Rig Veda 2.21.3: Mandala 2, Sukta 21, Mantra 3

Sukta 2.21

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

सत्रासाहो जनभक्षो जनंसहश्च्यवनो युध्मो अनु जोषमुक्षितः । वृतंचयः सहुरिर्विक्ष्वारित इन्द्रस्य वोचं प्र कृतानि वीर्या ॥

Sanskrit recitationRig Veda 2.21.3

Transliteration

satrā́sāho janabhakṣó janaṃsaháś cyávanó yudhmó ánu jóṣam ukṣitáḥ | vṛtáṃcayáḥ sáhurir vikṣv ā́ritá índrasya vocaṃ prá kṛtā́ni vīryā́ ||

Translation

Đấng luôn chiến thắng, kẻ nuốt chửng đoàn lũ thù địch, kẻ áp đảo loài người; kẻ thúc động, chiến sĩ, kẻ lớn lên nhờ niềm hoan hỷ; kẻ vun bồi trật tự chính đáng và kẻ giáng đòn, hoạt động giữa các thị tộc—ta tuyên xưng những uy lực anh hùng đã được thành tựu của Indra.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सत्रासाहः: ever-victorious, always conquering
• सत्रासाहः: Kartā (विशेषणरूपेण कर्तृसम्बन्धः)
• Type: Adjective
• Root: सत्रा-साह (प्रातिपदिक; साह < √सह ‘to overcome, be strong’)

• जनभक्षः: devourer of men/peoples
• जनभक्षः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जन-भक्ष (प्रातिपदिक; भक्ष < √भक्ष् ‘to eat, devour’)

• जनंसहः: overpowering peoples
• जनंसहः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जनं-सह (प्रातिपदिक; सह < √सह ‘to overpower/endure’)

• च्यवनः: the dislodger, shaker
• च्यवनः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: च्यवन (प्रातिपदिक; from √च्यु ‘to move, dislodge’)

• युध्मः: warlike, battle-mighty
• युध्मः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: युध्म (प्रातिपदिक; from √युध् ‘to fight’)

• अनु: after, according to
• अनु: (उपसर्ग/निपात; क्रियाविशेषणभावः)
• Type: Indeclinable
• Root: अनु

• जोषम्: pleasure, liking, will
• जोषम्: Karma (अनु + जोषम् = ‘according to pleasure/at will’ क्रियाविशेषणवत्)
• Type: Noun
• Root: जोष (प्रातिपदिक; from √जुष् ‘to enjoy, be pleased’)

• उक्षितः: grown strong, invigorated
• उक्षितः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उक्षित (कृदन्त; PPP from √उक्ष् ‘to sprinkle; to grow strong/fatten’)

• वृतंचयः: he who heaps up/overcomes the obstruction (Vr̥tra-like barrier)
• वृतंचयः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृतं-चय (प्रातिपदिक; चय < √चि ‘to pile up, gather’; वृतं = ‘enclosure/obstacle’ as first member)

• सहुरिः: the mighty one, impetuous hero
• सहुरिः: Kartā (विशेषण)
• Type: Noun (epithet)
• Root: सहुरि (प्रातिपदिक; Vedic epithet, ‘mighty/impetuous’)

• विक्ष्वारितः: ranging/assailing among the clans
• विक्ष्वारितः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विक्षु-आरित (कृदन्त/समास; आरित < √ऋ ‘to go, attack’/‘to set in motion’; विक्षु = ‘among the clans/settlements’)

• इन्द्रस्य: of Indra
• इन्द्रस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• वः: for you; your
• वः: Sampradāna (युष्मभ्यं ‘for you’, स्तुत्यर्पणार्थे) / Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• वोचम्: I proclaimed, I spoke
• वोचम्: Kriyā (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् ‘to speak’

• प्र: forth, forward
• प्र: (क्रियाविशेषण; ‘forth’)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र

• कृतानि: deeds, things done
• कृतानि: Karma (वोचम्—what I proclaim)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: कृत (कृदन्त; PPP from √कृ ‘to do, make’)

• वीर्या: heroic powers, valorous exploits
• वीर्या: Karma (apposition to कृतानि)
• Type: Noun
• Root: वीर्य (प्रातिपदिक)