Rig Veda 9.95.2: Mandala 9, Sukta 95, Mantra 2

Sukta 9.95

Devata: Soma Pavamāna

Samhita Patha (Devanagari)

हरिः सृजानः पथ्यामृतस्येयर्ति वाचमरितेव नावम् । देवो देवानां गुह्यानि नामाविष्कृणोति बर्हिषि प्रवाचे ॥

Transliteration

hárīḥ sṛjānás pathyā́m ṛtásyéyarti vā́cam aritā́iva nā́vam | devó devā́nāṃ guhyā́ni nā́mā́viṣkṛṇoti bárhiṣi prá-vāce ||

Translation

إنَّ الذهبيَّ (هَري)، إذ يُطلَق، يُحرِّكُ سَبيلَ Ṛta؛ ويَدفعُ الكلمةَ (Vāc) كما يَدفعُ المُجَدِّفُ السَّفينةَ. والإلهُ يُظهِرُ على البَرْهِس (المقعدِ المقدَّس) الأسماءَ الخفيَّةَ للآلهة، لأجلِ النُّطقِ المتقدِّم.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• हरिः: the tawny one (Soma)
• हरिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: हरि- (प्रातिपदिक)

• सृजानः: creating, bringing forth
• सृजानः: कर्तृ
• Type: Verb (participle)
• Root: √सृज् (सृजति) + शानच्

• पथ्याम्: the path (fit/straight way)
• पथ्याम्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: पथ्य- (प्रातिपदिक)

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order/truth)
• ऋतस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ऋत- (प्रातिपदिक)

• ईयर्ति: sets in motion, impels
• ईयर्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ईर्/ईर् (ईयर्ति) [वेदिक रूप]

• वाचम्: speech, voice
• वाचम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वाच्- (प्रातिपदिक)

• अरितेव: like a rower
• अरितेव: कर्तृ (उपमान-कर्तृ)
• Type: Noun + Indeclinable
• Root: अरितृ- (प्रातिपदिक) + इव

• नावम्: a boat
• नावम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: नौ- (प्रातिपदिक)

• देवः: the god (Soma)
• देवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव- (प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: देव- (प्रातिपदिक)

• गुह्यानि: hidden, secret
• गुह्यानि: कर्म
• Type: Adjective
• Root: गुह्य- (प्रातिपदिक)

• नाम: names
• नाम: कर्म (गुह्यानि नामानि)
• Type: Noun
• Root: नामन्- (प्रातिपदिक)

• आविष्कृणोति: makes manifest, reveals
• आविष्कृणोति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: आविस् + √कृ (कृणोति) [वेदिक]

• बर्हिषि: on the sacred grass (altar-strewn barhis)
• बर्हिषि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: बर्हिस्- (प्रातिपदिक)

• प्रवाचे: in the proclamation/utterance (at the recitation)
• प्रवाचे: अधिकरण
• Type: Noun (action-noun) / Indeclinable-like locative
• Root: प्र + √वच् (वचति) → प्रवाच- (कृदन्त/भाव)