Rig Veda 10.85.19: Mandala 10, Sukta 85, Mantra 19

Sukta 10.85

Rishi: Sūryā Sāvitri (traditional)

Devata: Candramā (Moon) with dawn/time imagery; also the gods receiving bhāga

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

नवोनवो भवति जायमानोऽह्नां केतुरुषसामेत्यग्रम् । भागं देवेभ्यो वि दधात्यायन्प्र चन्द्रमास्तिरते दीर्घमायुः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.85.19

Transliteration

návo-navo bhavati jā́yamāno 'hnā́ṃ ketúr uṣásām éty ágram | bhāgáṃ devébhyo ví dadhāty ā́yan prá candrámās tirate dīrghám ā́yuḥ ||

Translation

دائمًا جديدًا يصير حين يُولد؛ رايةُ الأيام، يتقدّم إلى صدرِ الفجرات. ماضيًا، يُقسِّم نصيبًا للآلهة؛ ويَبسط القمر (Candra) عمرًا مديدًا. هكذا يسند التجددُ والتوزيعُ القويم نموَّ الكائن عبر الزمن.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• नवः-नवः: ever new, again and again new
• नवः-नवः: विशेषणम् (कर्तृपदस्य) / कर्ता-सम्बन्धी
• Type: Adjective
• Root: नव (प्रातिपदिक)

• भवति: becomes
• भवति: अख्यात (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• जायमानः: being born, arising
• जायमानः: कर्तृ (भवति इत्यस्य कर्ता)
• Type: Participle
• Root: जन् (धातु) + शानच्

• अह्नाम्: of the days
• अह्नाम्: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘दिनानाम्’
• Type: Noun
• Root: अहन् (प्रातिपदिक)

• केतुः: banner; sign; light, luminary
• केतुः: कर्तृ (भवति/एति इत्यस्य) / विषय
• Type: Noun
• Root: केतु (प्रातिपदिक)

• उषसाम्: of the dawns
• उषसाम्: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘उषसाम् (प्रभातानाम्)’
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• एति: goes, comes
• एति: अख्यात (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इ (धातु)

• अग्रम्: the front; the foremost place
• अग्रम्: कर्म (एति इत्यस्य) / गत्यर्थे लक्ष्य
• Type: Noun
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)

• भागम्: a share, portion
• भागम्: कर्म (वि दधाति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: भाग (प्रातिपदिक)

• देवेभ्यः: to the gods
• देवेभ्यः: सम्प्रदान (दान/वितरणे)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• वि: apart, distributively
• वि: क्रियाविशेषण (उपसर्ग)
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• दधाति: apportions, distributes
• दधाति: अख्यात (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धा (धातु) [दधा-]

• आयन्: coming, approaching
• आयन्: कर्तृ (दधाति इत्यस्य कर्ता; सहवर्ती क्रिया)
• Type: Participle
• Root: इ (धातु) + शतृ (आ-उपसर्ग) अथवा ‘आ-या’ (गत्यर्थ) कृदन्त-रूपम्

• प्र: forth, forward
• प्र: क्रियाविशेषण (उपसर्ग)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• चन्द्रमाः: the Moon
• चन्द्रमाः: कर्तृ (तिरते इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: चन्द्रमस्/चन्द्रमा (प्रातिपदिक)

• तिरते: crosses over; passes through
• तिरते: अख्यात (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तॄ (धातु) / तृ (पारगमने)

• दीर्घम्: long
• दीर्घम्: विशेषणम् (कर्मपदस्य)
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक)

• आयुः: life, lifespan
• आयुः: कर्म (तिरते इत्यस्य; ‘दीर्घम् आयुः’ = दीर्घजीवनम्)
• Type: Noun
• Root: आयुस् (प्रातिपदिक)