Shloka 6
सीतासान्त्वनम् / Hanuman Consoles Sita with the News of Victory
Devanagari script
सौम्यंतस्यामुखंदृष्टवाहनुमान्प्लवगोत्तमः ।रामस्यवचनंसर्वमाख्यातुमुपचक्रमे ।।6.116.6।।
Transliteration
saumyaṃ tasyā mukhaṃ dṛṣṭvā hanumān plavagottamaḥ |
rāmasya vacanaṃ sarvam ākhyātum upacakrame ||6.116.6||
Translation
见到她温柔的面容，猴中最胜的哈奴曼便开始向她详述罗摩的全部言辞。
Word by Word
सौम्यम्gentle/pleasant
सौम्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसौम्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (agreeing with मुखम्)
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
मुखम्face
मुखम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), ‘having seen’
हनुमान्Hanuman
हनुमान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहनुमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्लवग-उत्तमःbest of monkeys
प्लवग-उत्तमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्लवग + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः ‘प्लवगानाम् उत्तमः’
रामस्यof Rama
रामस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
वचनम्message/words
वचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सर्वम्all
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (agreeing with वचनम्)
आख्यातुम्to report
आख्यातुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootआ-ख्या (धातु)
Formतुमुन् (infinitive), ‘to relate/tell’
उपचक्रमेbegan
उपचक्रमे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-क्रम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
Context
Gentle Hanuman, the foremost of the monkeys, seeing her started to communicate every word of Rama.
Characters & Entities
H
HanumānS
SītāR
RāmaFAQs
Dharma as responsible speech: a messenger should convey the principal’s words fully and faithfully, especially when truth restores hope.
Hanumān begins delivering Rāma’s message to Sītā after observing her condition and composure.
Attentiveness and sensitivity—Hanumān reads Sītā’s state and speaks in a measured, supportive manner.