Shloka 44

भीष्मवधोपाय-प्रश्नः (Inquiry into the means to overcome Bhīṣma) | Chapter 103

Devanagari script

सो&तिविद्धो महाराज मुहूर्तमथ मारिष । प्रविवेश तमो दीर्घ पीडितस्तैर्महारथै:,महाराज! उन महारथियोंके बाणोंसे अत्यन्त आहत और पीड़ित हो अलम्बुष दो घड़ीतक भारी मोह (मूर्च्छा)-में डूबा रहा

Transliteration

so ’tividdho mahārāja muhūrtam atha māriṣa | praviveśa tamo dīrghaṃ pīḍitas tair mahārathaiḥ ||

Translation

Sañjaya thưa: “Tâu Đại vương, Alambuṣa bị các mũi tên của những đại xa chiến binh ấy bắn trúng liên hồi, đau đớn khôn cùng, liền chìm một lúc vào bóng tối sâu dày—bị cơn mê muội và ngất lịm chế ngự. Cảnh ấy cho thấy trong chiến tranh, ngay cả kẻ lừng danh cũng bị đau đớn và chấn động quật ngã; giới hạn thân xác có thể cắt ngang cả kiêu hãnh lẫn tài nghệ.”

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• अतिविद्धः: pierced severely
• अतिविद्धः: Karta
• Type: Adjective
• Root: अतिविद्ध
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• महाराज: O great king
• Type: Noun
• Root: महाराज
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• मुहूर्तम्: for a moment
• मुहूर्तम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: मुहूर्त
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अथ: then
• Type: Indeclinable
• Root: अथ

• मारिष: O noble one (sir)
• Type: Noun
• Root: मारिष
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• प्रविवेश: entered / fell into
• Type: Verb
• Root: प्र + विश्
• Form: Perfect (Liṭ), Third, Singular, Parasmaipada

• तमः: darkness (stupor)
• तमः: Karma
• Type: Noun
• Root: तमस्
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• दीर्घम्: long
• दीर्घम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• पीडितः: afflicted
• पीडितः: Karta
• Type: Adjective
• Root: पीडित
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तैः: by them
• तैः: Karana
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Instrumental, Plural

• महारथैः: by the great chariot-warriors
• महारथैः: Karana
• Type: Noun
• Root: महारथ
• Form: Masculine, Instrumental, Plural

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Dhṛtarāṣṭra (implied by address mahārāja)
• Alambuṣa
• mahārathas (great chariot-warriors)
• arrows (implied by being pierced)