Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 37

Devanagari script

तीर्थानामयुतं तद्वत्कुब्जायाः सङ्गमे स्थितम् । शतं हिरण्यगर्भायाः सङ्गमे समवस्थितम्

Transliteration

tīrthānāmayutaṃ tadvatkubjāyāḥ saṅgame sthitam | śataṃ hiraṇyagarbhāyāḥ saṅgame samavasthitam

Translation

Cũng vậy, tại chỗ hợp lưu của Kubjā có mười nghìn tīrtha an trú. Và tại hợp lưu mang danh Hiraṇyagarbhā, người ta nói có một trăm tīrtha được an lập vững bền.

Word by Word

• तीर्थानाम्: of the tīrthas
• तीर्थानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; षष्ठीविभक्ति; बहुवचन

• अयुतम्: ten thousand
• अयुतम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अयुत (प्रातिपदिक; संख्या)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; संख्यावाचक (ten thousand)

• तद्वत्: likewise, similarly
• तद्वत्: Sambandha (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तद्वत् (अव्यय/तद्धितान्त)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: ‘likewise’)

• कुब्जायाः: of Kubjā
• कुब्जायाः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कुब्जा (प्रातिपदिक; नदी/स्थाननाम)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; षष्ठीविभक्ति; एकवचन

• सङ्गमे: at the confluence
• सङ्गमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सङ्गम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमीविभक्ति; एकवचन

• स्थितम्: situated
• स्थितम्: Kriya (Predicative/क्रियाविशेषण-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: √स्था (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन

• शतम्: a hundred
• शतम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक; संख्या)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; संख्यावाचक

• हिरण्यगर्भायाः: of Hiraṇyagarbhā
• हिरण्यगर्भायाः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: हिरण्यगर्भा (प्रातिपदिक; नदी/स्थाननाम)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; षष्ठीविभक्ति; एकवचन

• सङ्गमे: at the confluence
• सङ्गमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सङ्गम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमीविभक्ति; एकवचन

• समवस्थितम्: fully situated, established
• समवस्थितम्: Kriya (Predicative/क्रियाविशेषण-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: सम्-अव-√स्था (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन

Speaker

Mārkaṇḍeya (as referenced in this adhyāya’s narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kubjā-saṅgama; Hiraṇyagarbhā-saṅgama

Type: sangam

Visual Art Cues

Scene: Two river junctions shown as paired vignettes: Kubjā confluence bustling with pilgrims (ten-thousand tīrtha aura), and Hiraṇyagarbhā confluence with a subtle golden glow, a lotus motif rising from the water to suggest cosmogony.

Characters & Entities

• Kubjā
• Hiraṇyagarbhā
• tīrtha
• saṅgama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse exalts saṅgamas (river confluences) as concentrated fields of merit where innumerable tīrthas are believed to be spiritually present.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The confluences associated with Kubjā and Hiraṇyagarbhā, presented as powerful saṅgama-tīrthas within the Revā Khaṇḍa sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is stated in this verse; it primarily provides tīrtha-pramāṇa (the count and prominence of tīrthas) to inspire pilgrimage, snāna, and devotion at these confluences.