Adhyaya 48

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरोपाख्याने वसिष्ठगमनं नाम सप्तचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः जैमिनिरुवाच गते तस्मिन्मुनिवरे सगरो राजसत्तमः / अयोध्यायामधिवस्न्पालयामास मेदिनीम्

Như vậy, trong Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa do thần Vāyu thuyết, phần giữa, ở upoddhāta-pāda thứ ba, trong truyện Sagara, chương thứ bốn mươi bảy mang tên “Vasiṣṭha ra đi”. Jaimini nói: khi vị hiền triết tối thượng ấy đã đi rồi, vua Sagara bậc nhất trong các vương giả ở tại Ayodhyā và cai trị gìn giữ cõi đất.

Verse 2

सर्वसंपद्गणोपेतः सर्वधर्मार्थतत्त्ववित् / वयसैव स बालो ऽभूत्कर्मणा वृद्धसंमतः

Ngài đầy đủ mọi phú quý và thấu hiểu chân lý của dharma và artha. Dẫu về tuổi tác còn là thiếu niên, nhưng bởi công hạnh, ngài được kính trọng như bậc trưởng lão.

Verse 3

तथापि न दिवा भुक्तें शेते वा निशि संस्मरन् / सुदीर्घं निःश्वसित्युष्णमुद्विग्नहृदयो ऽनिशम्

Thế nhưng ngài không ăn ban ngày, cũng không ngủ ban đêm, vì mãi chìm trong hồi tưởng. Với trái tim bồn chồn, ngài không ngừng thở ra những hơi dài nóng hổi.

Verse 4

श्रुत्वा राजा स्वराज्यं निजगुरुमवजित्यारिभिः संगृहीतं मात्रा सार्द्धं प्रयान्तं वनमतिगहनंस्वर्गतं तं च तस्मिन् / शोकाविष्टः सरोषं सकलरिपुकुलोच्छित्तये सत्प्रतिज्ञश्चके सद्यः प्रतिज्ञां परिभवमनलं सोढुमिक्ष्वाकुवंश्यः

Nhà vua nghe rằng kẻ thù đã khinh nhờn chính vị đạo sư của mình và chiếm đoạt vương quốc; vị ấy cùng mẹ đi vào khu rừng vô cùng rậm rạp và tại đó đã về cõi trời. Nghe vậy, vua chìm trong sầu khổ và bừng bừng phẫn nộ; là dòng dõi Ikṣvāku, ngài không chịu nổi ngọn lửa nhục nhã, liền lập tức phát lời thệ nguyện chân chính để diệt trừ toàn bộ tông tộc kẻ thù.

Verse 5

स कदाचिन्महीपालः कृतकौतुकमङ्गलः / रिपुं जेतुं मनश्चक्रे दिशश्च सकलाः क्रमात्

Có lần, vị hộ quốc ấy sau khi cử hành các nghi lễ cát tường, đã quyết tâm chinh phục kẻ thù; rồi dự định lần lượt tiến quân về mọi phương.

Verse 6

अनेकरथसाहस्रैर्गजाश्वरथसैनिकैः / सर्वतः संवृतो राजा निश्चक्राम पुरोत्तमात्

Được vây quanh bởi hàng nghìn chiến xa cùng quân voi ngựa, nhà vua rời khỏi thành Purottama.

Verse 7

शत्रून्हन्तुं प्रतस्थे निजबलनिवहेनोत्पतद्भिस्तुरङ्गैर्नासत्त्वोर्मिजालाकुलजलनिधिनिभेनाथ षाडङ्गिकेन / मत्तैर्मातङ्गयूथैः सकुलगिरिकुलेनैव भूमण्डलेन श्वेतच्छत्रध्वजौघैरपि शशिसुकराभातखेनैव सार्द्धम्

Để diệt kẻ thù, ngài xuất chinh cùng đại quân: ngựa tung vó, đội quân sáu phần như biển dậy sóng; bầy voi say cuồng nặng như núi non trên mặt đất, cùng lọng trắng và cờ xí rực sáng tựa trăng và mặt trời.

Verse 8

तस्याग्रेसरसैन्ययूथचरणप्रक्षुण्णशैलोच्चयक्षोदापूरितनिम्नभागमवनीपालस्य संयास्यतः / प्रत्येकं चतुरङ्गसैन्यनिकरप्रक्षोदसंभूतभूरेणुप्रावृतिरुत्स्थली समभवद्भूमिस्तु तत्रानिशम्

Khi vị vua hộ trì cõi đất tiến quân, bụi từ những mỏm đá bị đoàn quân tiên phong giẫm nát đã lấp đầy vùng trũng; và bụi dày do từng đội quân tứ binh cuốn lên đã phủ kín cả vùng cao nơi ấy không ngừng.

Verse 9

निघ्नन्दृप्ताननेकान्द्विपतुरगरथव्यूहसंभिन्नवीरान्सद्यः शोभां दधानो ऽसुरनिकरचमूर्निघ्नतश्चन्द्रमौलिः / दूरादेवाभिशंसन्नरिनगरनिरोधेषु कर्माभिषङ्गे तेषां शीघ्रापयानक्षणमभिदिशति प्राणिधैर्यं विधत्ते

Chandramauli, khi quật ngã bao kẻ kiêu căng, hạ những dũng sĩ bị đội hình voi-ngựa-chiến xa xé nát, và diệt trừ đạo quân asura, liền rực rỡ uy nghi; từ xa ngài vẫn tán dương công việc vây hãm thành địch, chỉ rõ khoảnh khắc chúng phải rút lui gấp, và gieo vững lòng can đảm cho muôn loài.

Verse 10

विजिगीषुर्दिशो राजा राज्ञो यस्याभियास्यति

Vị vua khát vọng chiến thắng sẽ tiến về những phương hướng nơi ngài định xuất chinh đánh các vua khác.

Verse 11

विषयं स नृपस्तस्य सद्यः प्रणतिमेष्यति / विजित्य नृपतीन्सर्वान्कृत्वा च स्वपदानुगान्

Vị vua ấy sẽ lập tức khiến cõi ấy quy phục; chinh phục mọi quân vương và khiến họ trở thành kẻ theo dưới chân mình.

Verse 12

संकेत गामिनः कांश्चित्कृत्वा राज्ये न्यवर्त्तत / एवं स विसरन्दिक्षु दक्षिणाभिमुखो नृपः

Sau khi cắt đặt vài người làm kẻ đi theo ám hiệu (sứ giả/gián điệp), ông trở về vương quốc; rồi nhà vua dong ruổi khắp phương và hướng mặt về phương Nam.

Verse 13

स्मरन्पूर्वकृतं वैरं हैहयानभ्यवर्त्तत / ततस्तस्य नृपैः सार्द्धं समग्ररथकुञ्जरैः

Nhớ mối thù xưa, ông tiến đánh người Haihaya; rồi ông đối mặt với các vua chúa cùng đầy đủ chiến xa và chiến tượng.

Verse 14

बभूव हैहयैर्वीरैः संग्रामो रोमहर्षणः / राज्ञां यत्र सहस्राणि स बलानि महाहवे

Một trận chiến khiến người rùng mình đã nổ ra với các dũng sĩ Haihaya; trong đại chiến ấy có hàng nghìn đạo quân của các vua chúa.

Verse 15

निजघान महाबाहुः संक्रुद्धः कोसलेश्वरः / जित्वा हैहयभूपालान्भङ्क्त्वा दग्ध्वा च तत्पुरीम्

Vị chúa tể Kosala, cánh tay hùng mạnh, trong cơn thịnh nộ đã giết họ; chinh phục các vua Haihaya rồi phá hủy và thiêu rụi thành của họ.

Verse 16

निःशेषशून्या मकरोद्वैरान्तकरणो नृपः / समग्रबलसंमर्द्दप्रमृष्टाशेषभूतलः

Vị vua ấy dứt sạch mối thù với loài Makara và khiến mặt đất như trống rỗng không còn gì; bởi sức xung kích của toàn quân, khắp cõi địa cầu bị giày xéo.

Verse 17

हैहयानामशेषं तु चक्रे राज्यं रजःसमम् / राज्यं पुरीं चापहाय भ्रष्टैश्वर्या हतत्विषः

Ông khiến toàn cõi vương quốc của người Haihaya thành như bụi đất; bỏ lại nước và kinh thành, họ sa sút quyền uy và mất hết hào quang.

Verse 18

राजानो हतभूयिष्ठा व्यद्रवन्त समन्ततः / अभिद्रुत्य नृपांस्तांस्तु द्रवमाणान्महीपतिः

Phần lớn các vua bị giết và chạy tán loạn bốn phương; vị chúa tể cõi đất liền xông tới đuổi theo những vua đang tháo chạy ấy.

Verse 19

जघान सानुगान्मत्तः प्रजाः क्रुद्ध इवान्तकः / ततस्तान्प्रति सक्रोधः सगरः समरे ऽरिहा

Hắn cuồng loạn giết hại dân chúng cùng bè đảng, như Diêm Vương nổi giận; bấy giờ Sagara, kẻ diệt thù, bừng lửa phẫn nộ bước vào chiến trận chống lại chúng.

Verse 20

मुमोचास्त्रं महारौद्रं भार्गवं रीपुभीषणम् / तेनोत्सृष्टातिरौद्रत्रिभुवनभयदप्रस्फुरद्भार्गवास्त्रज्वालादन्दह्यमानावशतनुततयस्ते नृपाः साद्य एव / वाय्वस्त्रावृत्तधूमोद्गमपटलतमोमुष्टदृष्टिप्रसारा भ्रेमुर्भूपृष्टलोठद्बहुलतमरजोगूढमात्रा मुहूर्त्तम्

Ông phóng ra Bhārgava-astra cực kỳ hung bạo, khiến kẻ thù kinh hãi. Bởi ngọn lửa Bhārgava-astra dữ dội, làm rung sợ cả ba cõi, các vua ấy lập tức bị thiêu rụi; rồi màn khói dày do Vāyu-astra cuộn lên phủ tối, che khuất tầm nhìn trong chốc lát, khiến họ hoảng loạn lăn lộn trên mặt đất bị bụi mù vùi lấp.

Verse 21

आगनेयास्त्रप्रतापप्रतिहतगतयो ऽदृष्टमार्गाः समन्ता द्भूपाला नष्टसंघाः परवशतनवो व्याकुलीभूतचित्ताः / भीताः संत्युक्तवस्त्रायुधकवचविभूषादिका मुक्तकेशा विस्पष्टोन्मत्तभावान्भृश तरमनुकुर्वन्त्यग्रतः शात्रवाणाम्

Bị uy lực của Ágneyāstra chặn đứng, họ bốn phía chẳng thấy đường, lạc lối khắp nơi. Đội ngũ tan tác, các vua thân như bị khuất phục, lòng dạ rối bời. Vì sợ hãi, họ vứt bỏ y phục, vũ khí, giáp trụ và đồ trang sức; tóc xõa rối, trước mặt quân thù mà cư xử như kẻ cuồng loạn.

Verse 22

विजित्य हैहयान्सर्वान्समरे सगरो बली / संक्षुब्धसागराकारः कांबोजानभ्यवर्त्तत

Sagara dũng mãnh đã chiến thắng toàn thể người Haihaya trong trận mạc. Rồi như biển cả dậy sóng, ông tiến quân đánh thẳng vào xứ Kamboja.

Verse 23

नानावादित्रघोषाहतपटहरवाकर्णनध्वस्तधैर्याः सद्यः संत्यक्तराज्यस्वबलपुरपुरन्ध्रीसमूहा विमूढाः / कांबोजास्तालजङ्घाः शकयवनकिरातादयः साकमेते भ्रेमुर्भूर्यस्त्रभीत्या दिशि दिशि रिपवो यस्य पूर्वापराधाः

Tiếng vang của muôn nhạc khí và tiếng trống trận dồn dập làm tan vỡ dũng khí; bọn địch ngu muội lập tức bỏ lại vương quốc, quân đội, thành trì và đoàn phụ nữ mà tháo chạy. Người Kamboja, Talajanggha, Saka, Yavana, Kirata và các nhóm khác—những kẻ mang tội lỗi từ trước—vì sợ vô số binh khí mà chạy tán loạn khắp mọi phương.

Verse 24

भीतास्तस्य नरेश्वरस्य रिपवः केचित्प्रता पानलज्वालामुष्टदृशो विसृज्य वसतिं राज्यं च पुत्रादिभिः / द्विट्सैन्यैः समभिद्रुता वनभुवं संप्राप्य तत्रापि ते ऽस्तैमित्यं समुपागता गिरिगुहासुप्तोत्थितेन द्विषः

Một số kẻ thù của vị naraśvara ấy, như bị ngọn lửa uy dũng thiêu rát đôi mắt, đã bỏ nơi cư trú và vương quốc, đem theo con cháu mà chạy trốn. Bị quân địch truy kích, họ đến tận rừng sâu; nhưng ngay tại đó cũng chẳng được yên, vì kẻ thù như vừa tỉnh dậy từ giấc ngủ trong hang núi lại tiếp tục quấy nhiễu.

Verse 25

तालजङ्घान्निहत्याजौ राजा स बलवाहनान् / क्रमेण नाशयामास तद्राज्यमरिकर्षणः

Sau khi giết sạch Talajanggha nơi chiến địa, vị vua diệt thù ấy lần lượt tiêu diệt luôn vương quốc của người Balavahana.

Verse 26

ततो यवनकांबोजकिरातादीननेकशः / निजघान रुषाविष्टः पल्हवान्पारदानपि

Sau đó, tràn đầy phẫn nộ, ngài đã tiêu diệt nhiều người Yavana, Kamboja, Kirata, cũng như Pahlava và Parada.

Verse 27

हन्यमानास्तु ते सर्वे राजानस्तेन संयुगे / दुद्रुवुः संघशो भीता हतशिष्टाः समन्ततः

Bị ngài đánh bại trong trận chiến đó, tất cả những vị vua còn sống sót đều hoảng sợ bỏ chạy thành từng nhóm về mọi hướng.

Verse 28

युष्माभिर्यस्य राज्यं बहुभिरपत्दृतं तस्य पुत्रो ऽधुनाहं हन्तुं वः सप्रतिज्ञं प्रसभमुपगतो वैरनिर्यातनैषी / इत्युच्चैः श्रावयाणो युधि निजचरितं वैरिभिर्नागवीर्यः क्षत्रैर्विध्वंसितेजाः सगरनरपतिः स्मारयामास भूपः

'Ta là con trai của người mà vương quốc đã bị nhiều kẻ trong các ngươi chiếm đoạt. Nay ta đến để giết các ngươi theo lời thề.' Tuyên bố lớn tiếng như vậy giữa trận chiến, vua Sagara đã nhắc nhở kẻ thù về quá khứ của mình.

Verse 29

तं दृष्ट्वा राजवर्यं सकलरिपुकुलप्रक्षयोपात्तदीक्षं भीताः स्त्रीबालपूर्वं शरणमभिययुः स्वासुसरक्षणाय / इक्ष्वाकूणां वसिष्ठं कुलगुरुमभितः सप्त राज्ञां कलेषु प्रख्याताः संप्रसूता नृपवररिपवः पारदाः पल्हवाद्याः

Thấy vị vua vĩ đại đó thề tiêu diệt toàn bộ dòng dõi kẻ thù, những người Parada và Pahlava hoảng sợ đã tìm nơi ẩn náu nơi Vasistha, đưa phụ nữ và trẻ em lên trước để bảo toàn tính mạng.

Verse 30

वसिष्ठमाश्रमोपान्ते वसंतमृषिभिर्वृतम् / उपगम्याब्रुवन्सर्वे कृताञ्जलिपुटा नृपाः

Đến gần Vasistha, người đang ở gần am thất được bao quanh bởi các hiền nhân, tất cả các vị vua đó chắp tay cung kính thưa chuyện.

Verse 31

शरणं भंव नो ब्रह्मन्नार्त्तानामभयैषिणाम् / सगरास्त्राग्निनिर्दग्धशरीराणां मुमूर्षताम्

Hỡi Bà-la-môn! Chúng con khốn khổ, cầu xin vô úy; thân thể bị lửa vũ khí của Sagara thiêu đốt, đang cận tử, nay nương tựa nơi Ngài.

Verse 32

स हन्त्यसमानशेषेण वैरान्तकरणोन्मुखः / तस्माद्भयाद्धि निष्क्रान्ता वयं जीवितकाङ्क्षिणः

Hắn hướng đến việc chấm dứt thù hận, tàn sát không để sót gì; vì nỗi sợ ấy, chúng con khao khát mạng sống nên đã chạy ra.

Verse 33

विभिन्नराज्यभोगर्द्धिस्वदारापत्यबान्धवाः / केवलं प्राणरक्षार्थं त्वां त्वयं शरणं गतः

Bị lìa khỏi vương quốc, hưởng lạc, phú quý, vợ con và thân quyến, chúng con chỉ vì giữ mạng mà đến nương tựa nơi Ngài.

Verse 34

न ह्यन्यो ऽस्ति पुमांल्लोके सौहृदेन बलेन वा / यस्तं निवर्त्तयित्वास्मान्पालयेन्महतो भयात्

Trong đời này không có ai khác, dù bằng tình thân hay sức mạnh, có thể ngăn hắn lại và che chở chúng con khỏi nỗi đại kinh hãi này.

Verse 35

त्वं किलार्कान्वयभुवां राज्ञां कुलगुरुर् वृतः / तद्वंशपूर्वजैर्भूपैस्त्वतप्रभावश्च तादृशः

Ngài được tôn chọn làm gia sư của các vị vua sinh trong dòng dõi Mặt Trời; ngay cả các bậc quân vương tổ tiên của dòng ấy cũng thừa nhận uy lực của Ngài như thế.

Verse 36

तेनायं सगरो ऽप्यद्य गुरुगौरवयन्त्रितः / भवन्निदेशं नात्येति वेलामिव महोदधिः

Vì thế, ngay cả Sagara hôm nay cũng bị ràng buộc bởi lòng tôn kính bậc thầy, không dám vượt lời chỉ dạy của ngài—như đại dương không vượt khỏi bờ cõi của mình.

Verse 37

त्वं नः सुहृत्पिता माता लोकानां च गुरुर्विभो / तस्मादस्मान्महाभाग परित्रातुं त्वमर्हसि

Hỡi Đấng uy linh! Ngài là bạn hiền, là cha, là mẹ của chúng con, lại là bậc thầy của muôn cõi; vì vậy, hỡi bậc đại phúc, xin Ngài cứu độ chúng con.

Verse 38

जैमिनिरुवाच इति तेषां वचः श्रुत्वा वसिष्ठो भगवानृषिः / शनैर्विलोकयामास शरणं समुपागतान्

Jaimini nói: Nghe lời họ, bậc Thánh hiền Vasiṣṭha từ tốn đưa mắt nhìn những người đã đến nương tựa cầu xin che chở.

Verse 39

वृद्धस्त्रीबालभूयिष्ठान्हतशेषान्नृपान्वयान् / दृष्ट्वा त्वतप्यद्भगवान्सर्वभूतानुकंपकः

Thấy những người thuộc hoàng tộc còn sót lại—phần nhiều là người già, phụ nữ và trẻ thơ—sau cuộc tàn sát, bậc Thánh nhân đầy lòng thương muôn loài liền xót xa thổn thức.

Verse 40

चिरं निरूप्य मनसा तान्विलोक्य च सादरम् / उज्जीवयञ्छनैर्वाचा मा भैष्टेति महामतिः

Sau khi trầm tư hồi lâu và nhìn họ với lòng kính trọng, bậc đại trí dùng lời từ tốn khích lệ: “Chớ sợ hãi.”

Verse 41

अथावोचन्महाभागः कृपया परयान्वितः / समये स्थापयामास राज्ञस्ताञ्जीवितार्थिनः

Bấy giờ bậc đại phúc, đầy lòng từ mẫn, cất lời; đúng thời, ngài cho các vua cầu mạng được yên ổn đứng vững.

Verse 42

भूपव्या कोपदग्धं नृपकुलविहिताशेषधर्मादपेतं कृत्वा तेषां वसिष्ठः समयमवनिपालप्रतिज्ञानिवृत्त्यै / गत्वा तं राजवर्यं स्वयमथ शनकैः सांत्वयित्वा यथावत्सप्राणानामरीणामपगमनविधावभ्यनुज्ञां ययाचे

Thấy dòng vua bị lửa giận thiêu đốt trên đường vương giả và lìa bỏ mọi pháp, Vasiṣṭha lập định ước về thời hạn để lời thệ của bậc quân vương được trọn; rồi tự mình đến vị vua tối thắng ấy, từ tốn an ủi, và xin chuẩn thuận phương cách khiến kẻ thù rút lui mà vẫn còn mạng sống.

Verse 43

सक्रोधो ऽपि महीपतिर्गुरुवचः संभावयंस्तानरीन्धर्मस्य स्वकुलोचितस्य च तथा वेषस्य संत्यागतः / श्रौतस्मार्त्तविभिन्नकर्मनिरतान्विप्रैश्च दूरोञ्झितान्सासून्केवलमत्यजन्मृतसमानेकैकशः पार्थिवान्

Dẫu đang phẫn nộ, nhà vua vẫn kính trọng lời thầy và tha cho các vua thù địch; nhưng bắt họ từ bỏ pháp độ hợp với dòng tộc và cả y phục. Xa lìa các nghi lễ Śrauta–Smārta và bị các Bà-la-môn ruồng bỏ, họ chỉ được để lại mạng sống—từng người một như kẻ chết.

Verse 44

अर्द्धमुण्डाञ्छकांश्चक्रे पल्हवान् श्मश्रुधारिणः / यवनान्विगतश्मश्रून्कांबोजांश्चबुकान्वितान्

Ông khiến người Śaka bị cạo nửa đầu; người Pahlava thì để râu. Người Yavana bị làm cho không râu; còn người Kāmboja mang dấu nơi cằm.

Verse 45

एवं विरूपानन्यांश्च स चकार नृपान्वयान् / वेदोक्तकर्मनिर्मुक्तान्विप्रैश्च परिवर्जितान्

Cũng như thế, ông làm cho các dòng vua khác trở nên dị dạng; họ lìa bỏ các hành trì được Veda dạy và bị các Bà-la-môn xa lánh.

Verse 46

कृत्वा संस्थाप्य समये जीवतस्तान्व्य सर्जयत् / ततस्ते रिपवस्तस्य त्यक्तस्वाचारलक्षणाः

Sau khi thiết lập các điều kiện vào thời điểm đó, ngài đã thả họ đi khi họ vẫn còn sống. Sau đó, những kẻ thù của ngài đã từ bỏ các nghi lễ và hành vi đặc trưng của chính họ.

Verse 47

व्रात्यतां समनुप्राप्ताः सर्ववर्णविनिन्तिताः / धिक्कृता सततं सर्वेनृशंसा निरपत्रपाः

Họ rơi vào tình trạng của những kẻ bị ruồng bỏ (Vratyas), bị tất cả các đẳng cấp lên án. Họ liên tục bị mọi người chỉ trích, tàn nhẫn và không biết xấu hổ.

Verse 48

क्रूराश्च संघशो लोके बभूवुर्म्लेछजातयः

Và những bộ tộc Mleccha (man di) tàn ác đã xuất hiện trên thế giới thành từng nhóm đông đảo.

Verse 49

मुक्तास्तेनाथ राज्ञा शकयवनकिरातादयः सद्य एव त्यक्तस्वाचारवेषा गिरिगहनगुहाद्याशयाः संबभूवुः / एता अद्यापि सद्भिः सततमवमता जातयो ऽसत्प्रवृत्त्या वर्त्तन्ते दुष्टचेष्टा जगति नरपतेः पालयन्तः प्रतिज्ञाम्

Được nhà vua thả ra, người Saka, Yavana, Kirata và những người khác ngay lập tức từ bỏ phong tục và trang phục của họ, ẩn náu trong núi và hang động. Cho đến ngày nay, những bộ tộc này, bị người thiện lương khinh miệt, vẫn tồn tại với hành vi độc ác, thực hiện lời thề của nhà vua.