Rig Veda 3.53.8: Mandala 3, Sukta 53, Mantra 8

Sukta 3.53

Rishi: Viśvāmitra (Kauśika)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

रूपंरूपं मघवा बोभवीति मायाः कृण्वानस्तन्वं परि स्वाम् । त्रिर्यद्दिवः परि मुहूर्तमागात्स्वैर्मन्त्रैरनृतुपा ऋतावा ॥

Transliteration

rūpáṃ-rūpaṃ maghávā bobhavīti māyā́ḥ kṛṇvānáḥ tanvàṃ pari svā́m | trír yád diváḥ pari muhūrtám ā́gāt sváir mantráir anṛtupā́ ṛtā́vā ||

Translation

صورةً بعد صورةٍ يصيرُ السخيُّ (مَغَهَڤا)، مُشكِّلًا جسدَهُ بذاتِه بمَايَا—قوى القياس الخلّاق. ثلاثَ مرّاتٍ دارَ حولَ السماءِ في لَمحَةٍ، بمانتراهُ هو—حارسًا من الفوضى، مُقيمًا لِـṛta، نظامِ الحقّ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• रूपम्: form, shape
• रूपम्: कर्म (बोभवीति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)

• रूपम्: form (again: ‘form after form’)
• रूपम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)

• मघवा: the bountiful one (Indra)
• मघवा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मघवन् (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषण/नाम)

• बोभवीति: keeps becoming / assumes
• बोभवीति: —
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• मायाः: magic powers, artifices
• मायाः: कर्म (कृण्वानः इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: माया (प्रातिपदिक)

• कृण्वानः: doing, fashioning
• कृण्वानः: कर्तृ (बोभवीति-क्रियायाः सह)
• Type: Verb (participle)
• Root: कृ (धातु)

• तन्वम्: body, self
• तन्वम्: कर्म (परि इत्यनेन सह)
• Type: Noun
• Root: तनू (प्रातिपदिक)

• परि: around, about
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• स्वाम्: his own
• स्वाम्: कर्म (तन्वम् इत्यस्य)
• Type: Adjective/Pronoun
• Root: स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्रिः: thrice
• त्रिः: —
• Type: Indeclinable
• Root: त्रिस् (संख्याशब्द)

• यत्: when; that
• यत्: —
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• दिवः: of heaven; from the sky
• दिवः: अपादान/सम्बन्ध (परि इत्यनेन ‘from/around heaven’ भावः)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)

• परि: around
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (अव्यय)

• मुहूर्तम्: a moment, a short time
• मुहूर्तम्: अधिकारण (काल-अधिकारण; ‘for a moment’)
• Type: Noun
• Root: मुहूर्त (प्रातिपदिक)

• आगात्: came, arrived
• आगात्: —
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + आ (उपसर्ग)

• स्वैः: with his own
• स्वैः: करण
• Type: Adjective/Pronoun
• Root: स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मन्त्रैः: with (sacred) formulas, chants
• मन्त्रैः: करण
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)

• अनृतुपाः: not bound to fixed seasons/times; irregular (in time)
• अनृतुपाः: कर्तृ (समूहः)
• Type: Adjective
• Root: अनृतुपा (प्रातिपदिक; न-ऋतु-पा ‘not keeping to season/order’)

• ऋतावा: the one possessing ṛta (cosmic order); the righteous/true one
• ऋतावा: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: ऋतावन् (प्रातिपदिक)