Adhyaya 231

Verse 1

श्रीसूत उवाच । तथैव तीर्थस्तबकान् वक्ष्येऽहमृषिसत्तमाः । यैस्तु तीर्थावलीगुम्फः पूर्वोक्तैरेकतः कृतः

Śrī Sūta nói: Cũng theo cách ấy, hỡi các bậc ṛṣi tối thượng, ta sẽ giảng về những “cụm” tīrtha; nhờ đó vòng hoa tīrtha đã được nói trước kia được kết dệt thành một toàn thể.

Verse 2

विभक्तो भक्तलोकानामानन्दप्रथनः शुभः । मृकण्डतनयः पूर्वं प्राह पार्थाय पृच्छते

Lời dạy ấy cát tường và lợi lạc, lan tỏa niềm hoan hỷ trong cộng đồng người sùng kính. Xưa kia, con của Mṛkaṇḍa (Mārkaṇḍeya) đã nói những điều này với Pārtha khi chàng thưa hỏi.

Verse 3

यथा तथाहं वक्ष्यामि तीर्थानां स्तबकानिह । शिवाम्बुपानजा पुण्या रेवा कल्पलता किल

Theo đó, tại đây ta sẽ giảng về các cụm tīrtha. Quả thật, Revā đầy công đức được nói là kalpalatā—dây leo như ý—sinh ra từ việc uống dòng nước của Śiva.

Verse 4

तीरद्वयोद्भूततीर्थप्रसूनैः पुष्पिता शुभा । यत्पुण्यगन्धलक्ष्म्या वै त्रैलोक्यं सुरभीकृतम्

Nàng cát tường và rực sáng, nở rộ bằng những đóa hoa tīrtha phát sinh từ cả hai bờ; nhờ vinh quang của hương thơm công đức ấy, ba cõi quả thật trở nên ngọt lành và ngào ngạt.

Verse 5

तत्पुष्पमकरन्दस्य रसास्वादविदुत्तमः । भ्रमरः खलु मार्कण्डो मुनिर्मतिमतां वरः

Hiền giả Mārkaṇḍa—bậc tối thắng trong hàng các ẩn sĩ minh triết—quả thật như con ong tinh thông bậc nhất trong việc nếm vị mật hoa của những đóa hoa là các thánh địa (tīrtha) ấy.

Verse 6

तत्पुष्पमालां हृदये तीर्थस्तबकचित्रिताम् । दधाति सततं पुण्यां मुनिर्भृगुकुलोद्वहः । तस्याः स्तबकसंस्थानं वक्ष्येऽहमृषिसत्तमाः

Vòng hoa công đức ấy—được điểm trang bằng những chùm thánh địa (tīrtha)—vị hiền giả, niềm tự hào của dòng Bhṛgu, luôn mang giữ trong tim. Hỡi các bậc ẩn sĩ tối thượng, nay ta sẽ nói về sự sắp đặt của các chùm ấy.

Verse 7

ओङ्कारतीर्थमारभ्य यावत्पश्चिमसागरम् । संगमाः पञ्चत्रिंशद्वै नदीनां पापनाशनाः

Từ Oṅkāra-tīrtha cho đến tận Đại dương phương Tây, quả có ba mươi lăm nơi hợp lưu (saṅgama) của các dòng sông, có năng lực tiêu trừ tội lỗi.

Verse 8

दशैकमुत्तरे तीरे सत्रिविंशति दक्षिणे । पञ्चत्रिंशत्तमः श्रेष्ठो रेवासागरसङ्गमः

Bờ bắc có mười một nơi hợp lưu, bờ nam có hai mươi bảy; nơi hợp lưu thứ ba mươi lăm, tối thắng, là chỗ Revā hòa vào Đại dương.

Verse 9

सङ्गमः सहितान्येवं रेवातीरद्वयेऽपि च । चतुःशतानि तीर्थानि प्रसिद्धानि द्विजोत्तमाः

Vì thế, kể cả các nơi hợp lưu, trên cả hai bờ sông Revā có bốn trăm thánh địa (tīrtha) lừng danh, hỡi bậc tối thượng trong hàng dvija.

Verse 10

त्रिशतं शिवतीर्थानि त्रयीस्त्रिंशत्समन्वितम् । तत्रापि व्यक्तितो वक्ष्ये शृणुध्वं तानि सत्तमाः

Có ba trăm thánh địa (tīrtha) của Śiva, lại thêm ba mươi ba nữa; ngay trong số ấy, ta sẽ nói rõ từng nơi—hãy lắng nghe, hỡi các bậc hiền thiện.

Verse 11

मार्कण्डेश्वरतीर्थानि दश तेषु मुनीश्वराः । दशादित्यभवान्यत्र नवैव कपिलेश्वराः

Trong số ấy có mười tīrtha Mārkaṇḍeśvara, hỡi các bậc chủ của hiền sĩ; tại đây có mười nơi thuộc Āditya (Thần Mặt Trời), và chín Kapileśvara.

Verse 12

सोमसंस्थापितान्यष्टौ तावन्तो नर्मदेश्वराः । कोटितीर्थान्यथाष्टौ च सप्त सिद्धेश्वरास्तथा

Tám nơi do Soma thiết lập, và cũng có tám Narmadeśvara. Kế đó là tám Koṭi-tīrtha, cùng bảy Siddheśvara nữa.

Verse 13

नागेश्वराश्च सप्तैव रेवातीरद्वयेऽपि तु । सप्तैव वह्निविहितान्यथाप्यावर्तसप्तकम्

Trên cả hai bờ sông Revā cũng có bảy Nāgeśvara. Lại có bảy nơi do Vahni (Thần Lửa) thiết lập, và cũng có Āvarta-saptaka—bộ bảy thánh địa nơi xoáy nước.

Verse 14

केदारेश्वरतीर्थानि पञ्च पञ्चेन्द्रजानि च । वरुणेशाश्च पञ्चैव पञ्चैव धनदेश्वराः

Có năm tīrtha Kedāreśvara, và năm nơi sinh từ Indra. Cũng có năm Varuṇeśa, và năm Dhanadeśvara.

Verse 15

देवतीर्थानि पञ्चैव चत्वारो वै यमेश्वराः । वैद्यनाथाश्च चत्वारश्चत्वारो वानरेश्वराः

Có năm Deva-tīrtha; quả thật có bốn Yameśvara; bốn Vaidyanātha, và cũng bốn Vānareśvara.

Verse 16

अङ्गारेश्वरतीर्थानि तावन्त्येव मुनीश्वराः । सारस्वतानि चत्वारि चत्वारो दारुकेश्वराः

Hỡi các bậc Muni tôn quý, các Aṅgāreśvara-tīrtha cũng đúng bằng số ấy; có bốn tīrtha Sārasvata và bốn Dārukeśvara.

Verse 17

गौतमेश्वरतीर्थानि त्रीणि रामेश्वरास्त्रयः । कपालेश्वरतीर्थानि त्रीणि हंसकृतानि च

Vị hiền triết tuyên rằng: có ba tīrtha linh thiêng mang danh Gautameśvara; ba thánh điện Rāmeśvara; ba tīrtha Kapāleśvara; và cũng có ba thánh địa do Haṃsa (Thiên Nga thiêng) thiết lập.

Verse 18

त्रीण्येव मोक्षतीर्थानि त्रयो वै विमलेश्वराः । सहस्रयज्ञतीर्थानि त्रीण्येव मुनिरब्रवीत्

Vị muni nói: đúng ba tīrtha lừng danh ban cho giải thoát (mokṣa); và quả thật có ba thánh điện Vimaleśvara. Cũng vậy, ngài tuyên bố có đúng ba tīrtha mang danh Sahasra-yajña, ‘Ngàn tế lễ’.

Verse 19

भीमेश्वरास्त्रयः ख्याताः स्वर्णतीर्थानि त्रीणि च । धौतपापद्वयं प्रोक्तं करञ्जेशद्वयं तथा

Ba thánh điện Bhīmeśvara lừng danh; và cũng có ba Svarṇa-tīrtha. Lại còn nói đến hai nơi mang tên Dhautapāpa, ‘Gột rửa tội lỗi’, và cũng hai thánh điện Karañjeśa.

Verse 20

ऋणमोचनतीर्थे द्वे तथा स्कन्देश्वरद्वयम् । दशाश्वमेधतीर्थे द्वे नन्दीतीर्थद्वयं द्विजाः

Hỡi các bậc nhị sinh, nơi đây có hai thánh địa Ṛṇamocana-tīrtha, và cũng có hai đền Skandeśvara. Lại có hai Daśāśvamedha-tīrtha, cùng một đôi Nandī-tīrtha nữa.

Verse 21

मन्मथेशद्वयं चैव भृगुतीर्थद्वयं तथा । पराशरेश्वरौ द्वौ च अयोनीसंभवद्वयम्

Cũng có một đôi đền Manmatheśa, và một đôi Bhṛgu-tīrtha. Hai đền Parāśareśvara được nêu ra, cùng đôi mang danh Ayonīsaṃbhava, nghĩa là “sinh ra không từ bào thai”.

Verse 22

व्यासेश्वरद्वयं प्रोक्तं पितृतीर्थद्वयं तथा । नन्दिकेश्वरतीर्थे द्वे द्वौ च गोपेश्वरौ स्मृतौ

Người ta nói có một đôi đền Vyāseśvara, và cũng có một đôi Pitṛ-tīrtha, những bến thánh dành cho tổ tiên. Có hai Nandikeśvara-tīrtha, và hai đền Gopeśvara cũng được ghi nhớ.

Verse 23

मारुतेशद्वयं तद्वद्द्वौ च ज्वालेश्वरौ स्मृतौ । शुक्लतीर्थद्वयं पुण्यमप्सरेशद्वयं तथा

Cũng như thế, có một đôi đền Māruteśa, và hai đền Jvāleśvara được ghi nhớ. Đôi Śukla-tīrtha là thánh địa đầy công đức, và đôi đền Apsareśa cũng vậy.

Verse 24

पिप्पलेश्वरतीर्थे द्वे माण्डव्येश्वरसंज्ञिते । द्वीपेश्वरद्वयं चैव प्राह तद्वद्भृगूद्वहः । उत्तरेश्वरतीर्थे द्वे अशोकेशद्वयी तथा

Có hai Pippaleśvara-tīrtha, được biết với danh Māṇḍavyeśvara. Vị hậu duệ cao quý của Bhṛgu cũng tuyên nói một đôi đền Dvīpeśvara. Cũng vậy, có hai Uttareśvara-tīrtha, và một đôi đền Aśokeśa nữa.

Verse 25

द्वे योधनपुरे चैव रोहिणीतीर्थकद्वयम् । लुङ्केश्वरद्वयं ख्यातमाख्यानं मुनिना तथा

Tại Yodhanapura cũng có hai thánh độ (tīrtha), và một đôi Rohiṇī-tīrtha. Đôi thánh điện Luṅkeśvara lừng danh—đúng như lời thuật của bậc hiền triết.

Verse 26

सैकोनविंशतिशतं तीर्थान्येकैकशो द्विजाः । स्तबकेषु कृतं तीर्थं द्विशतं सचतुर्दशम्

Hỡi các bậc dvija, nếu đếm từng nơi một thì có một trăm mười chín tīrtha. Còn trong các ‘stabaka’ (cụm nhóm), số tīrtha được thiết lập là hai trăm mười bốn.

Verse 27

शैवान्येतानि तीर्थानि वैष्णवानि च सत्तमाः । शृणुध्वं प्रोच्यमानानि ब्राह्मशाक्तानि च क्रमात्

Hỡi bậc hiền thiện tối thượng, đây là các tīrtha thuộc Śaiva và cũng có các tīrtha thuộc Vaiṣṇava. Nay xin lắng nghe theo thứ tự, khi các tīrtha Brāhma (của Phạm Thiên) và Śākta (của Thánh Mẫu) đang được giảng nói.

Verse 28

अष्टविंशतितीर्थानि वैष्णवान्यब्रवीन्मुनिः । तेषु वाराहतीर्थानि षडेव मुनिसत्तमाः

Bậc hiền triết tuyên rằng các tīrtha thuộc Vaiṣṇava có hai mươi tám. Trong số ấy, hỡi bậc thánh hiền tối thượng, có sáu nơi đặc biệt là Varāha-tīrtha.

Verse 29

चत्वारि चक्रतीर्थानि शेषाण्यष्टादशैव हि । विष्णुनाधिष्ठितान्येव प्राह पूर्वं मृकण्डजः

Bốn nơi là Cakra-tīrtha; còn lại quả thật là mười tám. Tất cả đều do Viṣṇu ngự trị và hộ trì—đó là điều Mṛkaṇḍaja (Mārkaṇḍeya) đã từng tuyên nói trước đây.

Verse 30

तथैव ब्रह्मणा सिद्ध्यै सप्ततीर्थान्यवीवदत् । त्रिषु च ब्रह्मणः पूजा ब्रह्मेशाश्चतुरोऽपरे । अष्टाविंशन्मया ख्याता यथासङ्ख्यं यथाक्रमम्

Cũng vậy, để đạt được siddhi của Phạm Thiên (Brahmā), Ngài đã nêu bày bảy thánh địa (tīrtha). Ở ba nơi có nghi lễ thờ phụng Phạm Thiên; bốn nơi khác là các Brahmeśa-tīrtha. Như thế, ta đã thuật đủ hai mươi tám—đúng theo số lượng và theo trật tự thích đáng.

Verse 31

एतत्पवित्रमतुलं ह्येतत्पापहरं परम् । नर्मदाचरितं पुण्यं माहात्म्यं मुनिभाषितम्

Đây là sự thanh tịnh vô song; đây là bậc tối thượng trong việc tiêu trừ tội lỗi. Thánh truyện công đức về sông Narmadā—Māhātmya này—đã được bậc hiền triết (muni) tuyên thuyết.

Verse 32

सूत उवाच । एवमुद्देशतः प्रोक्तो रेवातीर्थक्रमो मया । यथा पार्थाय संक्षेपान्मार्कण्डो मुनिरब्रवीत्

Sūta nói: Như vậy, ta đã trình bày vắn tắt trình tự các thánh địa (tīrtha) của Revā—đúng như hiền triết Mārkaṇḍa xưa kia đã kể ngắn gọn cho Pārtha (Arjuna).

Verse 33

अवान्तराणि तीर्थानि तेषु गुप्तान्यनेकशः । यत्र यावत्प्रमाणानि तान्याकर्णयतानघाः

Trong đó có nhiều thánh địa phụ (avāntara tīrtha), phần lớn lại ẩn mật. Hỡi những bậc vô tội, hãy lắng nghe: chúng ở nơi nào và phạm vi linh thiêng của chúng được đo định đến mức nào.

Verse 34

ओङ्कारतीर्थपरितः पर्वतादमरकण्टात् । क्रोशद्वये सर्वदिक्षु सार्धकोटीत्रयी मता

Khắp quanh Oṅkāra-tīrtha, tính từ núi Amarakāṇṭa, trong phạm vi hai krośa về mọi hướng, số lượng linh thánh được xem là ba crores rưỡi.

Verse 35

तीर्थानां संख्यया गुप्तप्रकटानां द्विजोत्तमाः । कोटिरेका तु तीर्थानां कपिलासङ्गमे पृथक्

Theo số đếm các tīrtha ẩn mật và hiển lộ, hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh! Riêng tại Kapilā-saṅgama, các tīrtha được kể riêng là một koṭi cộng thêm một.

Verse 36

अशोकवनिकायाश्च तीर्थं लक्षं प्रतिष्ठितम् । शतमं गारगर्तायाः सङ्गमे मुनिसत्तमाः

Tại Aśoka-vanikā cũng có một trăm nghìn tīrtha được an lập. Và ở chỗ hợp lưu của Gāragartā, hỡi bậc hiền thánh tối thượng, có một trăm tīrtha.

Verse 37

तीर्थानामयुतं तद्वत्कुब्जायाः सङ्गमे स्थितम् । शतं हिरण्यगर्भायाः सङ्गमे समवस्थितम्

Cũng vậy, tại chỗ hợp lưu của Kubjā có mười nghìn tīrtha an trú. Và tại hợp lưu mang danh Hiraṇyagarbhā, người ta nói có một trăm tīrtha được an lập vững bền.

Verse 38

तीर्थानामष्टषष्टिश्च विशोकासङ्गमे स्थिता । तथा सहस्रं तीर्थानां संस्थितं वागुसङ्गमे

Tại hợp lưu Viśokā có sáu mươi tám tīrtha. Cũng vậy, tại hợp lưu Vāgu, một nghìn tīrtha được tuyên bố là đã an lập.

Verse 39

शतं सरस्वतीसङ्गे शुक्लतीर्थे शतद्वयम् । सहस्रं विष्णुतीर्थेषु महिष्मत्यामथायुतम्

Tại hợp lưu Sarasvatī có một trăm tīrtha; tại Śukla-tīrtha có hai trăm. Trong các Viṣṇu-tīrtha có một nghìn; và tại Mahīṣmatī lại có thêm mười nghìn.

Verse 40

शूलभेदे च तीर्थानां साग्रं लक्षं स्थितं द्विजाः । देवग्रामे सहस्रं च तीर्थानां मुनिरब्रवीत्

Hỡi các bậc dvija, tại Śūlabheda có một trăm nghìn tīrtha và còn hơn nữa; và tại Devagrāma, vị hiền triết tuyên rằng có một nghìn tīrtha được an lập.

Verse 41

लुङ्केश्वरे च तीर्थानां साग्रा सप्तशती स्थिता । तीर्थान्यष्टोत्तरशतं मणिनद्याश्च सङ्गमे । वैद्यनाथे च तीर्थानां शतमष्टाधिकं विदुः

Tại Luṅkeśvara có bảy trăm tīrtha và còn hơn nữa. Ở nơi hợp lưu của sông Maṇinadī có một trăm lẻ tám tīrtha. Và tại Vaidyanātha cũng được biết rằng số tīrtha là một trăm lẻ tám.

Verse 42

एवं तावत्प्रमाणानि तीर्थे कुम्भेश्वरे द्विजाः । साग्रं लक्षं च तीर्थानां स्थितं रेवोरसङ्गमे

Hỡi các bậc dvija, đó là những con số (mức đếm) tại tīrtha Kumbheśvara cho đến đây. Và tại nơi hợp lưu Revora có một trăm nghìn tīrtha và còn hơn nữa.

Verse 43

ततश्चाप्यधिकानि स्युरिति मार्कण्डभाषितम् । अष्टाशीतिसहस्राणि व्यासद्वीपाश्रितानि च

Và vượt ngoài những điều ấy, người ta nói vẫn còn nhiều hơn nữa—đó là lời Mārkaṇḍeya. Cũng nêu rằng có tám mươi tám nghìn (tīrtha) gắn với Vyāsa-dvīpa.

Verse 44

सङ्गमे च करञ्जायाः स्थितमष्टोत्तरायुतम् । एरण्डीसङ्गमे तद्वत्तीर्थान्यष्टाधिकं शतम्

Tại nơi hợp lưu Karañjā có mười nghìn lẻ tám tīrtha an trụ. Và tại nơi hợp lưu Eraṇḍī cũng vậy, có một trăm lẻ tám tīrtha.

Verse 45

धूतपापे च तीर्थानां षष्टिरष्टाधिका स्थिता । स्कन्दतीर्थे शतं पुण्यं तीर्थानां मुनिरुक्तवान्

Tại Dhūtapāpa có sáu mươi tám thánh địa (tīrtha) được an lập. Và tại Skanda-tīrtha, bậc hiền triết tuyên rằng có đủ một trăm tīrtha linh thiêng hiện diện.

Verse 46

कोहनेश च तीर्थानां षष्टिरष्टाधिका स्थिता । सार्धकोटी च तीर्थानां स्थिता वै कोरिलापुरे

Tại Kohaneśa cũng có sáu mươi tám tīrtha được an lập. Còn tại Korilāpura, quả thật được nói rằng có một crore rưỡi tīrtha ngự trú.

Verse 47

रामकेशवतीर्थे च सहस्रं साग्रमुक्तवान् । अस्माहके सहस्रं च तीर्थानि निवसन्ति हि

Ngài tuyên rằng tại Rāmakeśava-tīrtha có một nghìn tīrtha và còn hơn thế nữa; và tại Asmāhaka cũng thật có một nghìn tīrtha ngự trú.

Verse 48

लक्षाष्टकं सहस्रे द्वे शुक्लतीर्थे द्विजोत्तमाः । तीर्थानि कथयामास पुरा पार्थाय भार्गवः

Hỡi bậc tối thượng trong hàng dvija, tại Śukla-tīrtha, thuở xưa Bhārgava đã thuật cho Pārtha về các tīrtha thánh thiện: tám lakhs và thêm hai nghìn.

Verse 49

शतमष्टाधिकं प्राह प्रत्येकं सङ्गमेषु च । नदीनामवशिष्टानां कावेरीसङ्गमं विना

Ngài nói rằng tại mỗi nơi hợp lưu của các dòng sông còn lại đều có một trăm lẻ tám tīrtha—trừ hợp lưu của sông Kāverī.

Verse 50

कावेर्याः सङ्गमे विप्राः स्थिता पञ्चशती तथा । तीर्थानां पर्वसु तथा विशेषो मुनिनोदितः

Tại nơi hợp lưu sông Kāverī, hỡi các vị Bà-la-môn, có năm trăm thánh địa (tīrtha) được an lập. Cũng vậy, bậc hiền triết đã tuyên dạy những sự sai biệt đặc biệt của các tīrtha vào ngày hội và các dịp linh thiêng.

Verse 51

मोक्षतीर्थं हि सत्प्राहुः पुराणपुरुषाश्रितम् । भृगोः क्षेत्रे च तीर्थानां कोटिरेका समाश्रिता

Người hiền thiện gọi nơi ấy là ‘Mokṣa-tīrtha’, vì được nương tựa nơi Purāṇa-Puruṣa, Đấng Nguyên Sơ. Và tại thánh địa của Bhṛgu, người ta nói có một crore và thêm một tīrtha được an lập.

Verse 52

साधिकानामृषिश्रेष्ठा वक्तुं शक्तो हि को भवेत् । सर्वामराश्रयं प्रोक्तं सर्वतीर्थाश्रयं तथा

Hỡi bậc tối thượng trong hàng ṛṣi, ai có thể thuật hết cho trọn vẹn? Vùng này được tuyên xưng là nơi nương tựa của chư thiên, và cũng là nơi nương tựa của mọi tīrtha.

Verse 53

त्रिषु लोकेषु विख्यातं पूजितं सिद्धिसाधनम् । भारभूत्यां च तीर्थानां स्थितमष्टोत्तरं शतम्

Nổi danh khắp ba cõi, được tôn thờ, là phương tiện thành tựu siddhi—tại Bhārabhūti cũng có một trăm lẻ tám tīrtha được an lập.

Verse 54

अक्रूरेश्वरतीर्थे च सार्धं तीर्थशतं स्थितम् । विमलेश्वरतीर्थे तु रेवासागरसङ्गमे । दशायुतानि तीर्थानां साधिकान्यब्रवीन्मुनिः

Tại Akrūreśvara-tīrtha có một trăm tīrtha và thêm một nửa. Còn tại Vimaleśvara-tīrtha, nơi Revā hợp với biển cả, bậc hiền triết tuyên rằng có mười nghìn tīrtha, lại còn hơn thế nữa.

Verse 231

अध्याय

Chương (dấu chỉ chương).