Rig Veda 3.20.4: Mandala 3, Sukta 20, Mantra 4

Sukta 3.20

Devata: Agni

Samhita Patha (Devanagari)

अग्निर्नेता भग इव क्षितीनां दैवीनां देव ऋतुपा ऋतावा । स वृत्रहा सनयो विश्ववेदाः पर्षद्विश्वाति दुरिता गृणन्तम् ॥

Transliteration

agnír netā́ bhága iva kṣitīnā́ṃ daivī́nāṃ devá ṛtu-pā́ ṛtā́vā | sá vṛtra-hā́ sanáyo viśva-vedā́ḥ párṣad viśvā́ ati duritā́ gṛṇántam ||

Translation

أغني قائدٌ، كَبَهَغا، لشعوبِ الآلهة؛ إلهٌ حارسٌ للفصول، راسخٌ في Ṛta (الحقّ الكوني). هو قاتلُ فِرترا، الظافرُ، العالِمُ بكلّ شيء—فليُعَبِّرْ بالمنشدِ المادح، متجاوزًا كلَّ العُسْرِ وكلَّ المسالكِ المعوجّة.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अग्निः: Agni (fire-god)
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• नेता: leader, guide
• नेता: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: नी (धातु) → नेतृ- (कृदन्त, तृच्)

• भगः: Bhaga (dispenser of fortune)
• भगः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: भग- (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)

• क्षितीनाम्: of the dwellings/peoples (of the earth)
• क्षितीनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: क्षिति- (प्रातिपदिक)

• दैवीनाम्: divine
• दैवीनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: दैवी- (देव- + ईय/ईन, विशेषण-प्रातिपदिक)

• देवः: the god
• देवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव- (प्रातिपदिक)

• ऋतुपाः: guardian of seasons/rites
• ऋतुपाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: ऋतु- + पा (धातु √पा ‘पालने/पाने’) → समास-प्रातिपदिक ऋतुपा-

• ऋतावा: possessing ṛta, truthful/ordered
• ऋतावा: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: ऋतावन्- (प्रातिपदिक; ‘ऋत’ + वन्)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वृत्रहा: Vṛtra-slayer
• वृत्रहा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वृत्र- + हन् (धातु √हन्) → बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास वृत्रहन्-

• सनयः: winner, bestower of gain
• सनयः: कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Noun
• Root: सनय- (प्रातिपदिक; ‘प्राप्ति/लाभ’)

• विश्ववेदाः: all-knowing
• विश्ववेदाः: कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Noun
• Root: विश्व- + वेद (धातु √विद् ‘ज्ञाने’) → समास-प्रातिपदिक विश्ववेदस्-/विश्ववेदा-

• पर्षत्: may he carry across, save
• पर्षत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √पॄ/पॄष् (धातु; ‘पारयति/तारयति’) → पर्/पर्ष्-

• विश्वाति: from all sides / wholly
• विश्वाति: अपादान/अधिकरण-भाव (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विश्वाति (अव्यय; ‘सर्वतः/सर्वस्मात्’)

• दुरितानि: misfortunes, sins, difficulties
• दुरितानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: दुरित- (प्रातिपदिक)

• गृणन्तम्: the praising one (the singer)
• गृणन्तम्: कर्म (पर्षत् इत्यस्य)
• Type: Participle (verbal adjective)
• Root: √गॄ/गृ (धातु ‘स्तुतौ’) → गृणत् (वर्तमान कृदन्त/शतृ)