Rig Veda 5.11.3: Mandala 5, Sukta 11, Mantra 3

Sukta 5.11

Rishi: Vasiṣṭha (sūkta attribution RV 5.11)

Devata: Agni (with solar lineage imagery via Vivasvat)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

असम्मृष्टो जायसे मात्रोः शुचिर्मन्द्रः कविरुदतिष्ठो विवस्वतः । घृतेन त्वावर्धयन्नग्न आहुत धूमस्ते केतुरभवद्दिवि श्रितः ॥

Transliteration

ásam-mṛṣṭo jāyase mātróḥ śúcir mandráḥ kavír úd atiṣṭho vivásvataḥ | ghṛténa tvā vardhayann agne āhuta dhūmáḥ te ketúr abhavad diví śṛitáḥ ||

Translation

تُولَدُ من الأُمِّ غيرَ مُمَازَجٍ ولا مُدَنَّس، طاهرًا؛ مُلْهِمًا مُبْتَهِجًا، كَفِيًّا (kavi). وتنهضُ من فيفَسْفَت (Vivasvat). وبالسَّمْنِ المُصَفّى (ghṛta) يُنَمُّونَكَ، يا أَغْنِي، حين تُقَدَّمُ قُرْبانًا؛ فيصيرُ دُخانُكَ رايتَكَ، مرفوعًا في السماء.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• असम्मृष्टः: untouched, unsoiled
• असम्मृष्टः: कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अ-सम्-मृश् (√मृश् ‘to touch/wipe’, with सम्; neg. अ-) / प्रातिपदिक: असम्मृष्ट-

• जायसे: you are born / you arise
• जायसे: (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जन् (जायते)

• मात्रोः: of the two mothers
• मात्रोः: सम्बन्ध (जनन-सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: मातृ-

• शुचिः: bright, pure
• शुचिः: कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: शुचि-

• मन्द्रः: gladdening, pleasant
• मन्द्रः: कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: मन्द्र-

• कविः: seer, sage
• कविः: कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Noun
• Root: कवि-

• उदतिष्ठः: you stood up / you arose
• उदतिष्ठः: (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद् + √स्था (तिष्ठति)

• विवस्वतः: of/from Vivasvat (the shining one, Sun)
• विवस्वतः: अपादान/सम्बन्ध (उत्थानस्य ‘from/of Vivasvat’)
• Type: Noun (proper/epithet)
• Root: विवस्वत्-

• घृतेन: with ghee
• घृतेन: करण
• Type: Noun
• Root: घृत-

• त्वा: you
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (त्वद्) सर्वनाम

• अवर्धयन्: they increased / they made grow
• अवर्धयन्: (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + √वृध्

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि-

• आहुत: O offered one / O invoked one
• आहुत: सम्बोधन (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Kṛdanta (PPP used as vocative/epithet)
• Root: आ-√हु (to offer) → आहुत-

• धूमः: smoke
• धूमः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: धूम-

• ते: your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (त्वद्) सर्वनाम

• केतुः: banner, sign, signal
• केतुः: कर्तृ/प्रेडिकेट-नाम
• Type: Noun
• Root: केतु-

• अभवत्: became
• अभवत्: (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू

• दिवि: in heaven, in the sky
• दिवि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव्-

• श्रितः: resting, stationed
• श्रितः: कर्तृ (केतु/धूमस्य विशेषणम्)
• Type: Kṛdanta (PPP)
• Root: √श्रि (to lean/rest/attach) → श्रित-