Rig Veda 8.39.8: Mandala 8, Sukta 39, Mantra 8

Sukta 8.39

Devata: Agni

Samhita Patha (Devanagari)

यो अग्निः सप्तमानुषः श्रितो विश्वेषु सिन्धुषु । तमागन्म त्रिपस्त्यं मन्धातुर्दस्युहन्तममग्निं यज्ञेषु पूर्व्यं नभन्तामन्यके समे ॥

Transliteration

yó agníḥ saptá-mānuṣaḥ śritó víśveṣu síndhuṣu | tám ā́ aganma tri-pástyaṃ mandhātúr dasyuhán-tamam agním yajñéṣu pū́rvyaṃ nabhantām anyaké samé ||

Translation

ذلك أغني—ذو الطبيعةِ السباعيةِ-الإنسانية، المُثبَّتُ في جميع المجاري—إليه قد أتينا: ذو المساكنِ الثلاثة، لِمَنْدْهاتَر (Mandhātṛ)، أشدُّ قاتلي الداسيو (Dasyu)، أغني القديم في اليَجْنَا (yajña)؛ فلتُطرَدِ القوى المعادية إلى موضعٍ آخر، بعيدًا عن هذا الجمع.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: सम्बन्ध/विशेषण (अग्निः-इत्यस्य) / कर्तृ-निर्देशक
• Type: Pronoun
• Root: यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni, fire-god
• अग्निः: कर्तृ (यः… अग्निः) / विषय
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• सप्त: seven
• सप्त: विशेषण (मानुषः-इत्यस्य) / संख्या
• Type: Numeral
• Root: सप्तन्- (संख्या-प्रातिपदिक; अव्ययीभाववत्)

• मानुषः: human; of men (Manu’s)
• मानुषः: विशेषण (अग्निः) / कर्तृ-सम्बन्धी
• Type: Adjective/Noun
• Root: मानुष- (प्रातिपदिक; मनु-सम्बद्ध)

• श्रितः: resting/settled; resorted
• श्रितः: कर्तृ-विशेषण (अग्निः)
• Type: Participle
• Root: √श्रि (श्रयते) → श्रित (क्त)

• विश्वेषु: in all
• विश्वेषु: अधिकरण (सिन्धुषु-इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: विश्व- (प्रातिपदिक)

• सिन्धुषु: in the rivers/streams
• सिन्धुषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: सिन्धु- (प्रातिपदिक)

• तम्: him
• तम्: कर्म (आगन्म)
• Type: Pronoun
• Root: तद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आ: towards, hither
• आ: क्रियाविशेषण
• Type: Preverb
• Root: आ (उपसर्ग)

• अगन्म: we came/approached
• अगन्म: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √गम् (गच्छति) + आ; लुङ्

• त्रिपस्त्यम्: having three abodes
• त्रिपस्त्यम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: त्रि-पस्त्य- (प्रातिपदिक; ‘three dwellings/abodes’)

• मन्धातुः: of Mandhātṛ
• मन्धातुः: सम्बन्ध (अग्निः—मन्धातुः) / षष्ठी-सम्बन्ध
• Type: Proper Noun
• Root: मन्धातृ- (प्रातिपदिक; नाम)

• दस्युहन्तम्: slayer of the Dasyus
• दस्युहन्तम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective (compound)
• Root: दस्यु-हन्- (समास; √हन् ‘to slay’) → हन्त (शतृ/क्तवत्-प्राय)

• अग्निम्: Agni
• अग्निम्: कर्म (आगन्म)
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• यज्ञेषु: in the sacrifices
• यज्ञेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: यज्ञ- (प्रातिपदिक)

• पूर्व्यम्: ancient, primordial
• पूर्व्यम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: पूर्व्य- (प्रातिपदिक; ‘ancient, primeval’)

• नभन्ताम्: let them shine forth / let them burst forth
• नभन्ताम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √नभ्/√नम्भ् (वेद. ‘to shine/flash’/‘to burst forth’), लोट्

• अन्यके: in another (place/way)
• अन्यके: अधिकरण (समे-इत्यस्य विशेषण/सम्बन्ध)
• Type: Adjective/Noun
• Root: अन्यक- (प्रातिपदिक; ‘other, another’)

• समे: in the gathering/meeting; in the same place
• समे: अधिकरण
• Type: Noun/Adjective
• Root: सम- (प्रातिपदिक; ‘level, same’; वेद. ‘assembly/meeting’ अर्थेऽपि)