपि नह्याम्युभे आर्त्नी इव ज्यया । वाचस्पते नि षेधेमान्यथा मदधरं वदान् ॥
इथेच मी तुम्हांला घट्ट बांधतो—जसा धनुष्याचा ज्य्या दोन्ही टोकांना बांधतो. हे वाचस्पते, यांना आवर; हे माझ्या अधीन बोलोत—माझ्या सत्याच्या वर नव्हे.
Mantra 4
अभिभूरहमागमं विश्वकर्मेण धाम्ना । आ वश्चित्तमा वो व्रतमा वोऽहं समितिं ददे ॥
अभिभवकर्ता म्हणून मी विश्वकर्म्याच्या धाम-बलाने आलो आहे. तुमचे चित्त मी धरतो, तुमचे व्रत (कर्म-नियम) मी धरतो; मी—हो, मीच—तुमची समिती माझ्या विधानाच्या अधीन ठेवतो.
Mantra 5
योगक्षेमं व आदायाहं भूयासमुत्तम आ वो मूर्धानमक्रमीम् । अधस्पदान्म उद्वदत मण्डूका इवोदकान्मण्डूका उदकादिव ॥
तुमचा योग-क्षेम मी स्वतःकडे घेऊन, मी उत्तमतम होवो. मी तुमच्या मूर्ध्यावर पाऊल ठेवले आहे. माझ्या पायांखालून आर्त हाका द्या—जसे बेडूक पाण्यातून, जसे बेडूक पाण्यातून वर येतात तसे.
Frequently Asked Questions
It is a short hymn-charm asking for superiority over rivals—victory, authority, and protected prosperity—especially through control of speech and public standing.
Because the hymn treats speech as a decisive power in rivalry. Vācaspati is asked to restrain opponents’ words so the speaker’s truth and status remain above others.
It is a vivid metaphor of rivals forced to cry out from below, as frogs rise and croak from water—signaling the speaker’s achieved dominance and the opponents’ reduced position.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.