Adhyaya 111

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । नर्मदादक्षिणे कूले तीर्थं परमशोभनम् । स्कन्देन निर्मितं पूर्वं तपः कृत्वा सुदारुणम्

Śrī Mārkaṇḍeya nói: Ở bờ nam sông Narmadā có một thánh địa (tīrtha) rực rỡ bậc nhất; thuở xưa Skanda đã lập nên nơi ấy sau khi hành khổ hạnh vô cùng nghiêm mật.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । स्कन्दस्य चरितं सर्वमाजन्म द्विजसत्तम । तीर्थस्य च विधिं पुण्यं कथयस्व यथार्थतः

Yudhiṣṭhira thưa: Bạch bậc tối thượng trong hàng dvija, xin kể cho con đúng như thật toàn bộ hạnh tích của Skanda từ khi giáng sinh, và cả nghi thức công đức (vidhi) của thánh địa tīrtha này.

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । देवदेवेन वै तप्तं तपः पूर्वं युधिष्ठिर । विज्ञप्तेन सुरैः सर्वैरुमादेवी विवाहिता

Śrī Mārkaṇḍeya nói: Thuở trước, hỡi Yudhiṣṭhira, Đấng Thần của chư thần đã tu khổ hạnh; và theo lời thỉnh cầu của tất cả chư thiên, Umādevī đã được kết duyên cùng Ngài.

Verse 4

नास्ति सेनापतिः कश्चिद्देवानां सुरसत्तम । नीयन्ते दानवैर्घोरैः सर्वे देवाः सवासवाः

Hỡi bậc tối thượng trong hàng thiên chúng, chư thiên không có vị thống soái; vì thế tất cả—kể cả Indra—đang bị bọn Dānava hung tợn áp đảo và xua đuổi.

Verse 5

यथा निशा विना चन्द्रं दिवसो भास्करं विना । न शोभते मुहूर्तं वै तथा सेना विनायका

Như đêm không trăng và ngày không mặt trời chẳng thể rạng ngời dù chỉ một khoảnh khắc, cũng vậy, quân đội không có người lãnh đạo thì không thể hưng thịnh.

Verse 6

एवं ज्ञात्वा महादेव परया दयया विभो । सेनानीर्दीयतां कश्चित्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः

Biết vậy, ôi Mahādeva, bậc Đại Chủ Tể! Xin vì lòng đại bi tối thượng mà ban một vị thống soái, người lừng danh khắp ba cõi.

Verse 7

एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं देवानां परमेश्वरः । कामयान उमां देवीं सस्मार मनसा स्मरम्

Nghe lời lành của chư thiên, Đấng Tối Thượng—khởi lòng mong cầu Nữ thần Umā—liền nhớ trong tâm đến Smara (Kāma, thần Ái).

Verse 8

तेन मूर्छितसर्वाङ्गः कामरूपो जगद्गुरुः । कामयामास रुद्राणीं दिव्यं वर्षशतं किल

Bởi ảnh hưởng ấy, bậc Thầy của muôn loài mang dáng hình của ái dục; như thể tê dại khắp thân, Ngài khát vọng Rudrāṇī suốt một trăm năm thiêng.

Verse 9

देवराजस्ततो ज्ञात्वा महामैथुनगं हरम् । संमन्त्र्य दैवतैः सार्द्धं प्रैषयज्जातवेदसम्

Bấy giờ Thiên vương hiểu rằng Hara đã bước vào cuộc hợp nhất vĩ đại; bàn nghị cùng chư thần, liền sai Jātavedas (Agni) đi.

Verse 10

तेन गत्वा महादेवः परमानन्दसंस्थितः । सहसा तेन दृष्टोऽसौ हाहेत्युक्त्वा समुत्थितः

Khi (Agni) đến nơi, thấy Mahādeva an trụ trong niềm an lạc tối thượng; vừa bị Ngài chợt nhìn thấy, Agni kêu “Than ôi, than ôi!” rồi lập tức đứng bật dậy.

Verse 11

ततः क्रुद्धा महादेवी शापवाचमुवाच ह । वेपमाना महाराज शृणु यत्ते वदाम्यहम्

Bấy giờ Đại Nữ Thần nổi giận, thốt ra lời nguyền rủa. Run rẩy, nàng nói: ‘Hỡi Đại vương, hãy nghe điều ta tuyên cáo với ngài.’

Verse 12

अहं यस्मात्सुरैः सर्वैर्याचिता पुत्रजन्मनि । कृता रतिश्च विफला संप्रेष्य जातवेदसम्

Vì để cầu sinh một người con, hết thảy chư thiên đã khẩn thỉnh ta; thế nhưng do sai Jātavedas (Agni) đi, cuộc ái ân ấy bị làm cho vô hiệu.

Verse 13

तस्मात्सर्वे पुत्रहीना भविष्यन्ति न संशयः । हरेणोक्तस्ततो वह्निरस्माकं बीजमावह

Vì thế, tất cả các ngươi sẽ không có con trai—không chút nghi ngờ. Rồi theo lệnh của Hara (Śiva), Thần Lửa (Agni) mang đi hạt giống của chúng ta.

Verse 14

यथा भवति लोकेषु तथा त्वं कर्तुमर्हसि । मम तेजस्त्वया शक्यं गृहीतुं सुरसत्तम । देवकार्यार्थसिद्ध्यर्थं नान्यः शक्तो जगत्त्रये

Như điều có thể trong các cõi, ngươi hãy làm như vậy. Hỡi bậc tối thắng trong chư thiên, chỉ riêng ngươi có thể tiếp nhận tejas rực lửa của ta; để thành tựu đại sự của chư thần, trong ba cõi không ai khác đủ năng lực.

Verse 15

अग्निरुवाच । तेजसस्तव मे देव का शक्तिर्धारणे विभो । करोति भस्मसात्सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

Agni thưa: ‘Bạch Đấng Tối Thượng, con có sức lực nào để gìn giữ tejas của Ngài? Nó thiêu thành tro cả ba cõi, gồm mọi loài động và bất động.’

Verse 16

ईश्वर उवाच । उदरस्थेन बीजेन यदि ते जायते रुजा । तदा क्षिपस्व तत्तेजो गङ्गातोये हुताशन

Īśvara phán: ‘Nếu do hạt giống đang ngự trong bụng ngươi mà nỗi đau khởi lên, thì hỡi Hutāśana (Agni), hãy ném uy lực rực lửa ấy vào dòng nước thiêng của sông Gaṅgā.’

Verse 17

एवमुक्त्वा महादेवोऽमोघं बीजमुत्तमम् । हव्यवाहमुखे सर्वं प्रक्षिप्यान्तरधीयत

Nói xong, Mahādeva đặt trọn hạt giống tối thượng, bất khả thất bại ấy vào miệng Havyavāha (Agni), rồi liền ẩn mất khỏi tầm mắt.

Verse 18

गते चादर्शनं देवे दह्यमानो हुताशनः । गङ्गातोये विनिक्षिप्य जगाम स्वंनिवेशनम्

Khi Deva (Śiva) đã khuất dạng, Agni—vẫn bị thiêu đốt bởi uy lực không sao chịu nổi ấy—ném nó vào nước sông Gaṅgā rồi trở về nơi cư ngụ của mình.

Verse 19

असहन्ती तु तत्तेजो गङ्गापि सरितां वरा । शरस्तम्बे विनिक्षिप्य जगामाशु यथागतम्

Không thể chịu nổi ngọn uy lực bừng cháy ấy, Gaṅgā—bậc tối thượng trong các dòng sông—đặt nó vào một bụi lau sậy rồi mau chóng trở về theo lối cũ.

Verse 20

तत्र जातं तु तद्दृष्ट्वा सर्वे देवाः सवासवाः । कृत्तिकां प्रेषयामासुः स्तन्यं पाययितुं तदा

Thấy đứa trẻ sinh ra tại đó, hết thảy chư thiên cùng với Indra liền sai các Kṛttikā đến để cho bú bằng dòng sữa của các nàng.

Verse 21

दृष्ट्वा ता आगताः सर्वा गङ्गागर्भे महामतेः । षण्मुखैः षण्मुखो भूत्वा पिपासुरपिबत्स्तनम्

Thấy tất cả các nàng đến trong chốn nương tựa như bào thai của sông Hằng, bậc đại hồn liền hóa thành Đấng Sáu Mặt với sáu miệng, rồi trong cơn khát đã uống dòng sữa từ bầu ngực các nàng.

Verse 22

जातकर्मादिसंस्कारान्वेदोक्तान्पद्मसम्भवः । चकार सर्वान्दाजेन्द्र विधिदृष्टेन कर्मणा

Đấng Padma-sambhava (Phạm Thiên), hỡi bậc vương giả, đã cử hành trọn vẹn các nghi lễ saṁskāra do Veda truyền dạy—khởi đầu bằng lễ jātakarma—đúng theo phép tắc và nghi quỹ.

Verse 23

षण्मुखात्षण्मुखो नाम कार्त्तिकेयस्तु कृत्तिकात् । कुमारश्च कुमारत्वाद्गङ्गागर्भोऽग्निजोऽपरः

Vì có sáu mặt nên Ngài được gọi là Ṣaṇmukha; vì liên hệ với các Kṛttikā nên được biết là Kārttikeya. Vì mãi mãi tuổi trẻ nên gọi là Kumāra; và Ngài còn lừng danh là Gaṅgā-garbha cùng Agnija, “Đấng sinh từ Lửa”.

Verse 24

एवं कुमारः सम्भूतो ह्यनधीत्य स वेदवित् । शास्त्राण्यनेकानि वेद चचार विपुलं तपः

Thế là Kumāra hiển lộ; tuy không được dạy dỗ theo nghi thức, Ngài vẫn là bậc thông tri Veda. Ngài thấu hiểu nhiều śāstra và thực hành khổ hạnh vô cùng rộng lớn.

Verse 25

देवारण्येषु सर्वेषु नदीषु च नदेषु च । पृथिव्यां यानि तीर्थानि समुद्राद्यानि भारत

Trong mọi khu rừng thiêng của chư thiên, trong các sông ngòi và suối lạch, và nơi mọi thánh địa tīrtha trên mặt đất—khởi từ biển cả, hỡi Bhārata—Ngài đã du hành khắp đó đây.

Verse 26

ततः पर्याययोगेन नर्मदातटमाश्रितः । नर्मदादक्षिणे कूले चचार विपुलं तपः

Sau đó, theo tuần tự thời gian, ngài nương tựa nơi bờ sông Narmadā; và trên bờ phía nam của Narmadā, ngài thực hành khổ hạnh rộng lớn.

Verse 27

ऋग्यजुःसामविहितं जपञ्जाप्यमहर्निशम् । ध्यायमानो महादेवं शुचिर्धमनिसंततः

Ngày đêm ngài trì tụng japa như Ṛg, Yajus và Sāma Veda đã quy định; chuyên tâm thiền niệm Mahādeva—thanh tịnh, và kiên định điều phục dòng khí prāṇa.

Verse 28

ततो वर्षसहस्रान्ते पूर्णे देवो महेश्वरः । उमया सहितः काले तदा वचनमब्रवीत्

Rồi khi trọn vẹn một ngàn năm đã viên mãn, đúng vào thời khắc thích hợp, Đức Maheśvara cùng với Umā cất lời như sau.

Verse 29

ईश्वर उवाच । अहं ते वरदस्तात गौरी माता पिता ह्यहम् । वरं वृणीष्व यच्चेष्टं त्रिषु लोकेषु दुर्लभम्

Īśvara phán: “Hỡi con yêu, Ta là đấng ban ân phúc cho con; Gaurī là mẹ của con—và quả thật Ta là cha của con. Hãy chọn một ân huệ theo điều con ước, dù khó được trong ba cõi.”

Verse 30

षण्मुख उवाच । यदि तुष्टो महादेव उमया सह शङ्कर । वृणोमि मातापितरौ नान्या गतिर्मतिर्मम

Ṣaṇmukha thưa: “Nếu Ngài hoan hỷ, ô Mahādeva—ô Śaṅkara cùng với Umā—thì con xin chọn chính hai Ngài làm mẹ và cha. Con không còn nương tựa nào khác, cũng không có ý nguyện nào khác.”

Verse 31

एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं पुत्रस्य वदनाच्च्युतम् । तथेत्युक्त्वा तु स्नेहेन प्रेम्णा तं परिषस्वजे

Nghe những lời lành thay rơi từ môi người con, ngài đáp: “Tathāstu—hãy được như vậy,” rồi vì tình thương và ái kính mà ôm chầm lấy con.

Verse 32

ततस्तं मूर्ध्न्युपाघ्राय ह्युमयोवाच शङ्करः

Bấy giờ Śaṅkara khẽ hôn (ngửi thơm) trên đỉnh đầu người ấy, rồi cùng với Umā cất lời.

Verse 33

ईश्वर उवाच । अक्षयश्चाव्ययश्चैव सेनानीस्त्वं भविष्यसि

Īśvara phán: “Con sẽ là akṣaya và avyaya—bất hoại, bất suy; và con sẽ trở thành Senānī, vị thống lĩnh đạo binh chư thiên.”

Verse 34

शिखी च ते वाहनं दिव्यरूपो दत्तो मया शक्तिधरस्य संख्ये । सुरासुरादींश्च जयेति चोक्त्वा जगाम कैलासवरं महात्मा

“Và con công mang dáng vẻ thần diệu, Ta ban cho con làm linh thú cưỡi, cho trận chiến của Đấng cầm Thương. Nói rằng: ‘Hãy chiến thắng chư thiên, a-tu-la cùng muôn loài khác,’ bậc Đại Thần ấy liền lên đường về Kailāsa tối thắng.”

Verse 35

गते चादर्शनं देवे तदा स शिखिवाहनः । स्थापयित्वा महादेवं जगाम सुरसन्निधौ

Khi Thần Chủ đã ra đi và khuất khỏi tầm mắt, bấy giờ vị cưỡi chim công, sau khi an vị Mahādeva, liền đến trước hội chúng chư thiên.

Verse 36

तदाप्रभृति तत्तीर्थं स्कन्दतीर्थमिति श्रुतम् । सर्वपापहरं पुण्यं मर्त्यानां भुवि दुर्लभम्

Từ đó trở đi, bến thánh ấy được nghe biết với danh xưng “Skanda-tīrtha”. Nơi ấy thanh tịnh, trừ diệt mọi tội lỗi, và trên cõi đất này thật hiếm hoi để phàm nhân được đạt đến.

Verse 37

तत्र तीर्थे तु यो राजन्भक्त्या स्नात्वार्चयेच्छिवम् । गन्धमाल्याभिषेकैश्च याज्ञिकं स लभेत्फलम्

Tâu Đại vương, ai tại tīrtha ấy tắm gội với lòng bhakti rồi thờ phụng Śiva—dâng hương thơm, vòng hoa và nghi lễ abhiṣeka—người ấy được quả phúc ngang với một lễ tế yajña.

Verse 38

स्कन्दतीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्पितृदेवताः । तिलमिश्रेण तोयेन तस्य पुण्यफलं शृणु

Hãy nghe quả phúc thanh tịnh: ai tắm tại Skanda-tīrtha rồi thờ cúng các thần tổ tiên (Pitṛ) bằng nước hòa mè, người ấy đạt công đức lớn lao.

Verse 39

पिण्डदानेन चैकेन विधियुक्तेन भारत । द्वादशाब्दानि तुष्यन्ति पितरो नात्र संशयः

Hỡi Bhārata, chỉ với một lần dâng piṇḍa đúng theo pháp nghi, các bậc tổ tiên được thỏa mãn suốt mười hai năm—điều ấy không hề nghi ngờ.

Verse 40

तत्र तीर्थे तु राजेन्द्र शुभं वा यादि वाशुभम् । इह लोके परे चैव तत्सर्वं जायतेऽक्षयम्

Tâu bậc chúa tể các vua, tại tīrtha ấy—dù làm việc lành hay việc dữ—quả báo của nó ở đời này và đời sau đều trở nên bền lâu, không suy giảm.

Verse 41

तत्र तीर्थे तु यः कश्चित्प्राणत्यागं करिष्यति । शास्त्रयुक्तेन विधिना स गच्छेच्छिवमन्दिरम्

Tại thánh địa ấy, ai xả bỏ thân này theo nghi thức được kinh điển chuẩn nhận thì sẽ đến thánh cư của Śiva.

Verse 42

कल्पमेकं वसित्वा तु देवगन्धर्वपूजितः । अत्र भारतवर्षे तु जायते विमले कुले

Sau khi an trú trọn một kalpa, được chư thiên và Gandharva tôn kính, người ấy lại sinh nơi Bhārata-varṣa này trong gia tộc thanh tịnh và cao quý.

Verse 43

वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः सर्वव्याधिविवर्जितः । जीवेद्वर्षशतं साग्रं पुत्रपौत्रसमन्वितः

Người ấy trở thành bậc thấu triệt chân nghĩa của Veda và Vedāṅga, lìa mọi bệnh tật, sống trọn hơn một trăm năm, có con cháu đầy đủ.

Verse 44

इदं ते कथितं राजन्स्कन्दतीर्थस्य सम्भवम् । धन्यं यशस्यमायुष्यं सर्वदुःखघ्नमुत्तमम् । सर्वपापहरं पुण्यं देवदेवेन भाषितम्

Tâu Đại vương, ta đã thuật cho ngài nguồn gốc và uy đức của Skanda-tīrtha—tối thượng, ban phúc lành, danh tiếng và thọ mạng; diệt trừ mọi khổ não; là công đức thánh thiện xóa sạch mọi tội lỗi, như lời Đấng Thần của các thần đã tuyên thuyết.

Verse 111

। अध्याय

Hết chương — dấu kết thúc chương.