Rig Veda 3.32.14: Mandala 3, Sukta 32, Mantra 14

Sukta 3.32

Rishi: Gāthin Viśvāmitra (traditional attribution for RV 3.32)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

विवेष यन्मा धिषणा जजान स्तवै पुरा पार्यादिन्द्रमह्नः । अंहसो यत्र पीपरद्यथा नो नावेव यान्तमुभये हवन्ते ॥

Transliteration

vivéṣa yán mā dhiṣáṇā jajā́na stávai purā́ pā́ryād índram áhnaḥ | áṃhaso yátra pī́parad yáthā no nā́veva yā́ntam ubháye havante ||

Translation

لقد دخل فيَّ ما أنجبته «دهيصَنا»—العقلُ المُلهَم: أن أُسبِّح إندرا، ليُعَبِّرَ بنا من ضيقِ النهار. هناك، حيث يُجَوِّزُنا وراء الحَصْر، كقاربٍ يعبر، ينادي الشاطئان كليهما الذاهبَ المُنطلق.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• विवेष: has entered / has pervaded
• विवेष: Kriyā (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √विष् (वेवेष्टि/विवेष) ‘प्रवेश/व्याप्ति/आवेश’

• यत्: when / since
• यत्: Sambandha (यद्-तद् सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मा: me
• मा: Karma
• Type: Pronoun
• Root: अहम्- (सर्वनाम)

• धिषणा: inspiration / sacred thought
• धिषणा: Kartā
• Type: Noun
• Root: धिषणा- (प्रातिपदिक)

• जजान: has begotten / produced
• जजान: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √जन् ‘जनने’

• स्तवै: praises
• स्तवै: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √स्तु ‘स्तुतौ’

• पुरा: formerly / before
• पुरा: Adhikaraṇa (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)

• पार्यात्: from the farther side / from beyond
• पार्यात्: Apādāna
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: पार्य- (प्रातिपदिक; ‘पार/पर’ सम्बन्धी) अथवा √पॄ/√पॄ ‘पूरणे’ से व्युत्पन्न विशेषण

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: इन्द्र- (प्रातिपदिक)

• अह्नः: of the day
• अह्नः: Sambandha (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अहन्- (प्रातिपदिक)

• अंहसः: of distress / sin / narrowness
• अंहसः: Sambandha (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अंहस्- (प्रातिपदिक)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikaraṇa (देश)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)

• पीपरत्: filled / made to cross (by filling)
• पीपरत्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √पॄ ‘पूरणे’ (intensive/reduplicated stem पीपर-)

• यथा: as / just as
• यथा: Sambandha (उपमान)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)

• नः: for us / of us
• नः: Sampradāna (हित)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्- (सर्वनाम)

• नावेव: like (by) a boat
• नावेव: Karaṇa (उपमा-करण)
• Type: Noun + Indeclinable
• Root: नौ- (प्रातिपदिक) + इव (अव्यय)

• यान्तम्: the going one / him who is going
• यान्तम्: Karma
• Type: Participle
• Root: √या ‘गत्यर्थे’ (यान्त्- वर्तमान कृदन्त) অথবা present participle stem

• उभये: both (parties)
• उभये: Kartā
• Type: Adjective (substantive)
• Root: उभय- (प्रातिपदिक)

• हवन्ते: call / invoke
• हवन्ते: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √ह्वा ‘आह्वाने’