Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 15

Devanagari script

अग्निरुवाच । तेजसस्तव मे देव का शक्तिर्धारणे विभो । करोति भस्मसात्सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

Transliteration

agniruvāca | tejasastava me deva kā śaktirdhāraṇe vibho | karoti bhasmasātsarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram

Translation

Agni thưa: ‘Bạch Đấng Tối Thượng, con có sức lực nào để gìn giữ tejas của Ngài? Nó thiêu thành tro cả ba cõi, gồm mọi loài động và bất động.’

Word by Word

• अग्निः: Agni
• अग्निः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृ (Agni)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• तेजसः: of (your) energy
• तेजसः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध (of the splendor/energy)

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध (your)

• मे: my/to me
• मे: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी, एकवचन (enclitic ‘मे’); here: षष्ठी (my)

• देव: O god
• देव: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन, एकवचन; सम्बोधन (O god)

• का: what?
• का: Predicate interrogative
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्न (what?)

• शक्तिः: power/capacity
• शक्तिः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृ/विषय (power/capacity)

• धारणे: in bearing/holding
• धारणे: Adhikarana (Domain)
• Type: Noun
• Root: धारण (प्रातिपदिक) < धृ (धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण/विषय (in holding/bearing)

• विभो: O mighty one
• विभो: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: विभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन, एकवचन; सम्बोधन (O mighty one)

• करोति: makes/turns into
• करोति: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• भस्मसात्: to ashes
• भस्मसात्: Result (Phala)
• Type: Indeclinable
• Root: भस्मसात् (अव्यय) = भस्म + सात्
• Form: अव्यय (अव्ययीभाव-समास), क्रियाविशेषण; ‘to ashes/into ashes’

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (everything)

• त्रैलोक्यम्: the three worlds
• त्रैलोक्यम्: Karma (Object apposition)
• Type: Noun
• Root: त्रैलोक्य (प्रातिपदिक) = त्रि + लोक
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (the three worlds)

• सचराचरम्: with all moving and unmoving beings
• सचराचरम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सचराचर (प्रातिपदिक) = स + चर + अचर
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (with moving and unmoving beings)

Speaker

Agni

Skanda Dialogue

Listener: Devī/Īśvara addressed as ‘deva’/‘vibho’ in Agni’s reply

Visual Art Cues

Scene: Agni speaks with humility and fear, flames rising around him as he imagines the three worlds turning to ash; the scene balances awe with restraint.

Characters & Entities

• Agni
• Śiva
• Three worlds (Trailokya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True humility recognizes limits before the infinite; Purāṇas depict even gods acknowledging the overwhelming power of the Supreme.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None directly; the verse is theological-dialogic within the Revā Khaṇḍa context.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a statement of concern about containing divine energy.