Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 7
Vasiṣṭha-gamana
Vasiṣṭha’s Departure / The Episode of Sagara
Devanagari script
शत्रून्हन्तुं प्रतस्थे निजबलनिवहेनोत्पतद्भिस्तुरङ्गैर्नासत्त्वोर्मिजालाकुलजलनिधिनिभेनाथ षाडङ्गिकेन / मत्तैर्मातङ्गयूथैः सकुलगिरिकुलेनैव भूमण्डलेन श्वेतच्छत्रध्वजौघैरपि शशिसुकराभातखेनैव सार्द्धम्
Transliteration
śatrūnhantuṃ pratasthe nijabalanivahenotpatadbhisturaṅgairnāsattvormijālākulajalanidhinibhenātha ṣāḍaṅgikena / mattairmātaṅgayūthaiḥ sakulagirikulenaiva bhūmaṇḍalena śvetacchatradhvajaughairapi śaśisukarābhātakhenaiva sārddham
Translation
Để diệt kẻ thù, ngài xuất chinh cùng đại quân: ngựa tung vó, đội quân sáu phần như biển dậy sóng; bầy voi say cuồng nặng như núi non trên mặt đất, cùng lọng trắng và cờ xí rực sáng tựa trăng và mặt trời.
Word by Word
शत्रून्enemies
शत्रून्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/2nd), बहुवचन
हन्तुम्to kill
हन्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive); प्रयोजन/उद्देश्य (purpose)
प्रतस्थेset out
प्रतस्थे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + स्था (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
निज-बल-निवहेनwith his own mass of troops
निज-बल-निवहेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनिज (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक) + निवह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd), एकवचन; साधन-करण
उत्पतद्भिःleaping
उत्पतद्भिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootउत् + पत् (धातु) → उत्पतत् (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ/Present participle); पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (of तुरङ्गैः)
तुरङ्गैःwith horses
तुरङ्गैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतुरङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd), बहुवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (particle of negation)
असत्त्व-ऊर्मि-जाल-आकुल-जलनिधि-निभेनwith (a force) like an ocean, turbulent with waves and nets of non-beings
असत्त्व-ऊर्मि-जाल-आकुल-जलनिधि-निभेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootअसत्त्व (प्रातिपदिक) + ऊर्मि (प्रातिपदिक) + जाल (प्रातिपदिक) + आकुल (प्रातिपदिक) + जलनिधि (प्रातिपदिक) + निभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd), एकवचन; उपमानवाचक-विशेषण (like an ocean...)
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/सम्बोधनार्थ (particle: then/now)
षाडङ्गिकेनwith the sixfold (army)
षाडङ्गिकेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootषड् (संख्या-प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक) + इक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd), एकवचन; ‘षडङ्गयुक्त’ (sixfold/with six divisions)
मत्तैःwith intoxicated
मत्तैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootमत्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (of यूथैः)
मातङ्ग-यूथैःwith herds of elephants
मातङ्ग-यूथैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमातङ्ग (प्रातिपदिक) + यूथ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd), बहुवचन
स-कुल-गिरि-कुलेनwith the whole mountain-range-like mass
स-कुल-गिरि-कुलेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस (अव्यय/उपसर्गसदृश) + कुल (प्रातिपदिक) + गिरि (प्रातिपदिक) + कुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd), एकवचन; ‘समस्तगिरिकुलसहित’ (together with mountain-groups)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
भूमण्डलेनwith the earth-circle (vast expanse)
भूमण्डलेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभूमण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd), एकवचन
श्वेत-छत्र-ध्वज-ओघैःwith torrents/masses of white umbrellas and banners
श्वेत-छत्र-ध्वज-ओघैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootश्वेत (प्रातिपदिक) + छत्र (प्रातिपदिक) + ध्वज (प्रातिपदिक) + ओघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd), बहुवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (also/even)
शशि-सुकर-आभात-खेनwith a radiance/space shining like the moon
शशि-सुकर-आभात-खेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootशशि (प्रातिपदिक) + सुकर (प्रातिपदिक) + आभात (प्रातिपदिक) + ख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd), एकवचन; उपमान-विशेषण (having a sky/space shining like moonlight)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
सार्द्धम्together with
सार्द्धम्:
Sahakaraka (सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootसार्द्धम् (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (with/together)