Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 44

Devanagari script

तत्र संक्षोभमापन्नं सागरा अपि चुक्षुभुः । गृहकृत्यानि संत्यज्य सर्वे विस्मयमा गताः

Transliteration

tatra saṃkṣobhamāpannaṃ sāgarā api cukṣubhuḥ | gṛhakṛtyāni saṃtyajya sarve vismayamā gatāḥ

Translation

Tại đó dấy lên một cơn chấn động lớn—ngay cả các đại dương cũng cuộn lên như bị khuấy đảo. Bỏ dở mọi việc nhà, hết thảy chúng sinh đều kéo đến, kinh ngạc sững sờ.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (स्थानवाचक क्रियाविशेषण) — indeclinable adverb of place

• संक्षोभम्: agitation, upheaval
• संक्षोभम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संक्षोभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन — Masculine, Accusative, Singular

• आपन्नम्: having reached, having fallen into
• आपन्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: आ√पद् (धातु) → आपन्न (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (भूतकर्मणि/भूतभावे), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — past participle; Neuter, Accusative, Singular; विशेषणम् (संक्षोभम्)

• सागराः: oceans
• सागराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सागर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural

• अपि: also, even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय/अपि-कारक) — indeclinable particle ‘also/even’

• चुक्षुभुः: were agitated, churned
• चुक्षुभुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √क्षुभ् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, बहुवचन — Perfect, 3rd person, Plural

• गृहकृत्यानि: household duties
• गृहकृत्यानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक) + कृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (गृहस्य कृत्यानि), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन — Neuter, Accusative, Plural

• संत्यज्य: having abandoned
• संत्यज्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् + √त्यज् (धातु) → संत्यज्य (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (पूर्वकाल क्रिया) — gerund/absolutive ‘having abandoned’

• सर्वे: all (people)
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural

• विस्मयम्: astonishment
• विस्मयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विस्मय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Masculine, Accusative, Singular

• आ: towards, into
• आ: Upasarga (Preverb/उपसर्ग)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (अव्यय/उपसर्गवत्)
• Form: अव्यय (उपसर्गार्थक/गत्यर्थक) — indeclinable ‘towards/into’ used with गताः

• गताः: went, came (to)
• गताः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु) → गत (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (भूतकालिक), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — past participle used predicatively; Masculine, Nominative, Plural

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda (as narrative source of disturbance)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: sages / embedded royal listener

Visual Art Cues

Scene: Oceans heave with churning waves; people leave homes mid-task, looking skyward; animals and trees appear unsettled; the atmosphere is charged with astonishment.

Characters & Entities

• Oceans (Sāgaras)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇas portray the cosmos as morally sensitive: distorted spiritual pride can manifest as disturbance in the world-order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The disturbance is localized to the sacred ‘there’—the Arbuda region connected with Sarasvatī in this chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse emphasizes the scale of the marvel and its impact.