Adhyaya 48

Verse 1

स्कंद उवाच । शृणुष्व मैत्रावरुणे द्वारवत्यां यदूद्वहः । दानवानां वधार्थाय भुवोभारापनुत्तये

Skanda nói: “Hãy lắng nghe, hỡi Maitrāvaruṇa! Tại Dvāravatī, bậc tối thượng trong dòng Yadu (Śrī Kṛṣṇa) đã hiển lộ để diệt trừ loài Dānava và gỡ bỏ gánh nặng cho địa cầu.”

Verse 2

आविरासीत्स्वयं कृष्णः कृष्णवर्त्मप्रतापवान् । वासुदेवो जगद्धाम देवक्या वसुदेवतः

Chính Kṛṣṇa tự hiển hiện—rạng ngời bởi uy quang của con đường Kṛṣṇa; Ngài là Vāsudeva, nơi nương tựa của muôn loài, sinh từ Devakī trong dòng Vāsudeva.

Verse 3

साशीतिलक्षं तस्यासन्कुमारा अर्कवर्चसः । स्वर्गे पितादृशा बालाः सुशीला न हि कुंभज

Ngài có tám mươi lakṣa người con, rực sáng như mặt trời. Hỡi Kumbhaja, trên cõi trời có những hài nhi giống như phụ thân—quả thật nết na, cao quý.

Verse 4

अतीवरूपसंपन्ना अतीव सुमहाबलाः । अतीव शस्त्रशास्त्रज्ञा अतीव शुभलक्षणाः

Họ vô cùng tuấn mỹ, vô cùng dũng mãnh; vô cùng tinh thông binh khí và các śāstra, lại vô cùng đầy đủ những tướng mạo cát tường.

Verse 6

तांद्रष्टुं मानसः पुत्रो ब्रह्मणस्तपसांनिधिः । कृतवल्कलकौपीनो धृत कृष्णाजिनांबरः । गृहीतब्रह्मदंडश्च त्रिवृन्मौंजी सुमेखलः । उरस्थलस्थ तुलसी मालया समलंकृतः

Để được diện kiến nàng, Nārada—người con sinh từ ý niệm của Phạm Thiên, kho tàng của khổ hạnh—lên đường, mặc y bằng vỏ cây và khố, khoác da linh dương đen; tay cầm trượng của bậc Bà-la-môn, thắt dây muñja ba sợi thanh nhã, và trên ngực trang nghiêm bằng vòng hoa tulasī.

Verse 7

गोपीचंदननिर्यास लसदंगविलेपनः । तपसा कृशसर्वांगो मूर्तो ज्वलनवज्ज्वलन्

Tứ chi của ngài rạng ngời bởi lớp bột gopī-candana; toàn thân gầy đi vì khổ hạnh bừng cháy như ngọn lửa hiện thân.

Verse 8

आजगामांबरचरो नारदो द्वारकापुरीम् । विश्वकर्मविनिर्माणां जितस्वर्गपुरीश्रियम्

Nārada, bậc du hành giữa hư không, đã đến thành Dvārakā—do Viśvakarman kiến tạo—với vẻ huy hoàng vượt cả mỹ lệ của các thành trì cõi trời.

Verse 9

तंदृष्ट्वा नारदं सर्वे विनम्रतरकंधराः । प्रबद्ध मूर्धांजलयः प्रणेमुर्वृष्णिनंदनाः

Thấy Nārada, tất cả các vương tử dòng Vṛṣṇi đều cúi thấp cổ; chắp tay đặt trên đỉnh đầu, họ thành kính đảnh lễ.

Verse 10

सांबः स्वरूपसौंदर्य गर्वसर्वस्वमोहितः । न ननाम मुनिं तत्र हसंस्तद्रूपसंपदम्

Nhưng Sāmba—mê muội vì kiêu mạn trước vẻ đẹp của chính mình—đã không cúi lạy vị hiền triết nơi ấy; trái lại còn cười nhạo dung mạo và cảnh trạng của ngài.

Verse 11

सांबस्य तमभिप्रायं विज्ञाय स महामुनिः । विवेश सुमहारम्यं नारदः कृष्णमंदिरम्

Hiểu rõ ý định của Sāmba, bậc đại hiền Nārada liền bước vào cung-đền thờ Śrī Kṛṣṇa vô cùng mỹ lệ.

Verse 12

कृष्णोथ दृष्ट्वाऽगच्छंतं प्रत्युद्गम्य च नारदम् । मधुपर्केण संपूज्य स्वासने चोपवेशयत्

Bấy giờ Kṛṣṇa thấy Nārada đang đến liền bước ra nghênh đón; kính lễ bằng madhuparka rồi mời ngồi trên chính tòa của Ngài.

Verse 13

कृत्वा कथा विचित्रार्थास्तत एकांतवर्तिनः । कृष्णस्य कर्णेऽकथयन्नारदः सांबचेष्टितम्

Sau khi đàm đạo nhiều điều vi tế, lúc ở chốn riêng tư, Nārada ghé tai Kṛṣṇa mà thuật lại hành vi của Sāmba.

Verse 14

अवश्यं किंचिदत्राऽस्ति यशोदानंदवर्धन । प्रायशस्तन्न घटतेऽसंभाव्यं नाथ वास्त्रियाम्

Ắt hẳn ở đây có điều gì đó, hỡi Đấng làm tăng niềm vui của Yaśodā. Việc như thế thường chẳng xảy ra, ôi Chúa tể; huống chi nơi một người nữ, lại càng khó tin.

Verse 15

यूनां त्रिभुवनस्थानां सांबोऽतीव सुरूपवान् । स्वभावचंचलाक्षीणां चेतोवृत्तिः सुचंचला

Trong hàng thanh niên của ba cõi, Sāmba quả thật tuấn mỹ; và với những người nữ có đôi mắt vốn hay xao động, thì tâm ý cũng đổi thay rất đỗi thất thường.

Verse 16

अपेक्षंते न मुग्धाक्ष्यः कुलं शीलं श्रुतं धनम् । रूपमेव समीक्षंते विषमेषु विमोहिताः

Những thiếu nữ mắt ngây thơ khi đã si mê thì chẳng cân nhắc dòng dõi, hạnh kiểm, học vấn hay của cải; bị mê lạc trong lưới dục rối ren, họ chỉ nhìn mỗi sắc đẹp bề ngoài.

Verse 18

वामभ्रुवां स्वभावाच्च नारदस्य च वाक्यतः । विज्ञाताऽखिलवृत्तांतस्तथ्यं कृष्णोप्यमन्यत

Từ bản tính của những người đàn bà mày ngài ấy và từ lời của hiền thánh Nārada, Kṛṣṇa hiểu rõ toàn bộ sự tình và chấp nhận đó là sự thật.

Verse 19

तावद्धैर्यंचलाक्षीणां तावच्चेतोविवेकिता । यावन्नार्थी विविक्तस्थो विविक्तेर्थिनि नान्यथा

Sự vững lòng của những người mắt hay dao động và năng lực phân biệt của tâm chỉ còn đến khi kẻ quyến rũ chưa ở riêng, nơi vắng, với người đàn bà ưa kín đáo—ngoài ra thì không bao giờ.

Verse 20

इत्थं विवेचयंश्चित्ते कृष्णः क्रोधनदीरयम् । विवेकसेतुनाऽस्तभ्य नारदं प्राहिणोत्सुधीः

Suy xét như thế trong lòng, Kṛṣṇa bậc trí đã dùng cây cầu của sự phân minh để chặn dòng sông giận dữ đang cuộn chảy, rồi sai Nārada lên đường.

Verse 21

सांबस्य वैकृतं किंचित्क्वचित्कृष्णोनवैक्षत । गते देवमुनौ तस्मिन्वीक्षमाणोप्यहर्निशम्

Dù vị thánh hiền ấy đã rời đi, Kṛṣṇa vẫn dõi theo ngày đêm; nhưng vào bất cứ lúc nào, Ngài cũng không thấy nơi Sāmba có điều biến đổi bất thường nào.

Verse 22

कियत्यपि गते काले पुनरप्याययौ मुनिः । मध्ये लीलावतीनां च ज्ञात्वा कृष्णमवस्थितम्

Sau một thời gian trôi qua, vị hiền triết lại đến; biết rằng Śrī Kṛṣṇa đang ở giữa các mỹ nữ vui đùa, ngài liền đến nơi ấy.

Verse 23

बहिः क्रीडंतमाहूय सांबमित्याह नारदः । याहि कृष्णांतिकं तूर्णं कथयागमनं मम

Gọi Sāmba đang chơi ở bên ngoài, Nārada nói: “Hãy mau đến bên Śrī Kṛṣṇa và thưa với Ngài về sự đến của ta.”

Verse 24

सांबोपि यामि नोयामि क्षणमित्थमचिंतयत् । कथं रहःस्थ पितरं यामि स्त्रैणसखंप्रति

Sāmba cũng ngẫm một lát: “Ta nên đi hay không? Cha đang ở chốn riêng tư, cùng bạn đồng hành trong cuộc vui ái lạc; ta làm sao dám đến gần?”

Verse 25

न यामि च कथं वाक्यादस्याहं ब्रह्मचारिणः । ज्वलदंगारसंकाश स्फुरत्सर्वांगतेजसः

“Và nếu ta không đi, làm sao ta dám trái lời vị brahmacārin này—người có oai quang rực cháy, tejas lóe lên khắp thân như than hồng?”

Verse 26

प्रणमत्सुकुमारेषु व्रीडितोयं मयैकदा । इदानीमपि नो यायामस्य वाक्यान्महामुनेः

“Một lần trước, khi ta cúi lạy, ta đã bị ngài làm cho hổ thẹn trước mặt những người dịu hiền; nay cũng không nên khước từ đi theo lời của vị đại hiền ấy.”

Verse 27

अत्याहितं तदस्तीह तदागोद्वयदर्शनात् । पितुः कोपोपि सुश्लाघ्यो मयि नो ब्राह्मणस्य तु

Trong việc này có hiểm họa lớn—ta biết từ điềm ấy, tức được thấy đôi bò. Cơn giận của phụ vương còn có thể chịu; nhưng cơn thịnh nộ của một Bà-la-môn đối với ta thì không.

Verse 28

ब्रह्मकोपाग्निनिर्दग्धाः प्ररोहंति न जातुचित् । अपराग्निविनिर्दग्धारो हंते दावदग्धवत्

Kẻ bị thiêu đốt bởi lửa thịnh nộ của Bà-la-môn thì chẳng bao giờ nảy mầm lại; còn kẻ bị lửa thường đốt cháy vẫn có thể mọc lại—như khu rừng bị cháy rụi.

Verse 29

इति ध्यात्वा क्षणं सांबोऽविशदंतःपुरंपितुः । मध्ये स्त्रैणसभंकृष्णं यावज्जांबवतीसुतः

Nghĩ như vậy trong chốc lát, Sāmba—con của Jāmbavatī—bước vào nội cung của phụ vương, nơi Kṛṣṇa đang ở giữa hội chúng các phụ nữ.

Verse 30

दूरात्प्रणम्य विज्ञप्तिं स चकार सशंकितः । तावत्तमन्वगच्छच्च नारदः कार्यसिद्धये

Từ xa, chàng cúi lạy rồi dâng lời thỉnh cầu với lòng thấp thỏm. Ngay lúc ấy, Nārada cũng theo sau, quyết làm cho việc ấy được thành tựu.

Verse 31

ससंभ्रमोथ कृष्णोपि दृष्ट्वा सांबं च नारदम् । समुत्तस्थौ परिदधत्पीतकौशेयमंबरम्

Kṛṣṇa cũng vậy, vừa thấy Sāmba và Nārada liền đứng dậy ngay với lòng kính trọng sốt sắng, đồng thời chỉnh lại y phục lụa vàng của mình.

Verse 32

उत्थिते देवकीसूनौ ताः सर्वा अपि गोपिकाः । विलज्जिताः समुत्तस्धुर्गृह्णंत्यः स्वंस्वमंबरम्

Khi con của Devakī đứng dậy, tất cả các gopī cũng đứng lên trong thẹn thùng, mỗi người tự nhặt lấy y phục của mình.

Verse 33

महार्हशयनीये तं हस्ते धृत्वा महामुनिम् । समुपावेशयत्कृष्णः सांबश्च क्रीडितुं ययौ

Kṛṣṇa nắm tay vị đại hiền sĩ, an tọa ngài trên chiếc sàng quý đẹp; còn Sāmba thì đi chơi đùa.

Verse 34

तासां स्खलितमालोक्य तिष्ठंतीनां पुरो मुनिः । कृष्णलीलाद्रवीभूतवरांगानां जगौ हरिम्

Thấy các phụ nữ ấy đứng trước mặt mà chao đảo, vị hiền sĩ—ngay trước họ—bèn thưa cùng Hari (Kṛṣṇa), đấng mà lila vui đùa đã làm lòng họ rung động và thân thể mềm nhũn.

Verse 35

पश्यपश्य महाबुद्धे दृष्ट्वा जांबवतीसुतम् । इमाः स्खलितमापन्नास्तद्रूपक्षुब्धचेतसः

“Hãy nhìn, hãy nhìn, hỡi bậc đại trí! Vừa thấy con trai của Jāmbavatī, các phụ nữ này đã chao đảo—tâm họ bị dung sắc ấy khuấy động.”

Verse 36

कृष्णोपि सांबमाहूय सहसैवाशपत्सुतम् । सर्वा जांबवतीतुल्याः पश्यंतमपि दुर्विधेः

Kṛṣṇa cũng gọi Sāmba lại gần, rồi bất chợt nguyền rủa con trai mình: “Hỡi kẻ bạc phận! Nguyện cho tất cả những phụ nữ này trở nên như Jāmbavatī, ngay cả khi họ đang nhìn ngươi!”

Verse 37

यस्मात्त्वद्रूपमालोक्य गोपाल्यः स्खलिता इमाः । तस्मात्कुष्ठी भव क्षिप्रमकांडागमनेन च

Vì các thiếu nữ chăn bò này đã vấp ngã khi nhìn thấy dung sắc của ngươi, nên ngươi hãy lập tức mắc bệnh phong; và để tai ương ấy ập đến bất ngờ, không chậm trễ.

Verse 38

वेपमानो महाव्याधिभयात्सांबोपि दारुणात् । कृष्णं प्रसादयामास बहुशः पापशांतये

Run rẩy vì sợ căn trọng bệnh ghê gớm ấy, Sāmba nhiều lần cầu xin Kṛṣṇa ban ân, mong tội lỗi của mình được lắng dịu.

Verse 39

कृष्णोप्यनेन संजानन्सांबं स्वसुतमौरसम् । अब्रवीत्कुष्ठमोक्षाय व्रज वैश्वेश्वरीं पुरीम्

Kṛṣṇa cũng nhờ đó biết Sāmba quả thật là con ruột của mình, liền phán: “Muốn thoát bệnh phong, hãy đến thành của Viśveśvara—Vārāṇasī.”

Verse 40

तत्र ब्रध्नं समाराध्य प्रकृतिं स्वामवाप्स्यसि । महैनसां क्षयो यत्र नास्ति वाराणसीं विना

Tại đó, khi phụng thờ Bradhna đúng theo nghi lễ, ngươi sẽ phục hồi bản tính tự nhiên của mình. Vì sự tiêu trừ đại tội không ở đâu có được, ngoài Vārāṇasī.

Verse 41

यत्र विश्वेश्वरः साक्षाद्यत्र स्वर्गापगा च सा । येषां महैनसां दृष्टा मुनिभिर्नैव निष्कृतिः । तेषां विशुद्धिरस्त्येव प्राप्य वाराणसीं पुरीम्

Nơi Viśveśvara hiện diện đích thân, và nơi dòng sông thiên giới ấy chảy qua—những kẻ mang đại tội mà các bậc hiền triết cũng không thấy phép sám hối; đối với họ nữa, khi đến thành Vārāṇasī, sự thanh tịnh chắc chắn phát sinh.

Verse 42

न केवलं हि पापेभ्यो वाराणस्यां विमुच्यते । प्राकृतेभ्योपि पापेभ्यो मुच्यते शंकराज्ञया

Tại Vārāṇasī, người ta không chỉ được giải thoát khỏi tội lỗi; theo mệnh lệnh của Śaṅkara, còn được cởi bỏ cả những uế tạp và lỗi lầm bẩm sinh, thường tình nữa.

Verse 43

अथवा विदितं नो ते वल्लवीनां विचेष्टितम् । विनाष्टौनायिकाः कृष्ण कामयंतेऽबलाह्यमुम्

Hoặc có lẽ Ngài chưa biết nếp lòng của các gopī: khi người yêu vắng bóng, hỡi Kṛṣṇa, những nàng nâyikā tương tư đến cuồng si còn khao khát cả điều không đáng khao khát.

Verse 44

तत्रानंदवने शंभोस्तवशाप निराकृतिः । सांब तत्त्वेरितं याहि नान्यथा शापनिर्वृतिः

Tại đó, trong Ānandavana của Śambhu, lời nguyền của ngươi sẽ được hóa giải. Hỡi Sāmba, hãy đi—đây là chân lý đã được tuyên; không còn con đường nào khác để lời nguyền được an tịnh.

Verse 45

ततः कृष्णं समापृच्छ्य कर्मनिर्मुक्तचेष्टितः । नारदः कृतकृत्यः सन्ययावाकाशवर्त्मना

Rồi Nārada từ biệt Kṛṣṇa; khi mục đích đã viên thành và không còn bị ràng buộc bởi nghiệp hành, ngài ra đi theo lộ trình của bầu trời.

Verse 46

सांबो वाराणसीं प्राप्य समाराध्यांशुमालिनम् । कुंडं तत्पृष्ठतः कृत्वा निजां प्रकृतिमाप्तवान्

Sāmba đến Vārāṇasī, chí thành phụng thờ Aṃśumālin đúng nghi lễ; rồi lập một hồ thiêng phía sau đó, và phục hồi lại bản tính nguyên sơ của mình (sức khỏe và sự toàn vẹn).

Verse 47

सांबादित्यस्तदारभ्य सर्वव्याधिहरो रविः । ददाति सर्वभक्तेभ्योऽनामयाः सर्वसंपदः

Từ đó trở đi, Sāmbāditya—Thần Mặt Trời—trở thành đấng trừ diệt mọi bệnh tật, ban cho hết thảy tín đồ sự vô bệnh và mọi loại phú quý thịnh vượng.

Verse 48

सांबकुंडे नरः स्नात्वा रविवारेऽरुणोदये । सांबादित्यं च संपूज्य व्याधिभिर्नाभिभूयते

Người nào tắm tại Sāmbakuṇḍa lúc rạng đông vào ngày Chủ nhật, rồi cung kính thờ phụng Sāmbāditya đúng nghi lễ, thì không bị bệnh tật khuất phục.

Verse 49

न स्त्री वैधव्यमाप्नोति सांबादित्यस्य सेवनात् । वंध्या पुत्रं प्रसूयेत शुद्धरूपसमन्वितम्

Nhờ phụng sự chí thành Sāmbāditya, người nữ không rơi vào cảnh goá bụa; và người nữ hiếm muộn cũng có thể sinh một con trai có dung mạo thanh tịnh, cát tường.

Verse 50

शुक्लायां द्विज सप्तम्यां माघे मासि रवेर्दिने । महापर्व समाख्यातं रविपर्व समं शुभम्

Hỡi bậc brāhmaṇa, vào tháng Māgha, ngày Saptamī của nửa tháng sáng (Śukla) nếu rơi vào Chủ nhật, thì được xưng là đại lễ—Raviparva cát tường.

Verse 51

महारोगात्प्रमुच्येत तत्र स्नात्वारुणोदये । सांबादित्यं प्रपूज्यापि धर्ममक्षयमाप्नुयात्

Tắm tại đó lúc rạng đông thì được giải thoát khỏi trọng bệnh; và nhờ thờ phụng Sāmbāditya, người ấy đạt công đức dharma bất hoại.

Verse 52

सन्निहत्यां कुरुक्षेत्रे यत्पुण्यं राहुदर्शने । तत्पुण्यं रविसप्तम्यां माघे काश्यां न संशयः

Công đức nào đạt được tại Sannihatyā ở Kurukṣetra nhờ chiêm bái Rāhu, thì cũng chính công đức ấy được thọ nhận tại Kāśī vào tháng Māgha, ngày Ravi-saptamī; điều này không hề nghi ngờ.

Verse 53

मधौमासि रवेर्वारे यात्रा सांवत्सरी भवेत् । अशोकैस्तत्र संपूज्य कुंडे स्नात्वा विधानतः

Vào tháng Madhu (mùa xuân), nhằm ngày Chủ nhật, cuộc hành hương–trì giới này trở thành công đức ‘như trọn một năm’; tại đó nên cúng bái bằng hoa aśoka và tắm trong kuṇḍa đúng theo nghi thức.

Verse 54

सांबादित्यं नरो जातु न शोकैरभिभूयते । संवत्सरकृतात्पापाद्बहिर्भवति तत्क्षणात्

Người quy hướng về Sāmbāditya chẳng bao giờ bị sầu khổ lấn át; và mọi tội lỗi tích tụ suốt một năm liền rời khỏi ngay trong khoảnh khắc ấy.

Verse 55

विश्वेशात्पश्चिमाशायां सांबेनात्र महात्मना । सम्यगाराधिता मूर्तिरादित्यस्य शुभप्रदा

Về phía tây của Viśveśa, ngay tại đây, bậc đại hồn Sāmba đã chí thành phụng sự một thánh tướng của Āditya, đấng ban phúc cát tường.

Verse 56

इयं भविष्या तन्मूर्तिरगस्ते त्वत्पुरोऽकथि । तामभ्यर्च्य नमस्कृत्य कृत्वाष्टौ च प्रदक्षिणाः । नरो भवति निष्पापः काशीवास फलं लभेत्

Hỡi Agastya, đã được tuyên trước mặt ngài rằng: ‘Chính thánh tướng này sẽ còn lưu tồn về sau.’ Ai chí thành thờ phụng, cúi lạy, và đi nhiễu pradakṣiṇā tám vòng, người ấy được sạch tội và đạt trọn quả báo của việc cư trú tại Kāśī.

Verse 57

सांबादित्यस्य माहात्म्यं कथितं ते महामते । यच्छ्रुत्वापि नरो जातु यमलोकं न पश्यति

Hỡi bậc đại trí, ta đã thuật cho ngươi nghe uy đức của Sāmbāditya. Ai đã nghe điều ấy thì chẳng bao giờ phải thấy Yamaloka, cõi của thần Yama (thần chết).

Verse 58

इदानीं द्रौपदादित्यं कथयिष्यामि तेनघ । तथा द्रौपदआदित्यः संसेव्यो भक्तसिद्धिदः

Nay, hỡi người vô tội, ta sẽ nói về Draupadāditya. Vì vậy, Draupadāditya đáng được phụng thờ chuyên cần, bởi Ngài ban siddhi—thành tựu tâm linh—cho hàng tín đồ.