Rig Veda 2.21.4: Mandala 2, Sukta 21, Mantra 4

Sukta 2.21

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

अनानुदो वृषभो दोधतो वधो गम्भीर ऋष्वो असमष्टकाव्यः । रध्रचोदः श्नथनो वीळितस्पृथुरिन्द्रः सुयज्ञ उषसः स्वर्जनत् ॥

Transliteration

anānudó vṛṣabhó dódhato vadhó gambhīrá ṛ́ṣvo asamaṣṭa-kāvyaḥ | radhra-codáḥ śnáthano vīḷitáspṛthur índraḥ su-yajñá uṣásaḥ svàr janat ||

Translation

Đấng không thể bị đẩy lùi, con Bò-đực—Indra; sức mạnh giáng phạt sâu thẳm và cao vời đối với kẻ thù đang rung chuyển; vô song trong lời thiêng của ṛṣi; thúc đẩy lộ trình ngay thẳng, nghiền nát sự kháng cự, rộng lớn và vươn xa—Ngài đã làm phát sinh thế giới rực sáng cho các Uṣas (những Bình minh).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अ॒ना॒नु॒दः: unyielding, not to be repelled
• अ॒ना॒नु॒दः: Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अनानुद् (प्रातिपदिक; न-आनुद् ‘not-repelling/unyielding’)

• वृषभः: bull (mighty one)
• वृषभः: Kartā (इन्द्रः)
• Type: Noun (used as epithet)
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक) < वृष्

• दोधतः: shaking, causing to tremble
• दोधतः: Kartā (विशेषणरूपेण)
• Type: Participle (adjectival)
• Root: दुध् (धातु) → दोधत् (वर्त. कृदन्त/प्र. कृदन्त) प्रत्यय -अत्

• वधः: slaying; slayer
• वधः: Kartā/विशेष्य (इन्द्रस्य ‘slayer’ अर्थे)
• Type: Noun
• Root: वध (प्रातिपदिक) < वध्

• गम्भीरः: deep, profound
• गम्भीरः: Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: गम्भीर (प्रातिपदिक)

• ऋष्वः: lofty, great
• ऋष्वः: Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: ऋष्व (प्रातिपदिक)

• असमष्टकाव्यः: not (needing to be) hymned/poetically arranged; beyond composition
• असमष्टकाव्यः: Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अ-समष्ट-काव्य (प्रातिपदिक; ‘not composed/arranged as a poem’)

• रध्रचोदः: impeller against harm; driver away of injury
• रध्रचोदः: Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: रध्र-चोद (प्रातिपदिक; रध्र ‘harm/defect’ + चोद ‘impeller’)

• श्नथनः: crusher, breaker
• श्नथनः: Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Agent-noun (adjectival)
• Root: श्नथ् (धातु) → श्नथन (प्रातिपदिक/कृदन्त ‘breaker’)

• वीळितस्पृथुः: broad (in power) against the closed/fortified (places); wide-ranging
• वीळितस्पृथुः: Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (compound epithet)
• Root: वीळित-स्पृथु (प्रातिपदिक; वीळित ‘closed/fastened, stronghold’ + स्पृथु ‘broad’)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सुयज्ञः: of good sacrifice; well-worshipped
• सुयज्ञः: Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सु-यज्ञ (प्रातिपदिक; सु ‘good’ + यज्ञ ‘sacrifice’)

• उषसः: of Dawn
• उषसः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• स्वः: heaven; the light (of heaven)
• स्वः: Karma (लक्ष्य/प्राप्य-रूपेण)
• Type: Indeclinable/Noun (Vedic)
• Root: स्वर्/स्वः (अव्यय/नाम; ‘heaven, light’)

• अजनत्: generated, produced
• अजनत्: Kriyā (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) — लुङ् (अorist) 3 एकवचनम्