Adhyaya 39

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे अष्टात्रिंशो ऽध्यायः सूत उवाच अतः परं प्रवक्ष्यामि संक्षेपेण द्विजोत्तमाः / त्रैलोक्यस्यास्य मानं वो न शक्यं विस्तरेण तु

Như vậy, trong Śrī Kūrma Purāṇa, bộ Saṃhitā sáu nghìn kệ, phần Pūrva-bhāga, chương thứ ba mươi tám bắt đầu. Sūta thưa: “Nay ta sẽ nói vắn tắt, hỡi các bậc tối thượng trong hàng Nhị-sinh, về kích thước và phạm vi của ba cõi này; vì không thể trình bày đầy đủ chi tiết cho các ngài.”

Verse 2

भूर्लोको ऽथ भुवर्लोकः स्वर्लोको ऽथ महस्ततः / जनस्तपश्च सत्यं च लोकास्त्वण्डोद्भवा मताः

Rồi đến Bhūrloka, Bhuvarloka, Svargaloka, và sau đó là Maharloka; lại có Janaloka, Tapoloka và Satyaloka—các cõi ấy được hiểu là phát sinh từ trứng vũ trụ (aṇḍa).

Verse 3

सूर्याचन्द्रमसोर्यावत् किरणैरवभासते / तावद् भूर्लोक आख्यातः पुराणे द्विजपुङ्गवाः

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Nhị-sinh, nơi nào còn được tia sáng của Mặt Trời và Mặt Trăng chiếu rọi, thì đến đó Bhūrloka (cõi địa giới) được tuyên xưng là trải rộng trong Purāṇa này.

Verse 4

यावत्प्रमाणो भूर्लोको विस्तरात् परिमण्डलात् / भुवर्लोको ऽपि तावान्स्यान्मण्डलाद् भास्करस्य तु

Bhūrloka rộng bao nhiêu theo bề ngang như một vòng tròn, thì Bhuvarloka cũng rộng bấy nhiêu—được đo theo maṇḍala, tức quỹ cầu của Mặt Trời.

Verse 5

ऊर्ध्वंयन्मण्डलाद् व्योमध्रुवोयावद्व्यवस्थितः / स्वर्लोकः स समाख्यातस्तत्र वायोस्तु नेमयः

Vùng ở phía trên quỹ luân của Mặt Trời, trải qua hư không cho đến sao Bắc Cực cố định (Dhruva), được gọi là Svarga-loka; tại đó, các vòng vận hành của gió được an lập.

Verse 6

आवहः प्रवहश्चैव तथैवानुवहः परः / संवहो विवहश्चाथ तदूर्ध्वं स्यात् परावहः

Các phân loại chính của gió là: ‘Āvaha’ và ‘Pravaha’, cũng như ‘Anuvaha’ cao hơn; rồi đến ‘Saṃvaha’ và ‘Vivaha’; và ở trên tất cả được gọi là ‘Parāvaha’.

Verse 7

तथा परिवहश्चोर्ध्वं वायोर्वै सप्त नेमयः / भूमेर्योजनलक्षे तु भानोर्वै मण्डलं स्थितम्

Cũng vậy, phía trên vùng của gió là ‘Parivaha’, dòng xoay vòng có bảy vành. Ở khoảng cách một trăm nghìn yojana tính từ đất, đĩa tròn của Mặt Trời an tọa.

Verse 8

लक्षे दिवाकरस्यापि मण्डलं शशिनः स्मृतम् / नक्षत्रमण्डलं कृत्स्नं तल्लक्षेण प्रकाशते

Đĩa trăng được ghi nhớ là có độ rộng một trăm nghìn (yojana); và toàn thể thiên cầu của các chòm sao cũng tỏa sáng theo chính kích lượng ấy.

Verse 9

द्वेलक्षे ह्युत्तरे विप्रा बुधो नक्षत्रमण्डलात् / तावत्प्रमाणभागे तु बुधस्याप्युशनाः स्थितः

Hỡi các bậc brāhmaṇa, sao Thủy (Budha) ở phía trên vòng thiên của các nakṣatra hai lakṣa. Và trong một vùng có cùng kích lượng ấy, sao Kim (Uśanā) an vị phía trên sao Thủy.

Verse 10

अङ्गारको ऽपि शुक्रस्य तत्प्रमाणो व्यवस्थितः / लक्षद्वयेन भौमस्य स्थितो देवपुरोहितः

Aṅgāraka (sao Hỏa) cũng được an định theo cùng một chuẩn mực như Śukra (sao Kim). Vị tư tế thiêng của chư thiên, Bṛhaspati, trụ ở khoảng cách hai lakṣa tính từ Bhauma (sao Hỏa).

Verse 11

सौरिर्द्विलक्षेण गुरोर् ग्रहाणामथ मण्डलम् / सप्तर्षिमण्डलं तस्माल्लक्षमात्रे प्रिकाशते

Śauri (sao Thổ) ở cách ngoài quỹ giới của Guru (sao Mộc) hai lakṣa; và vượt lên trên đó, ở khoảng một lakṣa, thiên cầu của chòm Thất Hiền (Saptarṣi) rực sáng.

Verse 12

ऋषीणां मण्डलादूर्ध्वं लक्षमात्रे स्थितो ध्रुवः / मेढीभूतः समस्तस्य ज्योतिश्चक्रस्य वै ध्रुवः / तत्र धर्मः स भगवान् विष्णुर्नारायणः स्थितः

Vượt lên trên vòng của các Saptarṣi, cách một lakṣa, là Dhruva. Dhruva quả thật là trục cố định, làm điểm tựa cho toàn thể bánh xe các thiên thể. Nơi ấy, an lập như chính Pháp (Dharma), ngự trị Đức Thế Tôn—Viṣṇu, Nārāyaṇa.

Verse 13

नवयोजनसाहस्त्रो विष्कम्भः सवितुः स्मृतः / त्रिगुणस्तस्य विस्तारो मण्डलस्य प्रमाणतः

Đường kính của Savitṛ (Mặt Trời) được nói là chín nghìn yojana; và theo đúng chuẩn mực của đĩa tròn ấy, độ trải rộng của nó gấp ba lần như vậy.

Verse 14

द्विगुणस्तस्य विस्ताराद् विस्तारः शशिनः स्मृतः / तुल्यस्तयोस्तु स्वर्भानुर्भूत्वाधस्तात् प्रसर्पति

Đường kính của Mặt Trăng được nói là gấp đôi độ trải rộng ấy. Nhưng Svarbhānu—trở nên ngang bằng về kích thước với hai vị—lại trườn đi phía dưới, lướt dưới quỹ đạo của họ.

Verse 15

अद्धृत्य पृथिवीच्छायां निर्मितो मण्डलाकृतिः / स्वर्भानोस्तु वृहत् स्थानं तृतीयं यत् तमोमयम्

Nương trên bóng của Địa cầu, một hình tròn được tạo thành. Lại có một trạm thứ ba rộng lớn thuộc về Svarbhānu (Rāhu), mang bản tính của bóng tối.

Verse 16

चन्द्रस्य षोडशो भागो भार्गवस्य विधीयते / भार्गवात् पादहीनस्तु विज्ञेयो वै बृहस्पतिः

Một phần mười sáu của Mặt Trăng được ấn định làm lượng đo cho Bhārgava (Kim Tinh). Còn Bṛhaspati (Mộc Tinh) nên hiểu là kém Bhārgava một phần tư.

Verse 17

बृहस्पतेः पादहीनौ वक्रसौरावुभौ स्मृतौ / विस्तारान्मण्डलाच्चैव पादहीनस्तयोर्बुधः

Rāhu và Sao Thổ đều được nói là “khuyết một phần” so với Bṛhaspati. Còn Sao Thủy (Budha) lại được nói là “khuyết một phần” so với hai vị ấy, vì độ trải rộng và vòng quỹ đạo của nó nhỏ hơn.

Verse 18

तारानक्षत्ररूपाणि वपुष्मन्तीह यानि वै / बुधेन तानि तुल्यानि विस्तारान्मण्डलात् तथा

Những hình thể rực sáng nơi đây, được biết là các sao và chòm sao (tārā, nakṣatra), thì độ trải rộng và lượng đo theo vòng tròn của chúng cũng được nói là tương đương với Sao Thủy (Budha).

Verse 19

तारानक्षत्ररूपाणि हीनानि तु परस्परात् / शतानि पञ्च चत्वारि त्रीणि द्वे चैव योजने

Các hình sao và hình các túc (tārā và nakṣatra) được đặt cách nhau theo những khoảng dần dần nhỏ hơn. Khoảng cách tương hỗ của chúng được nêu bằng yojana là: năm trăm, bốn trăm, ba trăm và hai trăm.

Verse 20

सर्वावरनिकृष्टानि तारकामण्डलानि तु / योजनान्यर्धमात्राणि तेभ्यो ह्रस्वं न विद्यते

Nhưng các thiên cầu tinh tú (tārakā-maṇḍala) là lớp bao phủ thấp nhất trong hết thảy, được đo bằng nửa do-tuần (yojana); không có điều gì nhỏ hơn thế được nói đến.

Verse 21

उपरिष्टात् त्रयस्तेषां ग्रहा ये दूरसर्पिणः / सौरो ऽङ्गिराश्च वक्रश्च ज्ञेया मन्दविचारिणः

Ở phía trên đó có ba hành tinh (graha) đi xa theo quỹ đạo của mình: Sao Thổ (Saurā), Aṅgiras tức Sao Mộc, và Vakra tức Sao Hỏa. Nên hiểu rằng chúng vận hành chậm chạp.

Verse 22

तेभ्यो ऽधस्ताच्च चत्वारः पुनरन्ये महाग्रहाः / सूर्यः सौमो बुधश्चैव भार्गवश्चैव शीघ्रगाः

Ở dưới những hành tinh ấy lại có bốn thiên thể lớn khác: Mặt Trời, Mặt Trăng (Soma), Sao Thủy (Budha) và Sao Kim (Bhārgava), chuyển động mau lẹ trên quỹ đạo của mình.

Verse 23

दक्षिणायनमार्गस्थो यदा चरति रश्मिमान् / तदा सर्वग्रहाणां स सूर्यो ऽधस्तात् प्रसर्पति

Khi Mặt Trời rực rỡ đi theo lộ trình nam hành (dakṣiṇāyana), thì xét đối với mọi hành tinh, chính Mặt Trời ấy vận hành ở phía dưới (đường đi của chúng).

Verse 24

विस्तीर्णं मण्डलं कृत्वा तस्योर्ध्वं चरते शशी / नक्षत्रमण्डलं कृत्स्नं सोमादूर्ध्वं प्रसर्पति

Mặt Trăng (Śaśī) tạo thành một vòng cầu rộng lớn và vận hành ở phía trên đó; và ở trên Soma, toàn thể thiên cầu các tú (Nakṣatra-maṇḍala) trải rộng và tiếp tục lan tỏa.

Verse 25

नक्षत्रेभ्यो बुधश्चोर्ध्वं बुधादूर्ध्वं तु भार्गवः / वक्रस्तु भार्गवादूर्ध्वं वक्रादूर्ध्वं बृहस्पतिः

Trên các nakṣatra (tinh tú) là Budha (Thủy Tinh). Trên Budha là Bhārgava (Kim Tinh). Trên Bhārgava là hành tinh gọi là Vakra; và trên Vakra là Bṛhaspati (Mộc Tinh).

Verse 26

तस्माच्छनैश्चरो ऽपुयूर्ध्वं तस्मात् सप्तर्षिमण्डलम् / ऋषीणां चैव सप्तानान्ध्रु वश्चोर्ध्वं व्यवस्थितः

Trên đó là cõi của Śanaiścara (Thổ Tinh); trên nữa là vòng Saptarṣi-maṇḍala (chòm Bảy Hiền Thánh). Vượt lên trên cả bảy Ṛṣi ấy, Dhruva (Sao Bắc Cực) được an lập vững bền.

Verse 27

योजनानां सहस्त्राणि भास्करस्य रथो नव / ईषादण्डस्तथैव स्याद् द्विगुणो द्विजसत्तमाः

Hỡi bậc tối thượng trong hàng lưỡng sinh, cỗ xe của Bhāskara (Thần Mặt Trời) dài chín nghìn yojana; và trục kéo ở giữa (đòn càng) được nói là dài gấp đôi như thế.

Verse 28

सार्धकोटिस्तथा सप्त नियुतान्यधिकानि तु / योजनानां तु तस्याक्षस्तत्र चक्रं प्रतिष्ठितम्

Trục xe (axle) của nó dài bảy koṭi yojana, lại còn thêm các niyuta; chính trên trục ấy, bánh xe vũ trụ được đặt vững chắc.

Verse 29

त्रिनाभिमति पञ्चारे षष्णेमिन्यक्षयात्मके / संवत्सरमेय कृत्स्नं कालचक्रं प्रतिष्ठितम्

Toàn thể Bánh Xe Thời Gian—lấy năm làm thước đo—được an lập: được quán tưởng có ba trục, năm vòng vận hành, sáu vành, và mang bản tính bất hoại.

Verse 30

चत्कारिंशत् सहस्त्राणि द्वितीयो ऽक्षो विवस्वतः / पञ्चान्यानि तु सार्धानि स्यन्दनस्य द्विजोत्तमाः

Hỡi bậc nhị sinh tối thượng, Thần Mặt Trời Vivasvat có trục thứ hai dài bốn vạn (đơn vị); và cỗ xe còn có thêm năm nghìn nữa ngoài số ấy.

Verse 31

अक्षप्रमाणमुभयोः प्रमाणं तद्युगार्धयोः / ह्रस्वो ऽक्षस्तद्युगार्धेन ध्रुवाधारे रथस्य तु

Kích thước trục ở cả hai bên được lấy làm kích thước của hai nửa ách. Trục ngắn hơn một nửa ách; và phải được gắn vào chỗ tựa vững chắc (trục quay) của cỗ xe.

Verse 32

द्वितीये ऽक्षे तु तच्चक्रं संस्थितं मानसाचले / हयाश्च सप्त छन्दांसि तन्नामानि निबोधत

Trên trục thứ hai, bánh xe ấy được an lập trên núi Mānasā. Và có bảy con ngựa—chính là bảy thể thơ Veda; hãy lắng nghe tên của chúng.

Verse 33

गायत्री च बृहत्युष्णिक् जगती पङ्क्तिरेव च / अनष्टुप् त्रिष्टुबित्युक्ताश्छन्दांसि हरयो हरेः

Gāyatrī, Bṛhatī, Uṣṇik, Jagatī và Paṅkti—cùng với Anuṣṭubh và Triṣṭubh—những thể thơ Veda ấy được tuyên xưng là ‘Haraya’, các năng lực tùy tùng của Hari (Viṣṇu).

Verse 34

मानसोपरि माहेन्द्री प्राच्यां दिशि महापुरी / दक्षिणे न यमस्याथ वरुणस्य तु पश्चिमे

Phía trên (hồ) Mānasa là đại thành Māhendrī ở phương đông; ở phương nam là thành của Yama; và ở phương tây là thành của Varuṇa.

Verse 35

उत्तरेण तु सोमस्य तन्नामानि निबोधत / अमरावती संयमनी सुखा चैव विभा क्रमात्

Nay hãy học theo thứ tự các danh xưng của những miền/thành ở phía bắc của Soma (Mặt Trăng): Amarāvatī, Saṃyamanī, Sukhā và Vibhā.

Verse 36

काष्ठां गतो दक्षिणतः क्षिप्तेषुरिव सर्पति / ज्योतिषां चक्रमादाय देवदेवः प्रजापतिः

Khi đến phương Nam, Ngài lướt đi như mũi tên đã buông, lao nhanh; mang theo bánh xe xoay vần của các vì sao—ấy là Prajāpati, Đấng Tối Thượng giữa chư thiên, vận hành chu kỳ trời đất.

Verse 37

दिवसस्य रविर्मध्ये सर्वकालं व्यवस्थितः / सप्तद्वीपेषु विप्रेन्द्रा निशामध्यस्य संमुखम्

Hỡi bậc tối thắng trong hàng Bà-la-môn, Mặt Trời hằng an trụ nơi trung điểm của ban ngày; và đối với bảy châu (saptadvīpa), Ngài hướng về điểm nửa đêm, để điều hòa các lượng đo thời gian.

Verse 38

उदयास्तमने चैव सर्वकालं तु संमुखे / अशेषासु दिशास्वेव तथैव विदिशासु च

Lúc bình minh và lúc hoàng hôn—và thật ra mọi thời—Ngài luôn ở ngay trước tầm mắt; trong mọi phương không sót, và cả các phương phụ cũng vậy.

Verse 39

कुलालचक्रपर्यन्तो भ्रमन्नेष यथेश्वरः / करोत्यहस्तथा रात्रिं विमुञ्चन् मेदिनीं द्विजाः

Hỡi các bậc song sinh (dvija), như bánh xe thợ gốm quay tròn không dứt, thế gian này cũng xoay vần dưới sự nhiếp trì của Đấng Tự Tại; và do khiến địa cầu vận động như vậy, Ngài làm phát sinh ngày và cũng như đêm.

Verse 40

दिवाकरकरैरेतत् पूरितं भुवनत्रयम् / त्रैलोक्यं कथितं सद्भिर्लोकानां मुनिपुङ्गवाः

Nhờ những tia sáng của Mặt Trời, toàn thể tam giới đều được thấm nhuần và tràn đầy. Vì thế, hỡi bậc hiền triết tối thượng, các bậc thiện đức đã gọi đó là “Tam giới” (Trailokya) giữa mọi cõi.

Verse 41

आदित्यमूलमखिलं त्रिलोकं नात्र संशयः / भवत्यस्मात् जगत् कृत्स्नं सदेवासुरमानुषम्

Toàn thể tam giới lấy Mặt Trời (Āditya) làm cội nguồn—không chút nghi ngờ. Từ Ngài phát sinh trọn vẹn vũ trụ, gồm cả chư thiên, a-tu-la và loài người.

Verse 42

रुद्रेन्द्रोपेन्द्रचन्द्राणां विप्रेन्द्राणां दिवौकसाम् / द्युतिर्द्युतिमतां कृत्स्नं यत्तेजः सार्वलौकिकम्

Chính ánh quang phổ biến ấy—nhờ đó Rudra, Indra, Upendra (Viṣṇu) và Mặt Trăng rực sáng; nhờ đó các bậc Bà-la-môn tối thượng và chư thiên cư ngụ cõi trời rạng ngời—là trọn vẹn uy quang của mọi loài hữu quang.

Verse 43

सर्वात्मा सर्वलोकेशो महादेवः प्रजापतिः / सूर्य एव त्रिलोकस्य मूलं परमदैवतम्

Ngài là Tự Ngã của muôn loài, là Chúa tể của mọi thế giới, là Mahādeva và Prajāpati. Quả thật, chỉ riêng Sūrya là cội nguồn của tam giới—Đấng Thần linh tối thượng.

Verse 44

द्वादशान्ये तथादित्या देवास्ते ये ऽधिकारिणः / निर्वहन्ति पदं तस्य तदंशा विष्णुमूर्तयः

Cũng vậy, còn có mười hai Āditya khác—những vị thần nắm giữ các chức phận vũ trụ. Họ đảm đương công việc của địa vị ấy; họ là phần của Ngài, là những hình thân của Viṣṇu.

Verse 45

सर्वे नमस्यन्ति सहस्त्रभानुं गन्धर्वदेवोरगकिन्वन्नराद्याः / यजन्ति यज्ञैर्विविधैर्द्विजेन्द्रा- श्छन्दोमयं ब्रह्ममयं पुराणम्

Muôn loài—Gandharva, Deva, Nāga, Kiṃnara và bậc ưu tú trong loài người—đều cúi đầu đảnh lễ Mặt Trời ngàn tia. Còn các bậc nhị sinh tối thắng thì cúng tế bằng nhiều loại tế lễ, tôn thờ bộ Purāṇa ấy, vốn kết thành từ các niêm luật Veda và mang bản tính của chính Phạm (Brahman).