Sarga 116
सीतासान्त्वनम् / Hanuman Consoles Sita with the News of Victory
युद्धकाण्ड
第116章在战后将战场胜果转化为合乎正法的安慰。哈奴曼在新秩序下受命并蒙接纳后，礼敬入城，径赴阿输迦园（Aśoka-vāṭikā）探望悉多。只见悉多形体羸弱、神色无欢，仍被罗刹女看守环绕。哈奴曼奉罗摩之言告知：罗波那已被诛灭，楞迦由毗毗沙那安定掌理，昔日囚禁之势已消散，故不必再惧。 悉多闻讯喜极而哽，继而以沉静之心致谢。她欲以相称之礼酬谢使者，却又说世间财宝无可比拟吉祥消息之价值。随即出现道德转折：哈奴曼提议报复曾威胁悉多的罗刹女；悉多拒绝复仇，认为自身苦难系于命运与先前因缘，并引述契合正法的箴言：即便对奉命而行的作恶者，也当以克制与慈悲相待。 哈奴曼敬受其德行权威，请她赐回信于罗摩；悉多表达愿早见夫君。章末哈奴曼迅疾返还，将悉多之言按原次第如实转达罗伽婆，确立言语与意旨传递的清净与无误。
Shlokas
Verse 1
इतिप्रतिसमादिष्टोहनूमान्मारुतात्मजः ।प्रविवेशपुरींलङ्कांपूज्यमानोनिशाचरैः ।।6.116.1।।
奉命之后，风神之子哈奴曼进入楞迦城，受到罗刹众的恭敬礼遇。
Verse 2
प्रविश्य चपुरींलङ्कांपूज्यमानोनिशाचारै: ।ततस्तेनाभ्युनुज्ञातोहनुमान्वृक्षवाटिकाम् ।।6.116.2।।सम्प्रविश्ययथान्यायंसीतायाद्विितोहरिः ।ददर्शमृजयाहीनांसातङ्कांरोहिणीमिव ।।6.116.3।।वृक्षमूलेनिरानन्दांराक्षसीभिःपरीवृताम् ।निभृतःप्रणतःप्रह्वस्सोऽभिगम्याभिवाद्य च ।।6.116.4।।
他进入楞迦城，受罗刹众恭敬；得毗毗沙那许可后，哈奴曼便前往树木成荫的园林。依礼进入花园，那为悉多所识的猴王见到悉多：未曾洁净，形容憔悴，心怀恐惧，宛如罗希尼。她无喜地坐在树根下，被罗刹女围绕；哈奴曼悄然趋近，俯首谦恭致礼，向她问安，静立一旁。
Verse 3
प्रविश्य चपुरींलङ्कांपूज्यमानोनिशाचारै: ।ततस्तेनाभ्युनुज्ञातोहनुमान्वृक्षवाटिकाम् ।।6.116.2।।सम्प्रविश्ययथान्यायंसीतायाद्विितोहरिः ।ददर्शमृजयाहीनांसातङ्कांरोहिणीमिव ।।6.116.3।।वृक्षमूलेनिरानन्दांराक्षसीभिःपरीवृताम् ।निभृतःप्रणतःप्रह्वस्सोऽभिगम्याभिवाद्य च ।।6.116.4।।
他进入楞迦城，受罗刹众恭敬；得毗毗沙那许可后，哈奴曼便前往树木成荫的园林。依礼进入花园，那为悉多所识的猴王见到悉多：未曾洁净，形容憔悴，心怀恐惧，宛如罗希尼。她无喜地坐在树根下，被罗刹女围绕；哈奴曼悄然趋近，俯首谦恭致礼，向她问安，静立一旁。
Verse 4
प्रविश्य चपुरींलङ्कांपूज्यमानोनिशाचारै: ।ततस्तेनाभ्युनुज्ञातोहनुमान्वृक्षवाटिकाम् ।।6.116.2।।सम्प्रविश्ययथान्यायंसीतायाद्विितोहरिः ।ददर्शमृजयाहीनांसातङ्कांरोहिणीमिव ।।6.116.3।।वृक्षमूलेनिरानन्दांराक्षसीभिःपरीवृताम् ।निभृतःप्रणतःप्रह्वस्सोऽभिगम्याभिवाद्य च ।।6.116.4।।
他进入楞迦城，受罗刹众恭敬；得毗毗沙那许可后，哈奴曼便前往树木成荫的园林。依礼进入花园，那为悉多所识的猴王见到悉多：未曾洁净，形容憔悴，心怀恐惧，宛如罗希尼。她无喜地坐在树根下，被罗刹女围绕；哈奴曼悄然趋近，俯首谦恭致礼，向她问安，静立一旁。
Verse 5
दृष्टवासमागतंदेवीहनूमन्तंमहाबलम् ।तूष्णीमास्ततदादृष्टवास्मृत्वासृष्टाभवत्तदा ।।6.116.5।।
见到大力的哈奴曼前来，那位圣洁的女神起初默然；继而望见并认出他时，心中欢喜充满。
Verse 6
सौम्यंतस्यामुखंदृष्टवाहनुमान्प्लवगोत्तमः ।रामस्यवचनंसर्वमाख्यातुमुपचक्रमे ।।6.116.6।।
见到她温柔的面容，猴中最胜的哈奴曼便开始向她详述罗摩的全部言辞。
Verse 7
वैदेही कुशलीरामस्सहसुग्रीवलक्ष्मणः ।वभीषणसहायश्चहरीणांसहितोबलैः ।।6.116.7।।
“毗提希啊，罗摩安好，与苏格利婆、罗什曼那同在；又得毗毗沙那相助，并率领众猴军同行。”
Verse 8
कुशलंचाहसिद्धार्थोहतशत्रुरिमत्रजित् ।विभीषणसहायेनरामेणहरिभिस्सह ।।6.116.8।।निहतोरावणोदेविलक्ष्मणेन च वीर्यवान् ।
“他也问候你的安康，尊贵的夫人。罗摩已成就所愿——诛敌者、胜敌者——得毗毗沙那扶助，与众猴同在，并有勇力无比的罗什曼那相随。天女啊，罗波那已被诛灭。”
Verse 9
प्रियमाख्यामितेदेविभूयश्चत्वांसभाजये ।।6.116.9।।तवप्रभावाद्धर्मजेमहान् रामेणसंयुगे ।लब्धोऽयंविजयस्सीतेस्वस्थाभवगतज्वरा ।।6.116.10।।
“天女啊，我向你报此喜讯，并再次向你致敬。悉多啊，通达法义者——凭你德行的威力，伟大的罗摩在战场上赢得了这场大胜。愿你安然；愿忧苦之热从你身上消散。”
Verse 10
प्रियमाख्यामितेदेविभूयश्चत्वांसभाजये ।।6.116.9।।तवप्रभावाद्धर्मजेमहान् रामेणसंयुगे ।लब्धोऽयंविजयस्सीतेस्वस्थाभवगतज्वरा ।।6.116.10।।
女神啊，我向你报喜，并再次向你致敬。悉多啊，通达法义者——凭借你的灵威与德力，伟大的罗摩在战阵中赢得了此胜。请安然无忧，愿你脱离忧苦之热。
Verse 11
रावणश्चहतश्शत्रुर्लङ्कचैववशीकृता ।मयाह्यलब्न्दिद्रेणधृतेनतवनिर्जये ।।6.116.11।।प्रतिज्ञैषाविनिस्तीर्णाबद्ध्वासेतुंमहोदधौ ।
罗波那这仇敌已被诛灭，楞迦也已归于掌控。为救你脱困，我几乎不眠，坚忍不移；此誓已圆满——在大海之上架起了长桥。
Verse 12
सम्भ्रमश्च न कर्तव्योवर्तन्त्यारावणालये ।।6.116.12।।विभीषणविधेयंहिलङ्कैश्वर्यमिदंकृतम् ।
你不必因仍在罗波那的居所而惊惶；因为楞迦的王权如今已交付于毗毗沙那掌理。
Verse 13
तदाश्वसिहिविस्रब्धंस्वगृहेपरिवर्तसे ।।6.116.13।।अयंचाभ्येतिसम्हृष्टस्त्वद्धर्शनसमुत्सुकः ।
因此你当安心无惧，如同回到自家一般。他（毗毗沙那）也正欢喜而来，急切想见你一面。
Verse 14
एवमुक्तासमुत्पत्यसीताशशिनिभानना ।।6.116.14।।प्रहर्षेणावरुद्धासाव्याहर्तुं न शशाक ह ।
听他如此说，月颜的悉多起身；却被喜悦所淹没，哽咽难言，竟不能开口。
Verse 15
ततोऽब्रवीद्धरिवरःसीतामप्रतिजल्पतीम् ।।6.116.15।।किंत्वंचिन्तयसेदेविकिं च मांनाभिभाषसे ।
于是群猴之首（哈奴曼）见悉多不答，便说道：“天女啊，你在思量什么？为何不与我言语？”
Verse 16
एवमुक्ताहनुमतासीताधर्मपथेस्थिता ।।6.116.16।।अब्रवीत्परमप्रीताबाष्पगद्गदयागिरा ।
哈奴曼如此问她，悉多坚住于法之道，满怀至乐而开口，言语却被泪水哽住。
Verse 17
प्रियमेतदुपश्रुत्यभर्तुर्विजयसंश्रयम् ।।6.116.17।।प्रहर्षवशमापन्नानिर्वाक्यास्मिक्षणान्तरम् ।
“此言我听来至为可喜，确证我夫君必得胜利。闻之我被欢喜所摄，片刻之间竟无言可出。”
Verse 18
न हिपश्यामिसदृशंचिन्तयन्तीप्लवङ्गमा ।।6.116.18।।मप्रतियाब्यानकस्येहदातुंप्रत्यभिनन्दनम् ।
猴子啊，虽然我深思熟虑，却看不到任何合适的礼物来回报你带来的喜讯。
Verse 19
नहिपश्यामिततसौम्यपृथिव्यामपिवानर ।।6.116.19।।सदृशंयत्प्रियाख्यानेतवदत्त्वाभवेत्सुखम् ।
温和的猴子啊，确实，在这世上我看不到任何东西能配得上你那令人愉悦的信息，能让我赠予你后感到真正的满足。
Verse 20
हिरण्यंवासुवर्णंवारत्नानिविविधानिच ।।6.116.20।।राज्यंवात्रिषुलोकेषुनैतदर्हतिभाषितम् ।
无论是黄金、白银、各种宝石，甚至是统治三界的王权，都无法与你所说的话相比。
Verse 21
एवमुक्तस्तुवैदेह्याप्रत्युवाचप्लवङ्गमः ।।6.116.21।।प्रगृहीताञ्जलिर्हर्षासतीतायाःप्रमुखेस्थितः ।
听到韦德希（Sītā）这样说，猴子（哈努曼）满心欢喜地回答，双手合十恭敬地站在悉多面前。
Verse 22
भर्तुःप्रियहितेयुक्तेभर्तुर्विजयकाङ्क्षिण: ।।6.116.22।।स्निग्धमेवंविधंवाक्यंत्वमेवार्हस्यनिन्दिते ।
无可指责的人啊，只有你配得上说出如此深情的话语——寻求对你丈夫珍贵且有益的事物，并渴望他的胜利。
Verse 23
तवैतद्वचनंसौम्येसारवत् स्निग्धमेव च ।।6.116.23।।रत्नौघाद्विविधाच्चापिदेवराज्याद्विशिष्यते ।
温柔的你啊，你的话语意味深长、充满慈爱，胜过成堆各色珍宝，甚至胜过天帝之王权。
Verse 24
अर्थतश्चमयाप्राप्तादेवरज्यादयोगुणाः ।।6.116.24।।हतशत्रुंविजयिनंरामंपश्यामिसुस्थितम् ।
在我心中，这就如同我已获得天界之王权等一切福德，因为我看见罗摩：仇敌已灭，得胜归来，安然复位。
Verse 25
तस्यतद्वचनंश्रुत्वामैथिलीजनकात्मजा ।।6.116.25।।ततःशुभतरंवाक्यमुवाचपवनात्मजम् ।
听了他的话，弥提利——阇那迦之女——便对风神之子说出更为吉祥的言辞。
Verse 26
अतिलक्षणसम्पन्नंमाधुर्यगुणभूषितम् ।।6.116.26।।बुद्ध्याह्यष्टाङ्गयायुक्तंत्वमेवार्हसिभाषितुम् ।
你的言辞具足殊胜之相，复以甘美之德为饰；又具八支圆满之慧，唯有你才真正堪当如此发言。
Verse 27
श्लाघनीयोऽनिलस्यत्वंसुतःपरमधार्मिकः ।।6.116.27।।बलंशौर्यंश्रुतंसत्त्वंविक्रमोदाक्ष्यमुत्तमम् ।तेजःक्षमाधृतिस्स्थैर्यंविनीतत्वं न संशयः ।।6.116.28।।एतेचान्ये च बहवोगुणास्त्वय्येवशोभनाः ।
你是风神之子，堪受赞颂，至为正法。力量、勇武、学识、勇气、英豪之业与上妙技艺；光辉、宽恕、忍耐、坚定与谦恭——毫无疑问，这些以及更多高贵德行，唯在你身上熠熠生辉。
Verse 28
श्लाघनीयोऽनिलस्यत्वंसुतःपरमधार्मिकः ।।6.116.27।।बलंशौर्यंश्रुतंसत्त्वंविक्रमोदाक्ष्यमुत्तमम् ।तेजःक्षमाधृतिस्स्थैर्यंविनीतत्वं न संशयः ।।6.116.28।।एतेचान्ये च बहवोगुणास्त्वय्येवशोभनाः ।
于是，哈奴曼欢喜地合掌，站在悉多面前；他心神安定、举止谦恭，又一次对她开口。
Verse 29
अथोवाचपुनस्सीतामसम्भ्रान्तोविनीतवत् ।।6.116.29।।प्रगृहीताञ्चलिर्हर्षात्सीतायाःप्रमुखेस्थितः ।
于是，哈奴曼欢喜地合掌，站在悉多面前；他心神安定、举止谦恭，又一次对她开口。
Verse 30
इमास्तुखलुराक्षस्योयदित्वमनुमन्यसे ।।6.116.30।।हन्तुमिच्छामितास्सर्वायाभिस्त्वंतर्जितापुरा ।
若你允准，我愿诛灭这些罗刹女——她们曾经恐吓并折磨过你。
Verse 31
क्लिश्यन्तीम् पतिदेवांत्वामशोकवनिकांगताम् ।।6.116.31।।घोररूपसमाचाराःक्रूराःक्रूरतरेक्षणाः ।इहश्रुतामयादेवि राक्षस्योविकृताननाः ।।6.116.32।।असकृत्परुषैर्वाक्यैर्वद्नत्योरावणाज्ञया ।
女神啊，我在此听见那些罗刹女——行止残酷、形貌可怖、目光尤为骇人、面容扭曲——奉罗波那之命，一再以粗暴言语辱骂；而你这位以夫为天的贞妇，却在阿输迦林中受尽折磨。
Verse 32
क्लिश्यन्तीम् पतिदेवांत्वामशोकवनिकांगताम् ।।6.116.31।।घोररूपसमाचाराःक्रूराःक्रूरतरेक्षणाः ।इहश्रुतामयादेवि राक्षस्योविकृताननाः ।।6.116.32।।असकृत्परुषैर्वाक्यैर्वद्नत्योरावणाज्ञया ।
提毗啊，我在此听说，忠于丈夫的你在被带到阿育苑后是如何受尽折磨的。
Verse 33
विकृताविकृताकाराःक्रूराःक्रूरकचेक्षणाः ।।6.116.33।।इच्छामिविविधैराघतैर्हन्तुमेतास्सुदारुणाः ।राक्षस्योदारुणकथावरमेतत्प्रयच्छमे ।।6.116.34।।
她们丑陋不堪，畸形怪状，生性残忍，有着可怕的头发和凶狠的眼睛。
Verse 34
विकृताविकृताकाराःक्रूराःक्रूरकचेक्षणाः ।।6.116.33।।इच्छामिविविधैराघतैर्हन्तुमेतास्सुदारुणाः ।राक्षस्योदारुणकथावरमेतत्प्रयच्छमे ।।6.116.34।।
我想用各种打击消灭这些极其可怕的罗刹女；她们的残暴无法言喻。请赐予我这个恩典，允许我这样做。
Verse 35
मुष्टिभिःपर्षिणघातैश्चविशालैश्चैवबाहुभिः ।जङ्घाजानुप्रहारैश्चदन्तानांचैवपीडनैः ।।6.116.35।।भक्षणैःकर्णनासानांकेशानांलुञ्चनैस्तथा ।भृशंशुष्कमुखैश्चैवदारणैर्लङ्घनैर्हतैः ।।6.116.36।।विभिन्नशङ्कुग्रीवांशपार्श्वकैश्चकलेवरैः ।निपात्यहन्तुमिच्छामितवविप्रियकारिणीः ।।6.116.37।।
用拳头和脚跟猛击，用巨大的手臂，用小腿和膝盖撞击，并用牙齿咬碎她们。
Verse 36
मुष्टिभिःपर्षिणघातैश्चविशालैश्चैवबाहुभिः ।जङ्घाजानुप्रहारैश्चदन्तानांचैवपीडनैः ।।6.116.35।।भक्षणैःकर्णनासानांकेशानांलुञ्चनैस्तथा ।भृशंशुष्कमुखैश्चैवदारणैर्लङ्घनैर्हतैः ।।6.116.36।।विभिन्नशङ्कुग्रीवांशपार्श्वकैश्चकलेवरैः ।निपात्यहन्तुमिच्छामितवविप्रियकारिणीः ।।6.116.37।।
——通过撕裂耳朵和鼻子，拔掉头发，用折磨使她们面容枯槁，将她们撕碎并击倒——
Verse 37
मुष्टिभिःपर्षिणघातैश्चविशालैश्चैवबाहुभिः ।जङ्घाजानुप्रहारैश्चदन्तानांचैवपीडनैः ।।6.116.35।।भक्षणैःकर्णनासानांकेशानांलुञ्चनैस्तथा ।भृशंशुष्कमुखैश्चैवदारणैर्लङ्घनैर्हतैः ।।6.116.36।।विभिन्नशङ्कुग्रीवांशपार्श्वकैश्चकलेवरैः ।निपात्यहन्तुमिच्छामितवविप्रियकारिणीः ।।6.116.37।।
我想打倒并杀死那些伤害过你的人——让她们尸骨破碎，颈项、四肢和肋骨断裂。
Verse 38
एवंप्रहारैर्बहुभिःसंप्प्रहार्ययशस्विनि ।घातयेतीव्ररूपाभिर्याभिस्त्वंतर्जितापुरा ।।6.116.38।।
噢，尊贵的夫人，我要用多种方式击打她们，杀死那些曾威胁过你的面目狰狞者。
Verse 39
इत्युक्तासाहनुमताकृपणादीनवत्सला ।हनूमन्तमुवाचेदंचिन्तयित्वाविमृश्य च ।।6.116.39।।
哈努曼这样说完后，心地温柔、怜悯受苦者的悉多，经过深思熟虑，对他说了这些话。
Verse 40
राजसंश्रयवश्यानांकुर्वतीनांपराज्ञया ।विधेयानां च दासीनांकःकुप्यद्वानरोत्तम ।।6.116.40।।
噢，诸猿中最卓越者，谁会对那些依附王权、唯奉他命、被迫顺从的婢女而动怒呢？
Verse 41
भाग्यवैषम्यदोषेणपुरस्ताद्धुष्कृतेन च ।मयैतत्प्राप्यसर्वंस्वकृतंह्युपभुज्यते ।।6.116.41।।
由于命运严酷的不均，又因我往昔的恶业，这一切临到我身。人确实必须承受自己所作之业的果报。
Verse 42
मैवंवदमहाबाहो दैवेह्येषापरागतिः ।प्राप्तव्यंतुदशायोगान्मयैतदितिनिश्चितम् ।।6.116.42।।दासीनांरावणस्याहंमर्षयामीहदुर्बला ।
“莫如此言，臂力无双者。此乃天意所主的至高归宿。我确信因时势所迫，我必须经历这一切。我在此无助，愿宽恕罗波那的婢女。”
Verse 43
आज्ञप्ताराक्षसेनेहराक्षस्यस्तर्जयन्तिमाम् ।।6.116.43।।हतेतस्मिन्नकुर्वन्तितर्जनंमारुतात्मज ।
“在此地，奉罗刹之主的命令，那些罗刹女曾恐吓我。如今他已被诛，风神之子啊，她们将不再威胁我。”
Verse 44
अयंव्याघ्रसमीपेतुपुराणोधर्मसंहितः ।।6.116.44।।ऋक्षेणगीतःश्लोकोऽस्तितंनिबोधप्लवङ्गम ।
“猿者啊，有一首古老的偈颂，契合正法（dharma），曾有一只熊在虎前吟唱。请听我说。”
Verse 45
न पर: पापमादत्तेपरेषांपापकर्मणाम् ।।6.116.45।।समयोरक्षितव्यस्तुसप्तश्चारित्रभूषणाः ।
高贵之人不因他人作恶而取其罪。应于适当之时守护正行；善德品行才是真正的庄严。
Verse 46
पापानांवाशुभानांवावधार्हाणांप्लवङ्गम ।।6.116.46।।कार्यंकरुण्यमार्येण न कश्चिन्नापराध्यति ।
无论是罪人还是贤善之人，即便是似乎当诛者，噢猴王——高贵之士亦当以慈悲行事；不可造作过恶。
Verse 47
लोकहिंसाविहाराणांरक्षसांकामरूपिणाम् ।।6.116.47।।कुर्वतामपिपापानिनैवकार्यमशोभनम् ।
即使那些以残害世间为乐、能随欲变形的罗刹作诸恶业，也不可因此反行卑鄙不净之事。
Verse 48
एवमुक्तस्तुहनुमान् सीतयावाक्यकोविदः ।।6.116.48।।प्रत्युवाचततस्सीतांरामपत्नीयशश्विनीम् ।
西多如此言毕，善于辞令的哈奴曼便答复那位声名显赫的西多——罗摩之妻。
Verse 49
युक्तारामस्यभवतीधर्मपत्नीयशश्विनी ।।6.116.49।।प्रतिसन्दिशमांदेवि गमिष्येयत्रराघवः ।
天女啊，你确是罗摩正当而闻名的法之妻，安住于达摩。请托我带回你的讯息；我将前往罗伽婆所在之处。
Verse 50
एवमुक्ताहनुमतावैदेहिजनकात्मजा ।।6.116.50।।साब्रवीद्ध्रष्टुमिच्छामिभर्तारंवानरोत्तम ।
哈奴曼如此说后，毗提希——阇那迦之女——说道：“猴族之最啊，我愿见我的夫君。”
Verse 51
तस्यास्तद्वचनंश्रुत्वाहनुमान्पवनात्मजः ।।6.116.51।।हर्षयन्मैथिलींवाक्यमुवाचेदंमहामतिः ।
听到她的话，风神之子哈奴曼，睿智而明达，为使弥提利心生欢喜，又再次开口说道。
Verse 52
पूर्णचन्द्राननंरामंद्रक्ष्यस्यार्येसलक्ष्मणम् ।।6.116.52।।स्थिरमित्रंहतामित्रंशचीवत्रिदशेश्वरम् ।
“高贵的夫人，如今你将见到罗摩——满月般的面容光辉灿然——并与罗什曼那同在：对友坚定，敌已伏灭；正如舍支得见天帝因陀罗，诸天之主。”
Verse 53
तामेवमुक्त्वाराजन्तींसीतांसाक्षादिवश्रियम् ।।6.116.53।।आजगाममहावेगोहनूमान्यत्रराघवः ।
如此对光耀如亲见吉祥天女的悉多说罢，疾速的哈奴曼便奔赴罗伽婆所在之处。
Verse 54
随即，猴中最胜的哈奴曼把悉多的回音，依原话原序一字不差地转告给罗伽婆——光辉如因陀罗者。
Frequently Asked Questions
Hanumān seeks permission to punish and kill the rākṣasīs who had threatened Sītā in captivity. Sītā refuses retaliatory violence, arguing they acted under the king’s command and that dharma requires restraint; with Rāvaṇa dead, the coercive context has ended.
The sarga foregrounds kṣamā and moral agency: even after victory, one must not convert suffering into vengeance. Right conduct is presented as an ornament of character, and compassion is upheld as a higher discipline than punitive impulse, especially toward subordinates acting under orders.
Laṅkā’s political transition under Vibhīṣaṇa is emphasized, alongside the Aśoka-vāṭikā as the captivity setting now reinterpreted as a site of reassurance and reunion-preparation. The great ocean and the constructed setu are referenced as markers of vow-fulfillment and campaign logistics.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.