Sukta 2
Rishi: Atharvanic tradition (specific ṛṣi not determinable from the isolated verse alone)
Devata: Apsarases and Gandharva; secondarily Samudra (as their seat/containment)
Chandas: Likely Triṣṭubh/Jagatī-type cadence (requires full hymn metrical audit; not safely fixed from one pāda in isolation)
এই সূক্তত গন্ধৰ্ব আৰু অপ্সৰাসসকলক সীমান্তীয়, দ্ৰুতগামী সত্তা হিচাপে সম্বোধন কৰা হৈছে; তেওঁলোকৰ হঠাৎ আগমন মানৱীয় শৃঙ্খলা, স্বাস্থ্য আৰু যজ্ঞীয় শুচিতাক বিঘ্নিত কৰিব পাৰে। তেওঁলোকক নামেৰে চিনাক্ত কৰি, স্তৱ কৰি, আৰু তেওঁলোকৰ অৱস্থান নিৰ্দিষ্ট কৰি—বিশেষকৈ সমুদ্ৰ (কসমিক জল)ত তেওঁলোকৰ ‘আসন’ স্থিৰ কৰি—সাধকে তেওঁলোকৰ প্ৰভাৱ আহ্বান, বিদায় বা নিৰপেক্ষ কৰাৰ ক্ষমতা লাভ কৰে। ইয়াৰ শক্তি ‘চিনাক্তকৰণ আৰু আবদ্ধকৰণ’ত নিহিত: তেওঁলোক ক’ত থাকিব লাগে আৰু কেনেকৈ আহে-যায় (আ চ পৰা চ যন্তি) সেয়া মানচিত্ৰিত কৰা।
Mantras
Mantra 1
दि॒व्यो ग॑न्ध॒र्वो भुव॑नस्य॒ यस्पति॒रेक॑ ए॒व न॑म॒स्योऽवि॒क्ष्वीड्यः॑ । तं त्वा॑ यौमि॒ ब्रह्म॑णा दिव्य देव॒ नम॑स्ते अस्तु दि॒वि ते॑ स॒धस्थ॑म्
দিব্য গন্ধৰ্ব—ভুবনৰ অধিপতি—এজনেই; সঁচাকৈ নমস্য, নিন্দাৰে আঘাত কৰিব নোৱাৰা, পূজাৰ যোগ্য। হে দিব্য দেৱ, ব্ৰহ্ম-মন্ত্ৰেৰে মই তোমাক মোৰ লগত বান্ধোঁ। তোমালৈ নমস্কাৰ; স্বৰ্গত তোমাৰ স্থিৰ আসন হওক।
Mantra 2
दि॒वि स्पृ॒ष्टो य॑ज॒तः सूर्य॑त्वगवया॒ता हर॑सो॒ दैव्य॑स्य । मृ॒डाद् ग॑न्ध॒र्वो भुव॑नस्य॒ यस्पति॒रेक॑ ए॒व न॑म॒स्यः सु॒शेवाः॑
স্বৰ্গত স্পৰ্শিত, যজ্য-যোগ্য, সূৰ্য-চৰ্মযুক্ত, আগবঢ়াই দিয়া—দৈৱ তেজৰ। কৃপাৰ পৰা (উদ্ভূত) গন্ধৰ্ব—ভুবনৰ অধিপতি—এজনেই সঁচাকৈ আৰাধ্য, অতি মঙ্গলময়।
Mantra 3
अ॒न॒व॒द्याभिः॒ समु॑ जग्म आभिरप्स॒रास्वपि॑ गन्ध॒र्व आ॑सीत्। स॒मु॒द्र आ॑सां॒ सद॑नं म आहु॒र्यतः॑ स॒द्य आ च॒ परा॑ च॒ यन्ति॑
নিৰ্দোষাসকলৰ সৈতে তেওঁ একেলগে গ’ল; অপ্সৰাসকলৰ মাজতো গন্ধৰ্ব আছিল। সাগৰেই, মানুহে মোক কয়, তেওঁলোকৰ আসন-বাসস্থান—য’ৰ পৰা সিহঁতে তৎক্ষণাৎ ইয়ালৈও আৰু আঁতৰি পৰালৈও যায়।
Mantra 4
अभ्रि॑ये॒ दिद्यु॒न्नक्ष॑त्रिये॒ या वि॒श्वाव॑सुं गन्ध॒र्वं सच॑ध्वे । ताभ्यो॑ वो देवी॒र्नम॒ इत् कृ॑णोमि
অভ্ৰিয়াৰ প্রতি, দীপ্তিমানীৰ প্রতি, নক্ষত্ৰিয়াৰ প্রতি—যি দেৱীগণ বিশ্বাৱসু গন্ধৰ্বৰ সৈতে সহচৰী—সেই দেৱীগণক, হে দেৱীসকল, মই নিশ্চয় নমস্কাৰ কৰোঁ।
Mantra 5
याः क्ल॒न्दास्तमि॑षीचयो॒ऽक्षका॑मा मनो॒मुहः॑ । ताभ्यो॑ गन्ध॒र्वप॑त्नीभ्योऽप्स॒राभ्यो॑ऽकरं॒ नमः॑
যিসকল কান্দোনীয়া, অন্ধকাৰত বিচৰণকাৰী, পাশা-আসক্ত, মন-মোহনকাৰী—সিহঁতৰ প্ৰতি, গন্ধৰ্বৰ পত্নীসকলৰ প্ৰতি, অপ্সৰাসকলৰ প্ৰতি, মই নমস্কাৰ কৰিলোঁ।
Frequently Asked Questions
Because ‘Samudra’ functions as a containment-locus: by declaring their proper dwelling-seat, the mantra relocates their activity away from the human sphere and makes their movement ritually controllable.
It is both in Atharvanic style: it begins with reverence (namas) and praise to pacify, then uses precise identification and re-siting language to regulate and limit liminal beings’ intrusion.
At liminal times (twilight/night), during stormy/astral disturbances, or when there are signs of uncanny agitation—bad dreams, sudden fear, household unrest—attributed to Gandharva–Apsaras influence.
Ask anything about Sukta 2 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.