Rig Veda 10.60.2 — Mandala 10, Sukta 60, Mantra 2

Sukta 10.60

Devata: Unspecified in provided excerpt (a chariot-bearing deity; could fit Indra/Agni/other; needs full sukta context)

Chandas: Gayatri (probable 3-pāda structure; requires syllable confirmation)

Samhita Patha (Devanagari)

असमातिं नितोशनं त्वेषं निययिनं रथम् । भजेरथस्य सत्पतिम् ॥

Transliteration

ásamātiṃ ni-tośánaṃ tveṣáṃ ni-yayínaṃ rátham | bhájē rathásya sát-patim ||

Translation

ألوذُ بالرَّثا (ratha) الذي لا يُقاوَمُ والمشدودِ بإحكام—المتألِّقِ، المُساقِ على هُدىً قويم؛ وأبتغي السَّتْپَتي (satpati)، السيِّدَ الحقَّ للرَّثا—مالكَ الطريقِ المستقيمِ للفعلِ (karma).

Word by Word

• असमातिम्: non-agreement; discord (as object)
• असमातिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अ-समाति (प्रातिपदिक; नकारार्थक उपसर्ग अ- + समाति) अथवा समाति-

• नितोशनम्: a pleasing/soothing (thing); satisfaction
• नितोशनम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: नि-तोषण (प्रातिपदिक; नि- उपसर्ग + तोषण ‘satisfying/pleasing’)

• त्वेषम्: fiery; impetuous
• त्वेषम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: त्वेष (प्रातिपदिक) अथवा त्विष् (धातु: ‘दीप्तौ/तेजने’) से भाव/गुण

• निययिनम्: leading/bringing down; guiding
• निययिनम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: नि-ययिन् (कृदन्त; धातु √या ‘गत्यर्थे’ + इन्-प्रत्यय; उपसर्ग नि-)

• रथम्: chariot
• रथम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक) संभवतः √रथ/√ऋ (गमन/रमण) से

• भजेरथस्य: may I partake/serve; of the chariot
• भजेरथस्य: भजे: क्रिया; रथस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Verb + Noun (compound pada)
• Root: भजे-रथ (समास/पद; ‘भजे’ + ‘रथस्य’), ‘भजे’ = √भज् (सेवायाम्/विभागे) से तिङन्त रूप; ‘रथस्य’ = रथ (प्रातिपदिक)

• सत्पतिम्: the good lord/master (chief)
• सत्पतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सत्-पति (समास; सत् ‘good/true’ + पति ‘lord’)