Rig Veda 1.96.4 — Mandala 1, Sukta 96, Mantra 4
Sukta 1.96
Rishi: Parāśara Śāktya
Devata: Agni (as Mātariśvan)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
स मातरिश्वा पुरुवारपुष्टिर्विदद्गातुं तनयाय स्वर्वित् । विशां गोपा जनिता रोदस्योर्देवा अग्निं धारयन्द्रविणोदाम् ॥
Transliteration
sá mātáriśvā puruvā́ra-puṣṭir vídad gātúṃ tánayāya svàr-vit | viśā́ṃ gopā́ janitā́ ródasyoḥ devā́ agníṃ dhārayann dráviṇo-dām ||
Translation
هو مَاتَريشْفان، ذو وفرةٍ من العطايا؛ وجد السبيلَ للذرّية وهو عارفٌ بعالمِ النور (سْفَر). حارسُ الشعوب، مُولِّدُ السماء والأرض فينا؛ ثبّت الآلهةُ أَغْنِي، واهبَ فيضِ الوجود.
Word by Word
सःhe (that one)
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मातरिश्वाMātariśvan (the divine bringer of fire)
मातरिश्वा:
Kartā (सः इत्यस्य विशेषण/अप्पोज़िशन)
TypeNoun (proper)
Rootमातरिश्वन् (प्रातिपदिक; अग्नि/वायु-देवता-नाम)
पुरुवारपुष्टिःhaving abundant/varied nourishment (richly prospering)
पुरुवारपुष्टिः:
Kartā (सः/मातरिश्वा इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootपुरुवार-पुष्टि (समास-प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-भावः)
विदत्found, discovered
विदत्:
(मुख्य) क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (विदँ ज्ञाने) / वैदिक-रूप: विदत् = अविन्दत्
गातुम्a path, passage
गातुम्:
Karma
TypeNoun
Rootगातु (प्रातिपदिक; √गा/√गम्-सम्बद्धः ‘मार्ग/गमन’)
तनयायfor the offspring/son
तनयाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootतनय (प्रातिपदिक)
स्वर्वित्finder of heaven/light
स्वर्वित्:
Kartā (सः/मातरिश्वा इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootस्वर्-वित् (समास-प्रातिपदिक; √विद् ‘to find/obtain’)
विशाम्of the clans/peoples
विशाम्:
Adhikaraṇa/सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
गोपाःprotector (guardian)
गोपाः:
Kartā (सः/अग्निः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun
Rootगोपा (प्रातिपदिक; गो + पा ‘protector’)
जनिताbegetter, producer
जनिता:
Kartā (विशेषण-रूपेण)
TypeNoun
Rootजनितृ (प्रातिपदिक; √जन् ‘to beget’)
रोदस्योःof the two worlds (heaven and earth)
रोदस्योः:
Adhikaraṇa/सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; ‘द्यावापृथिवी’)
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni (fire)
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
धारयन्bearing, upholding
धारयन्:
Kartā-विशेषणम् (देवाः) / सहायक-क्रिया
TypeVerb (participle)
Root√धृ (धृञ् धारणे)
द्रविणोदाम्the giver of wealth
द्रविणोदाम्:
Karma-विशेषणम्
TypeNoun/Adjective
Rootद्रविणोदा (समास-प्रातिपदिक; द्रविण ‘wealth’ + √दा ‘to give’)
AI
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.