Adhyaya 103

Verse 1

ऑपनआक्राता बछ। 2 शततमो< ध्याय: द्रौपदीके पाँचों पुत्रों और अभिमन्युका राक्षस हक इक षके साथ घोर युद्ध एवं अभिमन्युके द्वारा नष्ट होती हुई - सेनाका युद्धभूमिसे पलायन संजय उवाच अभिमन्यू रथोदार: पिशड्रैस्तुरगोत्तमै: । अभिदुद्राव तेजस्वी दुर्योधनबलं महत्‌

Sañjaya thưa: Tâu Đại vương, Abhimanyu—rực rỡ, bậc nhất trong hàng chiến xa—cưỡi cỗ xe lộng lẫy được thắng bằng những tuấn mã màu hung vàng, lao thẳng vào đại quân mênh mông của Duryodhana.

Verse 2

विकिरञ्शरवर्षाणि वारिधारा इवाम्बुद: | न शेकुः समरे क्रुद्धं सौभद्रमरिसूदनम्‌

Sañjaya thưa: “Rải mưa tên như mây đổ những dòng mưa, người con của Subhadrā—kẻ diệt thù—trong cơn thịnh nộ tiến lên giữa trận. Hỡi hậu duệ Kuru, quân sĩ của ngài đã không thể ngăn chặn chàng trong giao chiến.”

Verse 3

(क्रोडरूपं हरिमिव प्रविशन्तं महार्णवम्‌ ।) शस्त्रौधिणं गाहमानं सेनासागरमक्षयम्‌ । निवारयितुमप्याजौ त्वदीया: कुरुनन्दन

Sañjaya thưa: Như Hari trong hình tướng Lợn Rừng (Varāha) lao vào đại dương, cũng vậy, kẻ diệt thù—con trai của Subhadrā—giận dữ giữa chiến địa, đã xông thẳng vào “biển quân” Kaurava tưởng như vô tận, tiến lên giữa cơn lũ khí giới. Ôi niềm vui của dòng Kuru, quân sĩ của ngài khi ấy không thể ngăn cản chàng trên chiến trường.

Verse 4

तेन मुक्ता रणे राजज्शरा: शत्रुनिबर्हणा: । क्षत्रियाननयञ्शूरान्‌ प्रेतताजनिवेशनम्‌,राजन! रणक्षेत्रमें अभिमन्युके छोड़े हुए शत्रुनाशक बाणोंने बहुत-से शूरवीर क्षत्रियोंको यमराजके लोकमें पहुँचा दिया

Sañjaya thưa: Muôn tâu Đại vương, những mũi tên diệt địch được phóng ra trong chiến trận đã đưa nhiều dũng sĩ Kṣatriya đến nơi cư ngụ của Thần Yama—nghĩa là họ bị giết và bị gửi vào cõi chết.

Verse 5

यमदण्डोपमान्‌ घोसग्ज्वलिताशीविषोपमान्‌ | सौभद्र: समरे क्रुद्ध: प्रेषयामाससायकान्‌

Sañjaya thưa: Giữa chiến địa, con trai của Subhadrā—cơn giận bừng dậy—không ngừng phóng những mũi tên ghê gớm như trượng phạt của Thần Yama, và đáng sợ như rắn độc há miệng rực lửa.

Verse 6

सरथान्‌ रथिनस्तूर्ण हयांश्नैव ससादिन: । गजारोहांश्व सगजान्‌ दारयामास फाल्गुनि:,अर्जुनकुमारने रथोंसहित रथियों, सवारोंसहित घोड़ों और हाथियोंसहित गजारोहियोंको तुरंत ही विदीर्ण कर डाला

Sañjaya thưa: Rồi Phālguni (Arjuna) mau lẹ xé toạc đội chiến xa cùng cả chiến xa của họ, ngựa cùng cả kỵ sĩ, và tượng binh cùng cả voi—tất thảy đều bị chàng đánh tan.

Verse 7

तस्य तत्‌ कुर्वतः कर्म महत्‌ संख्ये महीभूत: । पूजयांचक्रिरे हृष्टा: प्रशशंसुश्व फाल्गुनिम्‌,युद्धमें ऐसा महान्‌ पराक्रम करते हुए अभिमन्यु और उसके कर्मकी सभी राजाओंने प्रसन्न होकर भूरि-भूरि प्रशंसा की

Sañjaya thưa: Khi chàng thực hiện chiến công ấy—phô bày dũng lực lớn lao giữa trận mạc—các vua chúa lòng đầy hoan hỷ đã tôn vinh và không ngớt lời ca tụng Phālguni (Arjuna).

Verse 8

तान्यनीकानि सौभद्रो द्रावयामास भारत । तूलराशीनिवाकाशे मारुत: सर्वतो दिशम्‌

Sañjaya nói: Hỡi Bhārata, con trai của Subhadrā đã đánh tan những đội hình ấy, khiến quân lính tán loạn về bốn phương—như gió cuốn những đống bông văng lên trời.

Verse 9

तेन विद्राव्यमाणानि तव सैन्यानि भारत । त्रातारं नाध्यगच्छन्त पड़्के मग्ना इव द्विपा:,भरतनन्दन! अभिमन्युके द्वारा खदेड़ी जाती हुई आपकी सेनाएँ कीचड़में फँसे हुए हाथियोंके समान किसीको अपना रक्षक न पा सकी

Sañjaya nói: Hỡi Bhārata, quân của ngài bị chàng xua đuổi đến tan tác, chẳng tìm được ai che chở—như voi sa lầy, không sao đứng vững trên nền đất chắc.

Verse 10

विद्राव्य सर्वसैन्यानि तावकानि नरोत्तम | अभिमन्यु: स्थितो राजन विधूमो 5ग्निरिव ज्वलन्‌,नरश्रेष्ठू आपकी सम्पूर्ण सेनाओंको खदेड़कर अभिमन्यु धूमरहित अग्निकी भाँति प्रकाशित हो रहा था

Sañjaya nói: Hỡi bậc tối thượng trong loài người, hỡi Đại vương, sau khi đánh bật toàn bộ quân của ngài, Abhimanyu đứng vững, rực cháy như ngọn lửa không khói.

Verse 11

न चैनं तावका राजन्‌ विषेहुररिघातिनम्‌ | प्रदीप्तं पावक॑ यद्धत्‌ पतड़ा: कालचोदिता:

Sañjaya nói: Hỡi Đại vương, các chiến binh của ngài không thể chịu nổi chàng—Abhimanyu, kẻ diệt thù. Như bướm đêm bị số mệnh xua khiến, không sao chịu được ngọn lửa bừng cháy mà chết trong sức nóng của nó, quân của ngài cũng bị khuất phục trước đòn đánh dữ dội ấy.

Verse 12

प्रहरन्‌ सर्वशत्रुभ्य: पाण्डवानां महारथ: । अदृश्यत महेष्वास: सवज्र इव वासव:,सम्पूर्ण शत्रुओंपर प्रहार करता हुआ पाण्डव-महारथी महाधनुर्धर अभिमन्यु वज्रधारी इन्द्रके समान दृष्टिगोचर हो रहा था

Sañjaya nói: Khi giáng đòn lên mọi kẻ thù, vị đại xa chiến của nhà Pāṇḍava—cung thủ hùng mạnh Abhimanyu—hiện ra như chính Vāsava (Indra) cầm lôi chùy.

Verse 13

हेमपृष्ठं धनुश्चास्य ददृशे विचरद्‌ दिशः । तोयदेषु यथा राजन्‌ राजमाना शतह्ृददा

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, thần đã thấy cây cung của chàng—lưng bọc vàng, rực rỡ—lướt qua mọi phương. Nó chói lên như tia chớp lóe giữa mây mưa: một hình ảnh oai phong võ nghiệp, càng làm dâng nỗi kinh ngạc và sức căng đạo lý của chiến trường, nơi hào quang và dũng lực đối diện cái giá bi thảm của chiến tranh.”

Verse 14

शराश्ष निशिता: पीता निश्चरन्ति सम संयुगे | वनात्‌ फुल्लद्रुमाद्‌ राजन्‌ भ्रमराणामिव व्रजा:

Sañjaya nói: “Giữa trận chiến cân sức ấy, những mũi tên sắc bén, lấp lánh cứ tuôn ra từ cây cung của chàng không dứt. Tâu Đại vương, chúng trào ra như đàn ong bay khỏi bìa rừng đầy cây đang nở rộ—một hình ảnh làm nổi bật uy lực võ nghệ, đồng thời nhắc rằng chiến tranh, dẫu có nhịp điệu lạnh lùng của nó, vẫn thả ra những sức mạnh không sao ngăn nổi như tự nhiên.”

Verse 15

तथैव चरतस्तस्य सौभद्रस्य महात्मन: । रथेन काज्चनाड्रेन ददृशुर्नान्तरं जना:,महामना सुभद्राकुमार अभिमन्यु सुवर्णमय रथके द्वारा पूर्ववत्‌ रणभूमिमें विचरता रहा; लोगोंने उसकी गतिमें कोई अन्तर नहीं देखा

Sañjaya nói: “Vẫn như trước, người con chí lớn của Subhadrā tiếp tục tung hoành trên chiến địa; và mọi người không hề thấy trong bước tiến của chàng có một thoáng chậm lại hay ngắt quãng nào, khi chàng ngự trên cỗ chiến xa vàng rực.”

Verse 16

मोहयित्वा कृपं द्रोणं द्रौणिं च सबूहदूबलम्‌ | सैन्धवं च महेष्वासो व्यचरल्लघु सुष्ठ च

Sañjaya nói: “Sau khi làm cho Kṛpa, Droṇa, con của Droṇa (Aśvatthāmā), Bṛhadbala, và cả vua xứ Sindhu là Jayadratha phải rối trí, vị đại cung thủ ấy liền xoay chuyển khắp bốn phía—nhanh như gió và đẹp đẽ lạ thường.”

Verse 17

मण्डलीकृतमेवास्य धनु: पश्याम भारत । सूर्यममण्डलसंकाशं दहतस्तव वाहिनीम्‌

Sañjaya nói: “Hỡi Bhārata, thần thấy cây cung của Abhimanyu như luôn xoay thành một vòng tròn—rực sáng như quầng mặt trời—khi nó thiêu đốt quân đội của ngài.”

Verse 18

त॑ दृष्टवा क्षत्रिया: शूरा: प्रतपन्तं तरस्विनम्‌ । द्विफाल्गुनमिमं लोक॑ मेनिरे तस्य कर्मभि:

Sañjaya nói: Thấy vị dũng sĩ nhanh như gió, hùng mạnh, bừng cháy khí thế chiến trận và làm quân địch khốn đốn, các chiến binh kṣatriya anh dũng, xét theo chiến công của chàng, liền nghĩ rằng trên đời này nay đã có hai Arjuna.

Verse 19

तेनादिता महाराज भारती सा महाचमू: । व्यभ्रमत्‌ तत्र तत्रैव योषिन्मदवशादिव,महाराज! अभिमन्युसे पीड़ित हुई भरतवंशियोंकी वह विशाल सेना मदोन्मत्त युवतीकी भाँति वहीं चक्कर काट रही थी

Sañjaya nói: Tâu Đại vương, bị chàng đánh cho rối loạn, đại quân Bharata mênh mông ấy chao đảo khắp nơi, quay vòng ngay tại chỗ—như một người đàn bà say men, bị dục vọng chế ngự—dưới sức ép của đòn công kích Abhimanyu.

Verse 20

द्रावयित्वा महासैन्यं कम्पयित्वा महारथान्‌ । नन्दयामास सुहृदो मयं जित्वेव वासव:,मयासुरपर विजय पानेवाले इन्द्रकी भाँति अभिमन्युने उस विशाल सेनाको भगाकर, महारथियोंको कँपाकर अपने सुहृदोंको आनन्दित किया

Sañjaya nói: Đánh tan đại quân mênh mông, làm các đại xa chiến binh run sợ, Abhimanyu khiến những người thân hữu vui mừng—như Indra (Vāsava) sau khi khuất phục ác quỷ Maya.

Verse 21

तेन विद्राव्यमाणानि तव सैन्यानि संयुगे । चक्कुरार्तस्वनं घोरं पर्जन्यनिनदोपमम्‌,उसके द्वारा युद्धमें खदेड़े हुए आपके सैनिक मेघोंकी गर्जनाके समान घोर आर्तनाद करने लगे

Sañjaya nói: Bị chàng xua đuổi giữa chiến địa, quân của bệ hạ cất lên tiếng kêu thảm khốc, ghê rợn—tựa tiếng sấm của mây mang mưa.

Verse 22

त॑ श्रुत्वा निनदं घोरं तव सैन्यस्थ भारत । मारुतोद्धूतवेगस्य सागरस्येव पर्वणि

Sañjaya nói: Ôi bậc vương giả dòng Bharata, nghe tiếng gầm ghê rợn ấy dậy lên trong quân bệ hạ, nó tựa tiếng biển cuộn sấm khi triều dâng ngày rằm, nước bị gió quật cho dữ dội. Ngay lúc ấy, Duryodhana bị cơn náo động chiến trường kích động, liền nói với Alambusha—la-sát, con của Ṛśyaśṛṅga—về uy dũng của con trai Arjuna, ví chàng như một Arjuna thứ hai.

Verse 23

दुर्योधनस्तदा राजजन्नार्ष्पशृद्धिमभाषत । एष कार्ष्णिमहाबाहो द्वितीय इव फाल्गुन:

Sañjaya nói: Tâu Đại vương, khi ấy Duryodhana gọi Alambuṣa, con của Ṛśyaśṛṅga, mà rằng: “Hỡi bậc dũng sĩ tay mạnh! Kārṣṇi này chẳng khác nào một Phālguna (Arjuna) thứ hai.”

Verse 24

चमूं द्रावयते क्रोधाद्‌ वृत्रो देवचमूमिव । तस्य चान्यन्न पश्यामि संयुगे भेषजं महत्‌

Sañjaya nói: “Trong cơn thịnh nộ, chàng xua tan cả đạo quân, như Vṛtra xưa từng làm tan tác binh đoàn chư thiên. Và giữa cuộc giao tranh, ta chẳng thấy cho chàng một phương kế lớn nào khác.”

Verse 25

स गत्वा त्वरितं वीरं॑ जहि सौभद्रमाहवे

Sañjaya nói: “Vậy hãy mau đến đó, hỡi dũng sĩ, và hạ sát Saubhadra (Abhimanyu) giữa chiến địa.”

Verse 26

स एवमुक्तो बलवान राक्षसेन्द्र: प्रतापवान्‌,आपके पुत्र दुर्योधनके ऐसा कहनेपर उसकी आज्ञासे बलवान्‌ एवं प्रतापी राक्षसराज अलम्बुष तुरंत ही वर्षाकालके मेघकी भाँति जोर-जोरसे गर्जना करता हुआ समरभूमिमें गया

Sañjaya nói: Được nói như thế, chúa tể loài Rākṣasa đầy sức mạnh và oai dũng—Alambuṣa—nghe lời Duryodhana, vâng mệnh, liền tiến ra chiến địa, gầm vang như mây mùa mưa.

Verse 27

प्रययौ समरे तूर्ण तव पुत्रस्य शासनात्‌ । नर्दमानो महानादं प्रावृषीव बलाहक:

Sañjaya nói: Theo lệnh của con trai ngài, hắn lập tức lao nhanh vào trận. Gầm lên tiếng thét vang rền như mây mưa mùa hạ, Alambuṣa tiến thẳng ra chiến trường.

Verse 28

तस्य शब्देन महता पाण्डवानां बल॑ महत्‌ | प्राचलत्‌ सर्वतो राजन वातोद्धूत इवार्णव:,राजन! उसके महान्‌ गर्जनसे वायुसे विक्षुब्ध हुए समुद्रके समान पाण्डवोंकी विशाल सेनामें सब ओर हलचल मच गयी

Sañjaya thưa: Tâu Đại vương, bởi tiếng gầm vang dội ấy, đại quân của người Pāṇḍava rung chuyển khắp bốn phía—như biển cả bị gió dữ khuấy động, cuộn trào sóng lớn.

Verse 29

बहवश्न महाराज तस्य नादेन भीषिता: । प्रियान्‌ प्राणान्‌ परित्यज्य निपेतुर्धरणीतले

Sañjaya thưa: Tâu Đại vương, nhiều chiến binh kinh hãi trước tiếng gầm như sấm ấy đã lìa bỏ mạng sống quý giá của mình và ngã gục xuống mặt đất.

Verse 30

महाराज! उसके सिंहनादसे भयभीत हो बहुत-से सैनिक अपने प्यारे प्राणोंको त्यागकर पृथ्वीपर गिर पड़े ।।

Sañjaya thưa: Tâu Đại vương, kinh hãi trước tiếng gầm như sư tử ấy, nhiều binh sĩ đã lìa bỏ mạng sống quý giá và ngã xuống đất. Còn Kārṣṇi, tràn đầy hoan hỷ và khí thế, nắm lấy cung đã lắp sẵn mũi tên; như thể đang múa trên bệ xe, chàng lao thẳng về phía tên rākṣasa ấy.

Verse 31

ततः स राक्षस: क्रुद्ध: सम्प्राप्यैवार्जुनिं रणे । नातिदूरे स्थितां तस्य द्रावयामास वै चमूम्‌

Sañjaya thưa: Rồi tên rākṣasa ấy, bừng bừng phẫn nộ, tiến đến gần con trai của Arjuna giữa chiến trận và bắt đầu xua tan đạo quân của chàng đang đứng không xa đó.

Verse 32

तां वध्यमानां च तथा पाण्डवानां महाचमूम्‌ । प्रत्युद्ययौ रणे रक्षो देवसेनां यथा बल:

Sañjaya thưa: Khi đại quân của người Pāṇḍava đang bị công kích dữ dội như thế, tên rākṣasa ấy liền xông lên trong chiến trận chống lại họ—như Bala, vị Daitya, thuở trước từng lao vào quân đội của chư thiên.

Verse 33

विमर्द: सुमहानासीत्‌ तस्य सैन्यस्य मारिष । रक्षसा घोररूपेण वध्यमानस्य संयुगे,आर्य! युद्धस्थलमें भयंकर राक्षसके द्वारा मारी जाती हुई उस सेनाका महान्‌ संहार होने लगा

Sañjaya thưa: “Bạch bậc đáng kính, trong đạo quân ấy bỗng dấy lên một cuộc hỗn chiến vô cùng dữ dội. Khi bị một rākṣasa hình dung ghê rợn, đáng sợ chém giết giữa trận mạc, trên chiến địa liền bắt đầu một cuộc tàn sát khủng khiếp.”

Verse 34

ततः शरसहसैस्तां पाण्डवानां महाचमूम्‌ । व्यद्रावयद्‌ रणे रक्षो दर्शयन्‌ स्वपराक्रमम्‌

Sañjaya thưa: Rồi giữa cơn giao tranh, con rākṣasa ấy—phô bày uy lực của mình—bắt đầu dùng hàng ngàn mũi tên xua đạo quân rộng lớn của nhà Pāṇḍava phải tháo chạy.

Verse 35

सा वध्यमाना च तथा पाण्डवानामनीकिनी । रक्षसा घोररूपेण प्रदुद्राव रणे भयात्‌,उस घोर राक्षसके द्वारा उस प्रकार मारी जाती हुई वह पाण्डवसेना भयके मारे रणभूमिसे भाग चली

Sañjaya thưa: Vì thế, khi đạo quân của nhà Pāṇḍava bị con rākṣasa hình dung ghê rợn ấy đánh giết như vậy, họ kinh hoàng tháo chạy khỏi chiến trường.

Verse 36

प्रमृद्य च रणे सेनां पद्मिनीं वारणो यथा । ततोऊभिदुद्राव रणे द्रौपदेयान्‌ू महाबलान्‌

Sañjaya thưa: Sau khi giày xéo đạo quân trong trận mạc—như voi quẫy nát một ao đầy sen—Alambuṣa liền xông thẳng vào các con trai dũng mãnh của Draupadī giữa cơn giao chiến.

Verse 37

तेतु क्रुद्धा महेष्वासा द्रौपदेया: प्रहारिण: । राक्षसं दुद्रुवु: संख्ये ग्रहा: पडच रविं यथा

Sañjaya thưa: Khi ấy, năm người con của Draupadī—những cung thủ hùng mạnh, thiện nghệ trong đòn đánh—đã nổi giận lao thẳng vào con rākṣasa trên chiến địa, như năm hành tinh cùng dâng lên công kích Mặt Trời.

Verse 38

वीर्यवद्धिस्ततस्तैस्तु पीडितो राक्षसोत्तम: । यथा युगक्षये घोरे चन्द्रमा: पञ्चभिरग्रहै:

Sañjaya nói: Bị những dũng sĩ hùng mạnh ấy dồn ép và quấy nhiễu như thế, vị tối thượng trong loài Rākṣasa bị áp đảo—như vầng trăng vào lúc tận cùng một kỷ nguyên ghê rợn, khi bị năm graha (các thiên thể/“hành tinh”) chụp lấy và hành hạ.

Verse 39

उस समय उन पराक्रमी द्रौपदीपुत्रोंद्वारा वह श्रेष्ठ राक्षस उसी प्रकार पीड़ित होने लगा, जैसे भयानक प्रलयकाल आनेपर चन्द्रमा पाँच ग्रहोंद्वारा पीड़ित होते हैं ।।

Sañjaya nói: Khi ấy, vị tối thượng trong loài rākṣasa bị các con trai dũng mãnh của Draupadī dồn ép dữ dội—như vầng trăng bị năm graha áp bức khi thời khắc hủy diệt vũ trụ ghê rợn sắp đến. Rồi sau đó, Prativindhya, bậc đại lực, đã mau lẹ xé nát rākṣasa ấy bằng những mũi tên sắc bén bắn từ mọi phía—cứng như sắt, đầu không cùn, sức xuyên phá không gì ngăn nổi.

Verse 40

स तैभिन्नतनुत्राण: शुशुभे राक्षसोत्तम: । मरीचिभिरिवार्कस्य संस्यूतो जलदो महान्‌

Sañjaya nói: Bị những mũi tên ấy xuyên thủng giáp trụ và cắm sâu vào thân thể, vị tối thượng trong loài Rākṣasa lại càng rực lên—như một đám mây lớn thấm đẫm ánh dương quang.

Verse 41

विषक्तै: स शरैश्वापि तपनीयपरिच्छदै: । आर्ष्यशृद्िर्बभौ राजन्‌ दीप्तशुड्र इवाचल:,राजन! शरीरमें धँसे हुए उन सुवर्णभूषित बाणों-द्वारा राक्षत अलम्बुष चमकीले शिखरोंवाले पर्वतकी भाँति सुशोभित हुआ

Sañjaya nói: Tâu Đại vương, bị tên trang sức vàng cắm khắp thân mình, rākṣasa Alambuṣa bừng sáng—như một ngọn núi có những đỉnh rực lửa, thân thể dựng đầy cán tên.

Verse 42

ततस्ते भ्रातर: पड्च राक्षसेन्द्रं महाहवे । विव्यधुर्निशितैर्बाणैस्तपनीयवि भूषितै:,तदनन्तर उन पाँचों भाइयोंने उस महासमरमें सुवर्णभूषित तीक्ष्ण बाणोंद्वारा राक्षसराज अलम्बुषको क्षत-विक्षत कर दिया

Sañjaya nói: Rồi năm anh em ấy, giữa đại chiến, đã dùng những mũi tên sắc bén trang sức vàng mà đâm xuyên chúa tể loài Rākṣasa, khiến hắn trọng thương.

Verse 43

स निर्भिन्न: शरैघेरिर्भुजगै: कोपितैरिव । अलम्बुषो भृशं राजन्‌ नागेन्द्र इव चुक़रुधे

Sañjaya thưa: “Tâu Đại vương, Alambuṣa—bị những mũi tên ghê gớm ấy xuyên thấu, thương tích nặng nề như kẻ bị bầy rắn giận dữ công kích—liền bùng lên cơn thịnh nộ, tựa voi chúa bị móc sắt thúc vào. Giữa lửa trận, vết thương nhóm lửa căm hờn, khiến hắn chọn trả đũa chứ không lùi bước.”

Verse 44

सो&तिविद्धो महाराज मुहूर्तमथ मारिष । प्रविवेश तमो दीर्घ पीडितस्तैर्महारथै:,महाराज! उन महारथियोंके बाणोंसे अत्यन्त आहत और पीड़ित हो अलम्बुष दो घड़ीतक भारी मोह (मूर्च्छा)-में डूबा रहा

Sañjaya thưa: “Tâu Đại vương, Alambuṣa bị các mũi tên của những đại xa chiến binh ấy bắn trúng liên hồi, đau đớn khôn cùng, liền chìm một lúc vào bóng tối sâu dày—bị cơn mê muội và ngất lịm chế ngự. Cảnh ấy cho thấy trong chiến tranh, ngay cả kẻ lừng danh cũng bị đau đớn và chấn động quật ngã; giới hạn thân xác có thể cắt ngang cả kiêu hãnh lẫn tài nghệ.”

Verse 45

प्रतिलभ्य तत: संज्ञां क्रोधेन द्विगुणीकृत: । चिच्छेद सायकांस्तेषां ध्वजांश्वैव धनूंषि च,तदनन्तर होशमें आकर वह दूने क्रोधसे जल उठा। फिर उसने उनके सायकों, ध्वजों और धनुषोंके टुकड़े-टुकड़े कर डाले

Sañjaya thưa: “Rồi khi hồi tỉnh, cơn giận của hắn bốc lên gấp bội. Hắn liền chém nát tên của họ, cắt đứt kỳ xí và bẻ gãy cả cung.”

Verse 46

एकैकं पञ्चभिर्बाणैराजघान स्मयतन्निव | अलनम्बुषो रथोपस्थे नृत्यन्निव महारथ:,इसके बाद रथकी बैठकमें नृत्य-सा करते हुए महारथी अलम्बुषने मुसकराते हुए उनमेंसे एक-एकको पाँच-पाँच बाणोंद्वारा घायल कर दिया

Sañjaya thưa: “Rồi, mỉm cười như đang đùa, đại xa chiến binh Alambuṣa bắn mỗi người trong bọn họ năm mũi tên. Đứng trên sàn xe, hắn chuyển động như đang múa, phô bày sự tự tin và vẻ khoa trương thường thấy trong cơn cuồng nhiệt của chiến trận.”

Verse 47

त्वरमाण: सुसंरब्धो हयांस्तेषां महात्मनाम्‌ । जघान राक्षस: क्रुद्ध: सारथींश्व महाबल:

Sañjaya thưa: “Xông tới trong cơn kích động dữ dội, tên Rākṣasa đang nổi giận—mạnh mẽ phi thường—đã đánh gục ngựa của những bậc hào kiệt ấy, và cả các xa phu của họ nữa. Sự việc cho thấy trong cơn cuồng loạn của chiến trường, bạo lực vừa mang tính mưu lược vừa trở nên bừa bãi: không chỉ nhắm vào chiến binh mà còn vào chỗ dựa của chiến tranh—ngựa và người điều khiển—khiến hỗn loạn và khổ đau càng thêm chồng chất.”

Verse 48

बिभेद च सुसंरब्ध: पुनश्नैनान्‌ सुसंशितै: । शरैरबहुविधाकारै: शतशो5थ सहस्रश:,इसके बाद पुनः कुपित हो भाँति-भाँतिके सैकड़ों और हजारों तीखे बाणोंद्वारा उन सबको गहरी चोट पहुँचायी

Sañjaya thưa: Trong cơn phẫn nộ, lại thúc ép thế công, chàng một lần nữa đâm xuyên bọn họ bằng những mũi tên sắc bén, được mài giũa tinh luyện, đủ mọi dạng—hàng trăm, thậm chí hàng nghìn—gây nên những vết thương sâu hoắm.

Verse 49

विरथांश्व महेष्वासान्‌ कृत्वा तत्र स राक्षस: । अभिदुद्राव वेगेन हन्तुकामो निशाचर:,उन महाथनुर्धर वीरोंको रथहीन करके युद्धमें उन्हें मार डालनेकी इच्छासे निशाचर अलम्बुषने बड़े वेगसे उनपर धावा किया

Sañjaya thưa: Sau khi ở đó tước mất chiến xa và ngựa của những dũng sĩ cung thủ vĩ đại, tên rākṣasa—Alambuṣa, kẻ lang thang trong đêm—lao tới với tốc độ dữ dội, nuôi ý định giết họ giữa chiến trận.

Verse 50

तानर्दितान्‌ रणे तेन राक्षसेन दुरात्मना | दृष्टवार्जुनसुत: संख्ये राक्षसं समुपाद्रवत्‌

Sañjaya thưa: Thấy những người anh em ấy bị tên rākṣasa hung ác kia quấy nhiễu dữ dội giữa chiến trường, Abhimanyu—con trai của Arjuna—đang ở giữa cuộc giao tranh, lại lao tới và tấn công rākṣasa ấy.

Verse 51

तयो: समभवद्‌ युद्ध वृत्रवासवयोरिव । ददृशुस्तावका: सर्वे पाण्डवाश्न महारथा:,फिर उन दोनोंमें वृत्रासुर और इन्द्रके समान भयंकर युद्ध होने लगा। आपके और पाण्डवपक्षके सभी महारथी उस युद्धको देखने लगे

Sañjaya thưa: Giữa hai người ấy bùng lên một trận chiến ghê rợn như cuộc giao tranh giữa Vṛtra và Vāsava (Indra). Tất cả các đại chiến xa của phe ngài, và cả phe Pāṇḍava, đều đứng nhìn trận đấu ấy.

Verse 52

तौ समेतौ महायुद्धे क्रोधदीप्तौ परस्परम्‌ । महाबलौ महाराज क्रोधसंरक्तलोचनौ

Sañjaya thưa: Tâu đại vương, hai người ấy gặp nhau trong trận đại chiến, mỗi kẻ bừng cháy cơn giận đối với kẻ kia. Cả hai đều có sức mạnh phi thường, đôi mắt đỏ ngầu vì phẫn nộ.

Verse 53

परस्परमवेक्षेतां कालानलसमौ युधि । तयो: समागमो घोरो बभूव कटुकोदय:

Sañjaya nói: Giữa chiến địa, hai người cứ nhìn chằm chằm vào nhau, như Tử Thần và ngọn lửa Kālānala nuốt trọn muôn loài. Cuộc giáp mặt của họ thật ghê rợn, dâng lên như một bước ngoặt đắng chát, điềm gở—báo trước những hậu quả nghiệt ngã sinh từ cơn cuồng nộ của chiến tranh.

Verse 54

यथा देवासुरे युद्धे शक्रशम्बरयो: पुरा

Sañjaya nói: “Cũng như thuở xưa, trong cuộc chiến giữa chư thiên và loài asura, đã từng có trận giao tranh lừng danh giữa Śakra và Śambara…”

Verse 99

इस प्रकार श्रीमह्याभारत भीष्मपर्वके अन्तर्गत भीष्मवधपर्वमें परस्पर व्यूढ-रचनाके पश्चात्‌ उत्पातदर्शनविषयक निन्‍यानबेवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sañjaya nói: Như vậy, trong Śrī Mahābhārata, thuộc Bhīṣma Parva—cụ thể là phần nói về việc Bhīṣma bị hạ sát—sau khi hai đạo quân bày binh bố trận đối nghịch, chương thứ chín mươi chín, bàn về việc trông thấy những điềm dữ, đã kết thúc.

Verse 100

महाराज! उस महायुद्धमें क्रोधसे उद्दीप्त हो आँखें लाल-लाल करके एक-दूसरेसे भिड़े हुए वे दोनों महाबली वीर युद्धमें काल और अग्निके समान परस्पर देखने लगे। उनका वह घोर संग्राम अत्यन्त कटु परिणामको प्रकट करनेवाला था। पूर्वकालमें देवासुर-संग्रामके अवसरपर इन्द्र और शम्बरासुरमें जैसा भयंकर युद्ध हुआ था

Sañjaya nói: Tâu Đại vương! Trong trận đại chiến ấy, hai dũng sĩ đại lực—mắt đỏ rực, bừng cháy vì phẫn nộ—lao vào nhau và nhìn nhau như Tử Thần và Lửa hiện thân. Cuộc giao tranh ghê gớm ấy báo trước một kết cục đắng chát. Nó đáng sợ chẳng khác gì cuộc đụng độ xưa kia giữa Indra và asura Śambara trong chiến tranh giữa chư thiên và loài quỷ thần.

Verse 246

ऋते त्वां राक्षसश्रेष्ठ सर्वविद्यासु पारगम्‌ । जैसे वृत्रासुर देवताओंकी सेनाको मार भगाता था

Sañjaya nói: “Ngoài ngươi—bậc tối thượng trong loài Rākṣasa, tinh thông mọi ngành học—ta không thấy ai khác. Như Vṛtrāsura từng xua quân chư thiên tan tác, thì chiến sĩ này cũng đang trong cơn thịnh nộ mà dồn quân ta phải lùi. Trên chiến địa này, nếu không kể một dũng sĩ như ngươi—đứng đầu trong loài Rākṣasa và được rèn luyện trọn vẹn mọi nghệ pháp—ta không nhận ra ai có thể là phương dược tối thượng cho ‘căn bệnh’ đang bám lấy đạo quân.”

Verse 256

वयं पार्थ हनिष्यामो भीष्मद्रोणपुरोगमा: । “अतः तुम तुरंत जाकर युद्धके मैदानमें वीर सुभद्राकुमारका वध करो और हमलोग भीष्म तथा द्रोणाचार्यको आगे करके अर्जुनको मार डालेंगे!

Sañjaya nói: “Hỡi Pārtha (Arjuna), với Bhīṣma và Droṇa dẫn đầu quân ta, chúng ta sẽ giết ngươi.”