Rig Veda 5.11.2: Mandala 5, Sukta 11, Mantra 2

Sukta 5.11

Rishi: Vasiṣṭha (traditional attribution for RV 5.11, Vasiṣṭha-gotra; exact rishi for each verse follows the sūkta attribution)

Devata: Agni (with allied mention of Indra and the Devāḥ as cooperative powers)

Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; typical for many Agni hymns in Mandala 5)

Samhita Patha (Devanagari)

यज्ञस्य केतुं प्रथमं पुरोहितमग्निं नरस्त्रिषधस्थे समीधिरे । इन्द्रेण देवैः सरथं स बर्हिषि सीदन्नि होता यजथाय सुक्रतुः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 5.11.2

Transliteration

yajñásya ketúṃ prathamáṃ puróhitam agníṃ náras tri-sadhásthe sam-īdhire | índreṇa deváiḥ saráthaṃ sá bárhiṣi sī́dann ní hotā́ yajáthāya su-krátuḥ ||

Translation

يُوقِدُ الرجالُ أَغْنِي، آيةَ اليَجْنَا الأولى والكاهنَ المُقَدَّمَ في الصدر، في المواضعِ الثلاثةِ المَقْعَد. ومع إِندْرَا والآلهةِ على عَرَبةٍ واحدةِ السَّيْر، يَجْلِسُ على البَرْهِس؛ وبصفتهِ الهوتَر (Hotṛ) يَسْتَقِرُّ لأجلِ القُرْبان، ذو عزمٍ مُنير (śukra-kratu).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यज्ञस्य: of the sacrifice
• यज्ञस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक; √यज्)

• केतुम्: banner; sign; emblem
• केतुम्: कर्म (object/apposition)
• Type: Noun
• Root: केतु (प्रातिपदिक)

• प्रथमम्: first
• प्रथमम्: कर्म (qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)

• पुरोहितम्: the household priest; officiant
• पुरोहितम्: कर्म (object/apposition)
• Type: Noun
• Root: पुरोहित (प्रातिपदिक; पुरस्+हित)

• अग्निम्: Agni (fire-god)
• अग्निम्: कर्म (object of समीधिरे)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• नरः: men
• नरः: कर्तृ (subject)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)

• त्रिषधस्थे: in the three-seated place; on the triple seat
• त्रिषधस्थे: अधिकरण (locus)
• Type: Adjective
• Root: त्रिषधस्थ (प्रातिपदिक; त्रि+सधस्+स्थ)

• समीधिरे: they kindled; they have kindled
• समीधिरे: क्रिया (with नरः as kartā, अग्निम् as karma)
• Type: Verb
• Root: सम्+√इध्

• इन्द्रेण: with Indra
• इन्द्रेण: सह/करण (instrument/association)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• देवैः: with the gods
• देवैः: सह/करण (instrument/association)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• सरथम्: on the same chariot; together
• सरथम्: क्रियाविशेषण (manner/association)
• Type: Adjective/Adverbial
• Root: सरथ (प्रातिपदिक; स+रथ)

• सः: he
• सः: कर्तृ (of सीदन्)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• बर्हिषि: on the sacred grass (barhis)
• बर्हिषि: अधिकरण (locus)
• Type: Noun
• Root: बर्हिस् (प्रातिपदिक)

• सीदन्: sitting down; taking his seat
• सीदन्: कर्तृ-विशेषण / सहक्रिया
• Type: Verb (participle)
• Root: √सद्

• होता: the Hotṛ-priest; invoker
• होता: कर्तृ (apposition to सः)
• Type: Noun
• Root: होतृ (प्रातिपदिक; √हु)

• यजथाय: for worship; for the rite
• यजथाय: सम्प्रदान (purpose/for)
• Type: Noun
• Root: यजथ (प्रातिपदिक; √यज्; ‘worship/rite’)

• सुक्रतुः: of good resolve; wise in ritual
• सुक्रतुः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective (substantive)
• Root: सुक्रतु (प्रातिपदिक; सु+क्रतु)