Rig Veda 5.44.3: Mandala 5, Sukta 44, Mantra 3

Sukta 5.44

Devata: Agni

Samhita Patha (Devanagari)

अत्यं हविः सचते सच्च धातु चारिष्टगातुः स होता सहोभरिः । प्रसर्स्राणो अनु बर्हिर्वृषा शिशुर्मध्ये युवाजरो विस्रुहा हितः ॥

Recitation with translationRig Veda 5.44.3

Transliteration

átyaṃ havíḥ sacate sác ca dhā́tu cā́riṣṭagātuḥ sá hótā sahobháriḥ | prá-sarsrāṇó ánu barhír vṛ́ṣā śíśur mádhye yúvājáró vi-srúhā hitáḥ ||

Translation

جوادُ القُربانِ يلتئمُ مع الأساسِ الحقّ؛ سالكًا سُبُلًا غيرَ مُصابة، هو الهوتَر (Hotar)، حاملُ القوّة. مندفعًا على امتدادِ العُشبِ المقدّس، الثورُ—طفلٌ في الوسط، دائمُ الشبابِ لا يهرم—أُقيمَ هناك، فائضًا في تيّاراتٍ كثيرة.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अत्यं: the steed / the swift one
• अत्यं: Karma
• Type: Noun
• Root: अत्य (प्रातिपदिक; ‘अत्य’ = अश्व-विशेष/अत्यः) अथवा ‘अत्य’ (विशेषण-प्रातिपदिक)

• हविः: the oblation
• हविः: Karma
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक)

• सचते: accompanies / attaches itself
• सचते: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √सच् (सचते) ‘to accompany, to cleave to’

• सत्: the true / the real
• सत्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सत् (कृदन्त; √अस् → सत् ‘being, true’)

• च: and
• च: (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च

• धातु: the foundation / established place
• धातु: Karma
• Type: Noun
• Root: धातु (प्रातिपदिक; ‘स्थापन/आधार/निधान’)

• चारिष्टगातुः: having the best paths / of excellent course
• चारिष्टगातुः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: चारिष्ट-गातु (समास; चारिष्ट ‘well-going/most excellent-going’ + गातु ‘path/going’)

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• होता: the Hotṛ-priest / invoker
• होता: Kartā
• Type: Noun
• Root: होतृ (प्रातिपदिक)

• सहोभरिः: bearing/bringing strength
• सहोभरिः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: सहो-भरि (समास; सहस् ‘might’ + भरि ‘bearing/bringing’)

• प्रसर्स्राणः: streaming forth / rushing onward
• प्रसर्स्राणः: Kartā
• Type: Participle
• Root: √सृ (सर्पणे) + प्र-; कृदन्त: सर्स्राण (परिपूर्ण/तीव्र-गमनार्थ), प्रथमा

• अनु: along / after
• अनु: (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अनु

• बर्हिः: the sacred grass (barhis)
• बर्हिः: Karma
• Type: Noun
• Root: बर्हिस् (प्रातिपदिक)

• वृषा: the bull (vigorous one)
• वृषा: Kartā
• Type: Noun
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• शिशुः: the child
• शिशुः: Kartā
• Type: Noun
• Root: शिशु (प्रातिपदिक)

• मध्ये: in the midst
• मध्ये: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)

• युवा: the young man
• युवा: Kartā
• Type: Noun
• Root: युवन् (प्रातिपदिक)

• अजरः: unaging
• अजरः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: अ-जर (प्रातिपदिक; नञ्-समास)

• विस्रुहा: widely streaming / spreading
• विस्रुहा: Kartā
• Type: Adjective
• Root: वि-स्रुह (प्रातिपदिक/विशेषण; ‘having loosened/streaming’—वेदिक रूप)

• हितः: set/placed (there)
• हितः: Kartā
• Type: Participle
• Root: √धा (धारणे) → हित (कृदन्त; ‘placed, set’)