Adhyaya 10

Verse 1

ययातिरुवाच । केदारं श्रूयते ब्रह्मन्पर्वते च हिमाचले । गंगा तस्माद्विनिष्क्रान्ता प्रविष्टा पूर्वसागरम्

Yayāti thưa rằng: “Bạch Bà-la-môn, người ta nghe nói Kedāra ở trên núi Hi-mã-lạp-sơn. Từ đó, sông Gaṅgā tuôn ra và chảy vào biển phương Đông.”

Verse 2

तथा सरस्वती देवी चूतवृक्षाद्विनिर्गता । पश्चिमं सागरं प्राप्ता गृहीत्वा वडवानलम्

“Cũng vậy, nữ thần Sarasvatī từ cây xoài hiện ra, đến biển phương Tây, mang theo ngọn lửa dưới biển (Vaḍavānala).”

Verse 3

कथमत्र समायातः केदारश्चात्र कौतुकम् । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि विचित्रं मम भूसुर

“Kedāra đã đến đây bằng cách nào, và điều kỳ diệu nơi đây là gì? Xin hãy nói cho ta mọi điều thật tường tận, bạch Bà-la-môn đáng kính, vì đối với ta điều ấy thật nhiệm mầu.”

Verse 4

पुलस्त्य उवाच । सत्यमेतन्महाराज यन्नोऽत्र परिपृच्छसि । शृणुष्वावहितो भूत्वा यथा जातं श्रुतं तु वै

Pulastya nói: “Đúng thật vậy, hỡi Đại vương, điều ngài hỏi nơi đây là chân thật. Xin hãy lắng nghe chăm chú; ta sẽ thuật lại đúng như đã xảy ra và như đã được truyền nghe.”

Verse 5

गंगाद्यानि च तीर्थानि केदाराद्या दिवौकसः । मया सह पुरा देवाः शक्राद्या नृपसत्तमाः

“Các thánh địa (tīrtha) khởi từ sông Hằng, và các bậc thiên giới gắn với những nơi khởi từ Kedāra—thuở xưa, chư thiên do Śakra (Indra) dẫn đầu đã ở cùng ta, hỡi bậc vương thượng tối thắng.”

Verse 6

ब्रह्माणं प्रति राजेन्द्र गताः सर्वे महर्षयः । सर्वे तत्र कथाश्चक्रुर्धर्म्या नाना पृथक्पृथक्

“Hỡi bậc chúa tể các vua, hết thảy các đại hiền triết đều đến yết kiến Brahmā. Tại đó, mỗi vị riêng phần đã luận bàn nhiều pháp thoại chân chánh, theo những cách khác nhau.”

Verse 7

समुदाये च देवानां सर्वतीर्थानि पार्थिव । क्षेत्राण्युप स्थितान्येव वनान्युपवनानि च

“Tâu Đại vương, khi chư thiên hội tụ, mọi thánh địa (tīrtha) cũng đều hiện diện nơi ấy—cùng với các thánh xứ (kṣetra), rừng thiêng và những lâm viên thánh tịnh.”

Verse 8

ततः कथाप्रसंगेन इन्द्रः प्राह चतुर्मुखम् । कौतुकेन समायुक्तः पप्रच्छ नृपसत्तम

“Rồi trong mạch chuyện trò ấy, Indra thưa cùng Đấng Bốn Mặt (Brahmā). Với lòng hiếu kỳ dâng đầy, ngài bèn hỏi, hỡi bậc vương thượng tối thắng.”

Verse 9

इन्द्र उवाच । भगवन्पुण्यमाहात्म्यं श्रोतुमिच्छामि सांप्रतम् । प्रमाणं चैव सर्वेषां कृतादीनां पृथग्विधम्

Indra thưa: “Bạch Đấng Thế Tôn, nay con nguyện được nghe về sự vĩ đại thiêng liêng (māhātmya) của công đức, và cũng về những chuẩn lượng phân biệt của mọi thời đại (yuga), khởi từ Kṛta.”

Verse 10

ब्रह्मोवाच । लक्षं सप्तदश प्रोक्तं युगमानं सुराधिप । अष्टाविंशतिभिः सार्द्धं सहस्रैः कृतमुच्यते

Phạm Thiên nói: Hỡi Chúa tể chư thiên, lượng thời gian của một yuga được tuyên thuyết theo đơn vị lakh. Kṛta-yuga được nói là mười bảy lakh, lại cộng thêm hai mươi tám nghìn (năm).

Verse 11

लक्षद्वादशभिः प्रोक्तं युगं त्रेताभिसंज्ञितम् । षण्णवत्यधिकैश्चैव सहस्रैः परिमाणितम्

Yuga mang danh Tretā được tuyên thuyết là mười hai lakh, và còn được đo thêm chín mươi sáu nghìn (năm) nữa.

Verse 12

लक्षाण्यष्टौ चतुःषष्टिसहस्रैः परिकीर्तितम् । ततो वै द्वापरं नाम युगं देवप्रकीर्तितम्

Tiếp theo, yuga mang tên Dvāpara—được chư thiên tuyên xưng—được mô tả là tám lakh, cùng với sáu mươi bốn nghìn (năm).

Verse 13

लक्षैश्चतुर्भिर्विख्यातो द्वात्रिंशद्भिः कलिस्तथा । सहस्रैश्च सुरश्रेष्ठ युगमानमितीरितम्

Hỡi bậc tối thắng trong chư thiên, Kali-yuga nổi danh là bốn lakh, lại kèm ba mươi hai nghìn (năm); như vậy, lượng của yuga đã được nói rõ.

Verse 14

चतुष्पदः कृते धर्मः शुक्लवर्णो जनार्दनः । न दुर्भिक्षं न च व्याधिस्तस्मिन्भवति वै क्वचित्

Trong thời Kṛta, dharma đứng vững trên bốn chân, và Janārdana rạng ngời sắc trắng. Khi ấy, chẳng nơi nào có nạn đói, cũng tuyệt không có bệnh tật.

Verse 15

क्रियते च तदा धर्मो नाकाले मरणं नृणाम् । लांगलेन विना सस्यं भूरिक्षीराश्च धेनवः

Bấy giờ, Chánh pháp (dharma) được thực hành chân thật, và loài người không chết trước kỳ hạn. Mùa màng vẫn sinh trưởng dù không cần cày bừa, và bò cái cho sữa dồi dào.

Verse 16

कामः क्रोधो भयं लोभो मत्सरश्चाभ्यसूयता । तस्मिन्युगे सहस्राक्ष न भवंति कदाचन

Hỡi Đấng Ngàn Mắt (Indra), trong thời đại ấy không bao giờ khởi lên dục vọng, sân hận, sợ hãi, tham lam, đố kỵ hay ác ý.

Verse 17

ततस्त्रेतायुगे जातस्त्रिपादो धर्म एव च । चिरायुषो नरास्तस्मिन्रक्तवर्णो जनार्दनः

Sau đó, trong thời Tretā-yuga, Dharma hiện khởi với ba chân (ba phần vững lập). Trong thời ấy, con người sống lâu, và Janārdana (Viṣṇu) mang sắc đỏ.

Verse 18

तस्मिन्यज्ञाः प्रवर्त्तंते प्राणिनामिष्टदायिनः । न कामादिप्रवृत्तिश्च तस्मिन्संजायते नृणाम्

Trong thời ấy, các lễ tế yajña hưng thịnh, ban cho muôn loài những quả phúc như ý. Và nơi loài người không khởi lên sự buông theo dục vọng và các khuynh hướng tương tự.

Verse 19

तपसा ब्रह्मचर्येण स्नानैर्दानैः पृथग्विधैः । तथा यज्ञैर्जपैर्होमैस्तत्र वृत्तिर्भवेन्नृणाम्

Tại đó, nếp sống của con người được hun đúc bởi khổ hạnh (tapas) và phạm hạnh (brahmacarya), bởi những cuộc tắm gội thiêng và các hình thức bố thí khác nhau; cũng vậy bởi tế lễ, trì tụng (japa) và cúng lửa (homa).

Verse 20

ततस्तु द्वापरं नाम तृतीयं युग मुच्यते । द्विपदो धर्मः सञ्जातः पीतवर्णो जनार्द्दनः

Rồi đến thời đại thứ ba gọi là Dvāpara. Dharma chỉ còn hai chân, và Janārdana (Viṣṇu) mang sắc vàng.

Verse 21

फलाकांक्षाप्रवृत्तानि जपयज्ञतपांसि च । सत्यानृतान्वितो लोको द्वापरे सुरसत्तम

Trong Dvāpara, việc trì tụng (japa), tế lễ và khổ hạnh đều được làm với mong cầu quả báo; hỡi bậc tối thượng trong chư thiên, thế gian pha lẫn chân thật và hư dối.

Verse 22

तत्रान्योन्यं महीपाला युयुधुर्वसुधातले । सुपूताश्च दिवं यांति यज्ञैरिष्ट्वा जनार्दनम्

Ở đó, các vua chúa giao chiến lẫn nhau trên mặt đất; nhưng sau khi dâng tế lễ thờ Janārdana, họ được thanh tịnh và đi lên cõi trời.

Verse 23

ततः कलियुगं घोरं चतुर्थं तु प्रव र्त्तते । एकपादो भवेद्धर्मः संत्रस्तो नित्यपूजने

Rồi đến Kali-yuga đáng sợ, thời đại thứ tư, khởi lên. Dharma chỉ còn một chân, và con người bị xao động ngay cả trong việc thờ phụng hằng ngày.

Verse 24

कृष्णवर्णो भवेद्विष्णुः पापाधिक्यं प्रवर्तते । माया च मत्सरश्चैव कामः क्रोधस्तथा भयम्

Trong thời ấy, Viṣṇu mang sắc đen, và tội lỗi tăng trưởng mạnh. Ảo vọng, ganh ghét, dục vọng, sân hận và sợ hãi cũng thịnh hành.

Verse 25

अर्थलुब्धास्तथा भूपा लोभमोहशतान्विताः । अल्पायुषो नरास्तत्र अल्पसस्या च मेदिनी

Các bậc vương giả tham đắm của cải, bị trói buộc bởi trăm mối tham và mê. Ở đó, người đời đoản thọ, và đất đai chỉ cho mùa màng ít ỏi.

Verse 26

अल्पक्षीरास्तथा गावः सत्यहीना द्विजातयः । तत्र मायाविनो लोका जैह्व्यौपस्थ्यपरायणाः

Bò cho ít sữa, và hàng dvija (nhị sinh) thì mất hẳn chân thật. Ở đó, người đời trở nên gian trá, chỉ nương theo dục vọng của lưỡi và sự buông thả ái dục.

Verse 27

सत्यहीनास्तथा पापा भविष्यंति कलौ युगे । तत्र षोडशमे वर्षे नराः पलितकुन्तलाः

Trong thời Kali-yuga, người đời sẽ mất chân thật và nghiêng về tội lỗi. Ở đó, ngay cả khi mới mười sáu tuổi, đàn ông đã tóc bạc.

Verse 28

नार्यो द्वादशमे वर्षे भविष्यंति सुगर्भिताः । भविष्यति क्रमाद्वर्णसंकरश्च सुराधिप

Phụ nữ sẽ thụ thai ngay từ năm mười hai tuổi; và dần dần, ôi Chúa tể chư thiên, sự pha tạp và rối loạn giai tầng (varṇa-saṅkara) sẽ phát sinh.

Verse 29

एकाकारा भविष्यंति सर्ववर्णाश्रमाश्च वै । नाशं यास्यंति यज्ञाश्च कुलधर्मः सनातनः

Mọi varṇa và āśrama sẽ trở nên đồng dạng, không còn phân minh. Các lễ tế (yajña) sẽ suy tàn, và bổn phận cổ xưa của gia tộc, dòng họ sẽ tiêu vong.

Verse 30

व्यर्थानि तत्र तीर्थानि म्लेच्छस्पृष्टानि सर्वशः । भविष्यंति सुरश्रेष्ठ प्रभावरहितानि च

Khi ấy, các thánh độ (tīrtha) sẽ trở nên vô ích, bị bọn mleccha làm ô uế khắp nơi; ôi bậc tối thượng giữa chư thiên, chúng sẽ mất đi thần lực thiêng liêng.

Verse 31

एतच्छ्रुत्वा ततो वाक्यं ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । तत्र स्थितानि तीर्थानि ब्रह्माणमिदमब्रुवन्

Nghe lời ấy của Phạm Thiên (Brahmā), đấng có nguồn gốc vô hiển, các tīrtha đang hiện diện nơi đó liền thưa với Phạm Thiên như sau.

Verse 32

तीर्थान्यूचुः । कथं वयं भविष्यामः संप्राप्ते दारुणे कलौ । स्थानं नो ब्रूहि देवेश स्थातव्यं च सदैव हि

Các tīrtha thưa rằng: “Khi thời Kali khốc liệt đã đến, chúng con sẽ trụ vững thế nào? Ôi Chúa tể chư thiên, xin chỉ cho chúng con một nơi cư ngụ—một chốn để được ở mãi mãi.”

Verse 33

ब्रह्मोवाच । अर्बुदः पर्वतश्रेष्ठः कलिस्तत्र न विद्यते । अतस्तत्र च गंतव्यं तीर्थैरायतनैः सह

Phạm Thiên nói: “Arbuda là bậc nhất trong các núi; nơi ấy không có Kali. Vì vậy, hỡi các tīrtha, hãy đến đó cùng với các đền miếu và chốn an trú của các ngươi.”

Verse 34

अपि कृत्वा महत्पापमर्बुदं प्रेक्षते तु यः । कलिदोषविनिर्मुक्तः स यास्यति परां गतिम्

Dẫu đã phạm trọng tội, hễ ai chiêm ngưỡng Arbuda thì được giải thoát khỏi các lỗi lầm của thời Kali và đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 35

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रो ब्रह्मलोकं गतो नृप । ततः सर्वाणि तीर्थानि गतानि च कलौ युगे

Pulastya nói: “Nói xong như vậy, Phạm Thiên bốn mặt đã lên cõi Phạm Thiên (Brahmaloka), hỡi đại vương. Rồi đến thời Kali, mọi thánh địa (tīrtha) đều rời đi, quy về nơi nương tựa đã định.”

Verse 36

भूमावर्बुदशैलेन्द्रे संस्थितानि कलेर्भयात् । गंगा सरस्वती चैव यमुना पुष्कराणि च

Vì sợ thời Kali, các thánh địa đã đến cư trú trên mặt đất, tại núi Arbuda—chúa tể các ngọn núi: sông Gaṅgā, Sarasvatī, Yamunā, và cả các thánh địa Puṣkara nữa.

Verse 37

कुरुक्षेत्रं प्रभासं च ब्रह्मावर्तं तथैव च । तिस्रःकोट्योऽर्द्धकोटिश्च यानि तीर्थानि भूतले

Kurukṣetra, Prabhāsa, và cả Brahmāvarta nữa—quả thật, mọi thánh địa trên mặt đất, tổng cộng ba crore rưỡi, đều được kể gộp tại đây.

Verse 38

तेषां वासश्च सञ्जातः पर्वतेऽर्बुदसंज्ञिके । एवं तत्र समापन्ना गंगा चैव सरस्वती

Nơi cư trú của họ đã hình thành trên ngọn núi mang danh Arbuda; vì thế, ngay tại đó, Gaṅgā và Sarasvatī cũng đã đến và hiện diện.

Verse 39

तत्र शांता नराः सम्यक्परं निर्वाणमाप्नुयुः । श्राद्धं कृत्वा महाराज स्वर्गे यांति च पूर्वजाः

Tại đó, những người an tịnh sẽ đúng pháp mà đạt giải thoát tối thượng; và, hỡi đại vương, khi cử hành lễ śrāddha tại đó, các bậc tổ tiên cũng được lên cõi trời.

Verse 40

शृणु तत्राभवत्पूर्वं यदाश्चर्यं महामते । ऋषिर्मंकणकोनाम सरस्वत्यास्तटे स्थितः

Hãy lắng nghe, hỡi bậc đại trí, một điều kỳ diệu đã xảy ra nơi ấy thuở xưa: có một vị ṛṣi tên Maṅkaṇa cư ngụ bên bờ sông Sarasvatī.

Verse 41

तपस्तेपे सुधर्मात्मा कामक्रोधविवर्जितः । तस्यैवं वर्तमानस्य क्षुतमासीत्कदाचन

Vị ấy, tâm hồn chính trực, tu khổ hạnh, lìa xa dục vọng và sân hận; khi sống như thế, có một lúc cơn đói bỗng đến với ngài.

Verse 42

पित्तं प्रपतितं तत्र तच्च रक्तमयं बभौ । तद्दृष्ट्वाऽतीव हृष्टः स मंकणर्षिर्बभूव ह

Tại đó, mật (pitta) rơi ra, trông như thể kết thành máu; thấy vậy, hiền thánh Maṅkaṇa vô cùng hoan hỷ.

Verse 43

सिद्धोऽहमिति विज्ञाय ततो नृत्यं चकार सः । तस्यैवं वर्तमानस्य जगत्स्थावरजंगमम्

Tự biết rằng: “Ta đã thành tựu (siddha)”, ngài liền bắt đầu múa. Khi ngài tiếp tục như vậy, toàn thể thế gian—hữu tình và vô tình—đều bị lay động.

Verse 44

तत्र संक्षोभमापन्नं सागरा अपि चुक्षुभुः । गृहकृत्यानि संत्यज्य सर्वे विस्मयमा गताः

Tại đó dấy lên một cơn chấn động lớn—ngay cả các đại dương cũng cuộn lên như bị khuấy đảo. Bỏ dở mọi việc nhà, hết thảy chúng sinh đều kéo đến, kinh ngạc sững sờ.

Verse 45

तस्यैवं नृत्यमानस्य सर्वे लोका नृपोत्तम । ननृतुः पार्थिवश्रेष्ठ प्रभावात्तस्य सन्मुनेः

Khi ngài múa như thế, hỡi bậc vua tối thượng, muôn cõi cũng cùng múa—hỡi đấng trị vì bậc nhất—do uy lực của vị thánh hiền ấy.

Verse 46

ततो देवगणाः सर्वे गत्वा कामनिषूदनम् । यथाऽयं नृत्यते नैव तथा कुरु महेश्वर

Bấy giờ toàn thể chư thiên đến với Đấng Diệt Kāmā và thưa: “Ôi Maheśvara, xin hãy làm sao để người này không còn múa như thế nữa.”

Verse 47

अथ ब्राह्मणरूपेण शंभुनोक्तो द्विजोत्तमः । त्वया ब्रह्मंस्तपस्तप्तमधुना नृत्यते कथम्

Rồi Śambhu hóa thân làm một vị Bà-la-môn, nói với bậc tối thượng trong hàng lưỡng sinh: “Này Bà-la-môn, ngươi đã tu khổ hạnh; sao nay lại múa?”

Verse 48

मंकण उवाच । किं न पश्यसि हे ब्रह्मन्रक्तं पित्तं च मे स्थितम् । संजातं सिद्धिमापन्नो रक्तं पित्तं यतो मम

Maṃkaṇa thưa: “Hỡi Bà-la-môn, ngài không thấy trong tôi có máu và mật sao? Vì điều ấy phát sinh nơi tôi, tôi đã đạt được siddhi; bởi vậy tôi múa.”

Verse 49

एतस्मात्कारणाद्धर्षाद्द्विज नृत्यं करोम्यहम् । एवमुक्तस्ततस्तेन देवदेवो महेश्वरः

“Vì cớ ấy, trong niềm hân hoan, hỡi lưỡng sinh, ta múa.” Nói xong, Đấng Thần của các thần, Maheśvara (Śiva), liền đáp lời.

Verse 50

तर्जन्या ताडयामास स्वांगुष्ठं नृपसत्तम । ततोंगुष्ठाद्विनिष्क्रांतं भस्म वै बिसपांडुरम्

Bằng ngón trỏ, Ngài gõ vào chính ngón cái của mình, hỡi bậc vua tối thượng; rồi từ ngón cái ấy tuôn ra tro trắng, trắng như sợi tơ của cuống sen.

Verse 51

ततो मंकणकं प्राह पश्य विप्र करान्मम । शुभ्रं भस्म विनिष्क्रांतं पश्य मे द्विज कौतुकम्

Rồi Ngài nói với Maṃkaṇa: “Hãy nhìn, hỡi Bà-la-môn—hãy nhìn từ tay ta: tro trắng rực đã hiện ra. Hỡi người hai lần sinh, hãy chiêm ngưỡng dấu lạ này của ta.”

Verse 52

पुलस्त्य उवाच । तद्दृष्ट्वा विस्मितो विप्रो ज्ञात्वा तं वृषभध्वजम् । जानुभ्यामवनिं गत्वा वाक्यमेतदुवाच ह

Pulastya nói: Thấy vậy, vị Bà-la-môn kinh ngạc; nhận ra Ngài là Đấng mang cờ Bò (Śiva), ông quỳ gối xuống đất và thưa những lời này.

Verse 53

मंकण उवाच । नूनं भवान्महादेवः साक्षाद्दृष्टः प्रसीद मे । निश्चितं त्वं मया ज्ञात एतन्मे हृदि वर्तते

Maṃkaṇa thưa: “Quả thật Ngài chính là Mahādeva, con đã được thấy trực diện—xin Ngài thương xót con. Con đã nhận ra Ngài chắc chắn; niềm xác tín này an trú trong tim con.”

Verse 54

नान्यस्यायं प्रभावश्च त्वया यो मे प्रदर्शितः । मां समुद्धर देवेश कृपां कृत्वा महेश्वर

“Quyền lực này mà Ngài đã tỏ cho con thấy, chẳng thuộc về ai khác. Xin nâng con lên, hỡi Chúa tể chư thiên—xin rủ lòng thương, hỡi Maheśvara.”

Verse 55

श्रीमहादेव उवाच । सम्यग्ज्ञातोऽस्मि विप्रेन्द्र त्वयाऽहं नात्र संशयः । वरं वरय भद्रं ते नृत्याधिक्यं यतः कृतम्

Śrī Mahādeva phán: “Này bậc thượng thủ Bà-la-môn, ngươi đã nhận ra ta một cách đúng đắn—không còn nghi ngờ. Hãy chọn một ân phúc; chúc lành cho ngươi, vì ngươi đã múa nhảy đầy hoan hỷ như thế.”

Verse 56

मंकण उवाच । येऽत्र स्नानं प्रकुर्वंति सरस्वत्यां समाहिताः । त्वत्प्रसादात्फलं तेषां राजसूयाश्वमेधयोः

Maṃkaṇa thưa: “Những ai với tâm chuyên nhất tắm tại đây trong sông Sarasvatī—nhờ ân sủng của Ngài, xin cho họ được công đức ngang bằng các tế lễ Rājasūya và Aśvamedha.”

Verse 57

श्रीमहादेव उवाच । येऽत्र स्नानं करिष्यंति सरस्वत्यां समाहिताः । ते यास्यंति परं स्थानं जरामरणवर्जितम्

Śrī Mahādeva phán: “Những ai với tâm thu nhiếp sẽ tắm tại đây trong sông Sarasvatī, ắt sẽ đạt đến cảnh giới tối thượng, lìa mọi già nua và tử vong.”

Verse 58

अत्र गंगासरस्वत्योः संगमे लोकविश्रुते । श्राद्धं कुर्युर्द्विजश्रेष्ठ ते यास्यंति परां गतिम्

Tại nơi hợp lưu lừng danh khắp thế gian của sông Gaṅgā và Sarasvatī này, hỡi bậc tối thắng trong hàng nhị sinh, ai cử hành lễ śrāddha sẽ đạt đến cứu cánh tối thượng.

Verse 59

सुवर्णं येऽत्र दास्यंति यथाशक्त्या द्विजोत्तमे । सर्व पापविनिर्मुक्तास्ते यास्यन्ति परां गतिम्

Hỡi bậc tối thắng trong hàng nhị sinh, những ai bố thí vàng tại đây tùy theo khả năng, sẽ được giải thoát khỏi mọi tội lỗi và đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 60

इत्युक्त्वांतर्दधे राजन्देवदेवो महेश्वरः

Nói xong như vậy, hỡi Đại vương, Maheśvara—Đấng Thiên Chủ của chư thiên—liền ẩn hiện, biến mất khỏi tầm mắt.