Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 41

Devanagari script

तत्र तीर्थे तु यः कश्चित्प्राणत्यागं करिष्यति । शास्त्रयुक्तेन विधिना स गच्छेच्छिवमन्दिरम्

Transliteration

tatra tīrthe tu yaḥ kaścitprāṇatyāgaṃ kariṣyati | śāstrayuktena vidhinā sa gacchecchivamandiram

Translation

Tại thánh địa ấy, ai xả bỏ thân này theo nghi thức được kinh điển chuẩn nhận thì sẽ đến thánh cư của Śiva.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (स्थानवाचक क्रियाविशेषण) — indeclinable adverb of place

• तीर्थे: at the sacred ford/place of pilgrimage
• तीर्थे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन — Neuter, Locative singular

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात/समुच्चय-व्यतिरेकसूचक) — particle (but/indeed)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Masculine, Nominative singular (relative pronoun)

• कश्चित्: someone/anyone
• कश्चित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Masculine, Nominative singular; अनिश्चितवाचक सर्वनाम — indefinite pronoun

• प्राणत्यागम्: giving up of life (death)
• प्राणत्यागम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्राण + त्याग (प्रातिपदिक); धातु-आधार: त्यज् (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — Masculine, Accusative singular; षष्ठी-तत्पुरुष (प्राणानां त्यागः) — genitive tatpurusha

• करिष्यति: will do/perform
• करिष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Future), प्रथमपुरुष, एकवचन — Simple future, 3rd person singular; परस्मैपद

• शास्त्रयुक्तेन: with (a method) sanctioned by scripture
• शास्त्रयुक्तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: शास्त्र + युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक); धातु-आधार: युज् (धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन — Instrumental singular; तृतीया-समर्थनार्थे विशेषण; षष्ठी-तत्पुरुष (शास्त्रेण/शास्त्रसम्बद्धः) — determinative compound

• विधिना: by the prescribed procedure
• विधिना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन — Masculine, Instrumental singular

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Masculine, Nominative singular (demonstrative pronoun)

• गच्छेत्: would go/shall go
• गच्छेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन — Optative, 3rd person singular; परस्मैपद

• शिवमन्दिरम्: the temple/abode of Śiva
• शिवमन्दिरम्: Gati-Karma (Destination/गतिकर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव + मन्दिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — Neuter, Accusative singular; षष्ठी-तत्पुरुष (शिवस्य मन्दिरम्) — genitive tatpurusha

Speaker

Unspecified in snippet (contextually Śrī Mārkaṇḍeya addressing the King)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Skanda-tīrtha (Revā-khaṇḍa)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Rājan (King)

Visual Art Cues

Scene: A serene riverbank tīrtha with a sādhaka performing final rites in calm composure—japa, controlled breath, facing a liṅga shrine—while subtle divine attendants indicate Śiva’s abode beyond.

Characters & Entities

• Śiva
• Skanda-tīrtha (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

At a supremely holy site, a dharma-aligned, scripture-guided final act is said to lead to Śiva’s realm.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The tīrtha being praised in the passage—Skanda-tīrtha (Revā Khaṇḍa).

What ritualistic prescription is mentioned?

Prāṇatyāga only when performed with śāstra-based vidhi (scriptural procedure), not as arbitrary self-harm.