Adhyaya 1

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे मन्वन्तरवर्णनं नामाष्टात्रिंशत्तमो ऽध्यायः समाप्तो ऽयं ब्रह्माण्डमहापुराणपूर्वभागः श्रीगणेशाय नमः अथ ब्रह्माण्डमहापुराणमध्यभागप्रारम्भः / शांशपायन उवाच पादः शेक्तो द्वितीयस्तु अनुषङ्गेन नस्त्वया / तृतीयं विस्तरात्पादं सोपोद्धातं प्रवर्त्तय

Như vậy, trong Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa do Vāyu thuyết, ở phần trước, nơi pāda thứ hai (anuṣaṅga-pāda), chương thứ ba mươi tám mang tên “Mô tả Manvantara” đã kết thúc. Đây là phần trước của Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa. Kính lễ Śrī Gaṇeśa. Nay bắt đầu phần giữa của Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa. Śāṃśapāyana nói: “Hỡi Sūta, ông đã trình bày pāda thứ hai kèm anuṣaṅga; nay hãy triển khai pāda thứ ba thật rộng, cùng với lời dẫn nhập.”

Verse 2

सूत उवाच कीर्त्तयिष्ये तृतीयं वः सोपोद्धातं सविस्तरम् / पादं समुच्चयाद्विप्रा गदतो मे निबोधत

Sūta nói: “Hỡi các bậc vipra, ta sẽ ca tụng pāda thứ ba này, kèm lời dẫn nhập và trình bày rộng rãi; xin hãy lắng nghe lời ta, được nói như một bản tổng lược.”

Verse 3

मनोर्वैवस्वतस्येमं सांप्रतं तु महात्मनः / विस्तरेणानुपूर्व्या च निसर्गं शृणुत द्विजाः

Hỡi các bậc Bà-la-môn, nay hãy lắng nghe bản tường thuật về sự khai sinh của Mahātman Manu Vaivasvata, một cách rộng rãi và theo thứ tự.

Verse 4

चतुर्युगैकस प्तत्या संख्यातं पूर्वमेव तु / मह देवगणैश्चैव ऋषिभिर्दानवैस्सह

Điều ấy trước kia đã được tính là bảy mươi mốt chaturyuga, cùng với các đoàn thần, các ṛṣi và các dānava.

Verse 5

पितृगन्धर्वयक्षैश्च रक्षोभूतमहोरगैः / मानुषैः पशुभिश्चैव पक्षिभिः स्थावरैः सह

Cùng với các Pitṛ, gandharva, yakṣa, rākṣasa, bhūta, mahoraga, loài người, thú vật, chim muông và các loài bất động (thảo mộc).

Verse 6

मन्वादिकं भविष्यान्तमाख्यानैर्बहुभिर्युतम् / वक्ष्ये वैवस्वतं सर्गं नमस्कृत्य विवस्वते

Từ các Manu thuở đầu cho đến tận cùng tương lai, với nhiều truyện tích, ta sẽ thuật sarga Vaivasvata sau khi đảnh lễ Vivasvān.

Verse 7

आद्ये मन्वन्तरे ऽतीताः सर्गप्रावर्त्तकास्तु ये / स्वायंभुवेंऽतरे पूर्वं सप्तासन्ये महर्षयः

Trong manvantara đầu tiên, những vị đã làm khởi động công cuộc sáng tạo và nay đã qua đi—trước manvantara Svāyambhuva—chính là bảy đại ṛṣi khác.

Verse 8

चाक्षुषस्यान्तरे ऽतीते प्राप्ते वैवस्वते पुनः / दक्षस्य च ऋषीणां च भृग्वादीनां महौजसाम्

Khi Manvantara Cākṣuṣa đã qua, và Manvantara Vaivasvata lại đến, Dakṣa cùng các Ṛṣi đại oai lực như Bhṛgu v.v. liền hiện ra.

Verse 9

शापान्महेश्वरस्यासीत्प्रादुर्भावो महात्मनाम् / भूयः सप्तर्षयस्त्वेवमुत्पन्नाः सप्त मानसाः

Do lời nguyền của Maheśvara, các bậc đại hồn ấy liền hiện ra; và như thế, bảy Saptarṣi—bảy vị sinh từ tâm—lại được sinh khởi.

Verse 10

पुत्रत्वे कल्पिताश्चैव स्वयमेव स्वयंभुवा / प्रजासंतानकृद्भिस्तैरुत्पदद्भिर्महात्मभिः

Đấng Tự Sinh (Brahmā) tự mình định họ làm con; các bậc đại hồn ấy sinh ra để gây dựng và nối dài dòng giống của muôn loài.

Verse 11

पुनः प्रवर्त्तितः सर्गो यथापूर्वं यथाक्रमम् / तेषां प्रसूतिं वक्ष्यामि विशुद्धज्ञानकर्मणाम्

Rồi công cuộc tạo hóa lại vận hành như xưa, theo đúng thứ tự; nay ta sẽ nói về sự sinh khởi của những bậc có trí và hạnh nghiệp thanh tịnh ấy.

Verse 12

समासव्यासयोगाभ्यां यथावदनुपूर्वशः / येषामन्वयसंभूतैलर् एको ऽयं सचराचरः / पुनरापूरितः सर्वो ग्रहनक्षत्रमण्डितः

Bằng cả lối tóm lược lẫn triển khai, ta sẽ nói đúng đắn theo thứ tự; nhờ những người sinh từ dòng dõi ấy, thế giới hữu tình và vô tình này lại được lấp đầy, và toàn vũ trụ lại viên mãn, trang nghiêm bởi các hành tinh và tinh tú.

Verse 13

ऋषय ऊचुः कथं सप्तर्षयः पूर्वमुत्पन्नाः सप्त मनसाः / पुत्रत्वे कल्पिताश्चैव तन्नो निगद सत्तम

Các hiền triết thưa: “Bạch bậc tối thượng! Thuở trước bảy Thất Hiền (Saptarṣi) sinh khởi thế nào? Và bảy ‘manas’ ấy được định làm con ra sao? Xin nói cho chúng tôi.”

Verse 14

सूत उवाच पूर्वं सप्तर्षयः प्रोक्ता ये वै स्वायंभुवेंऽतरे / मनोरन्तरमासाद्य पुनर्वैवस्वतं किल

Sūta nói: “Bảy Thất Hiền từng được nói đến trong Manvantara Svāyambhuva; khi manvantara chuyển đổi, họ lại xuất hiện trong Manvantara Vaivasvata.”

Verse 15

भवाभिशाप संविद्धा अप्राप्तास्ते तदा तपः / उपपन्ना जने लोके सकृदागमनास्तु त

Bị lời nguyền của Bhava (Śiva) ràng buộc, khi ấy họ chưa đạt được khổ hạnh (tapas); họ hiện ra ở Janaloka, và sự đến của họ chỉ một lần mà thôi.

Verse 16

ऊचुः सर्वे सदान्योन्यं जनलोके महार्षयः / एत एव महाभागा वरुणे वितते ऽध्वरे

Trong Janaloka, các Mahārṣi ấy luôn nói với nhau: “Chính những bậc đại phúc này đang ở trong lễ tế (adhvara) rộng lớn của thần Varuṇa.”

Verse 17

सर्वे वयं प्रसूयामश्चाक्षुषस्यान्तरे मनोः / पितामहात्मजाः सर्वे तन्नः श्रेयो भविष्यति

Nguyện tất cả chúng ta sinh ra trong Manvantara của Cākṣuṣa Manu; chúng ta đều là con của Pitāmaha (Phạm Thiên Brahmā)—điều ấy sẽ đem lại điều lành cho chúng ta.

Verse 18

एवमुक्त्वा तु ते सर्वे चाक्षुषस्यान्तरे मनोः / स्वायंभुवेन्तरे प्राप्ताः सृष्ट्यर्थं ते भवेन तु

Nói xong như vậy, tất cả họ trong thời kỳ Manvantara Cākṣuṣa, giữa Manvantara Svāyambhuva, đã đến đó vì công việc tạo dựng vũ trụ.

Verse 19

जज्ञिरे ह पुनस्ते वै जनलोकादिहागताः / देवस्य महतो यज्ञे वारुणीं बिभ्रतस्तनुम्

Họ, những vị từ Janaloka đến đây, lại sinh khởi lần nữa; và trong đại tế lễ của Thần linh, họ mang thân tướng Vāruṇī.

Verse 20

ब्रह्मणो जुह्वतः शुक्रमग्रौ पूर्वं प्रजेप्सया / ऋषयो जज्ञिरे दीर्घे द्वितीयमिति नः श्रुतम्

Vì ước muốn tạo ra muôn loài, khi Phạm Thiên dâng hiến vào lửa tế, trước hết tinh quang của Ngài hiện trong ngọn lửa; từ đó các ṛṣi trường thọ sinh ra—điều ấy chúng tôi nghe là lần thứ hai.

Verse 21

भृग्वङ्गिरा मरीचिश्च पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः / अत्रिश्चैव वसिष्ठश्च ह्यष्टौ ते ब्रह्मणः सुताः

Bhṛgu, Aṅgirā, Marīci, Pulastya, Pulaha, Kratu, Atri và Vasiṣṭha—tám vị ấy là con của Phạm Thiên.

Verse 22

तथास्य वितते यज्ञे देवाः सर्वे समागताः / यज्ञाङ्गानि च सर्वाणि वषठ्कारश्च मूर्त्तिमान्

Trong tế lễ rộng lớn ấy, chư thiên đều tụ hội; mọi phần của yajña cũng hiện diện, và cả Vaṣaṭkāra hữu hình cũng xuất hiện.

Verse 23

मूर्त्तिमन्ति च सामानि यजूंषि च सहस्रशः / ऋग्वेदश्चाभवत्तत्र यश्च क्रमविभूषितः

Tại đó, muôn ngàn khúc tụng Sāma hữu hình và các thần chú Yajus hiển lộ; và Ṛgveda, được trang nghiêm bởi trật tự tuần tự, cũng sinh khởi nơi ấy.

Verse 24

यजुर्वेदश्च वृत्ताढ्य ओङ्कारवदनोज्ज्वलः / स्थितो यज्ञार्थसंपृक्तः सूक्तब्राह्मणमन्त्रवान्

Yajurveda phong phú về niêm luật, rực sáng với “khuôn miệng” là Oṃkāra; an trụ gắn với mục đích tế lễ, đầy đủ sūkta, brāhmaṇa và mantra.

Verse 25

सामवेदश्च वृत्ताढ्यः सर्वगेयपुरः सरः / विश्वावस्वादिभिः सार्द्धं गन्धर्वैः संभृतो ऽभवत्

Sāmaveda phong phú về niêm luật, như hồ nước của mọi khúc ca; được viên mãn cùng các Gandharva như Viśvāvasu và những vị khác.

Verse 26

ब्रह्मवेदस्तथा घोरैः कृत्वा विधिभिरन्वितः / प्रत्यङ्गिरसयोगैश्च द्विशरीरशिरो ऽभवत्

Brahmaveda cũng vậy: được kết hợp với những nghi thức nghiêm khắc và các yoga Pratyaṅgirasa, nó trở nên như có hai thân và một đầu.

Verse 27

लक्षणा विस्तराः स्तोभा निरुक्तस्वर भक्तयः / आश्रयस्तु वषट्कारो निग्रहप्रग्रहावपि

Các đặc trưng, sự triển khai, stobha, nirukta, các thanh điệu (svara) và lòng bhakti; và chỗ nương tựa là tiếng hô vaṣaṭkāra, cùng cả nigraha và pragraha.

Verse 28

दीप्तिमूर्त्तिरिलादेवी दिशश्चसदिगीश्वराः / देवकन्याश्च पत्न्यश्च तथा मातर एव च

Nữ thần Ilā rực sáng, các phương hướng cùng các vị chủ tể phương, các tiên nữ, các phu nhân và các bậc mẫu thân cũng đều hiện diện nơi ấy.

Verse 29

आययुः सर्व एवैते देवस्य यजतो मखे / मूर्तिमन्तः सुरूपाख्या वरुणस्य वपुर्भृतः

Tất cả đều đến nơi đàn tế khi vị thần đang cử hành yajña—hữu hình, dung mạo đoan nghiêm, mang thân tướng của Varuṇa.

Verse 30

स्वयंभु वस्तु ता दृष्ट्वा रेतः समपतद्भुवि / ब्रह्मर्षिभाविनोर्ऽथस्य विधानाच्च न संशयः

Vừa thấy họ, Đấng Tự Sinh khiến tinh chủng rơi xuống đất; và ý nghĩa sẽ kết thành địa vị bậc Brahmarṣi ấy là do định luật an bài—không nghi ngờ gì.

Verse 31

धृत्वा जुहाव हस्ताभ्यां स्रुवेण परिगृह्य च / आस्रवज्जुहुयां चक्रे मन्त्रवच्च पितामहः

Bấy giờ Đấng Tổ Phụ nâng giữ bằng đôi tay, múc bằng muỗng tế (sruva), dâng āhuti cùng thần chú; cả phần chảy ra cũng được Ngài hiến vào lễ homa.

Verse 32

ततः स जनयामास भूतग्रामं प्रजापतिः / तस्यार्वाक्तेजसश्चैव जज्ञे लोकेषु तैजसम्

Sau đó Prajāpati sinh ra toàn thể quần loại chúng sinh; và từ quang lực ban sơ của Ngài, trong các thế giới cũng phát sinh yếu tố taijasa rực sáng.

Verse 33

तमसा भावि याप्यत्वं यथा सत्त्वं तथा रजः / आज्यस्थाल्यामुपादाय स्वशुक्रं हुतवांश्च ह

Sự suy giảm do tamas gây ra, như có trong sattva, thì cũng có trong rajas. Bấy giờ Hutavaha—thần Agni—cầm bát bơ ghee và dâng chính tinh chất của mình làm lễ hiến (āhuti).

Verse 34

शुक्रे हु ते ऽथ तस्मिंस्तु प्रादुर्भूता महर्षयः / ज्वलन्तो वपुषा युक्ताः सप्रभावैः स्वकैर्गुणैः

Khi tinh chất ấy đã được hiến dâng, ngay nơi đó các Đại Thánh hiền (Maharsi) hiện ra—thân tướng rực sáng, chói ngời bởi uy lực của những phẩm tính riêng mình.

Verse 35

हुते चाग्नौ सकृच्छुक्रे ज्वालाया निसृतः कविः / हिरण्यगर्भस्तं दृष्ट्वा ज्वालां भित्त्वा विनिर्गतम्

Khi tinh chất ấy được hiến vào lửa chỉ một lần, từ ngọn lửa liền xuất hiện vị hiền triết ‘Kavi’. Hiranyagarbha thấy ngài xé rẽ ngọn lửa mà bước ra.

Verse 36

भृगुस्त्वमिति चोवाच यस्मात्तस्मात्स वै भृगुः / महादेवस्तथोद्भूतो दृष्ट्वा ब्रह्माणमब्रवीत्

Ngài nói: “Ngươi là Bhrigu”; bởi thế vị ấy được gọi là Bhrigu. Cũng vậy, Mahadeva hiện ra; thấy Brahma, Ngài liền cất lời.

Verse 37

ममैष पुत्रकामस्य दीक्षितस्य त्वया प्रभो / विजज्ञे प्रथमं देव मम पुत्रो भवत्वयम्

Bạch Đấng Tối Thượng! Vì con đã thọ lễ dīkṣā với ước nguyện có con trai, nên nhờ Ngài mà đây là người đầu tiên được sinh ra. Bạch Thiên thần, xin cho người này là con của con.

Verse 38

तथेति समनुज्ञातो महादेवः स्वयंभुवा / पुत्रत्वे कल्पयामास महादेव स्तदा भृगुम्

Được Đấng Tự Sinh (Phạm Thiên) chuẩn thuận bằng lời “đúng vậy”, Đại Thần Mahadeva khi ấy đã định lập hiền thánh Bhrigu làm con trai.

Verse 39

वारुणा भृगवस्तस्मात्तदपत्यं च स प्रभुः / द्वितीयं च ततः शुक्रमङ्गारेष्वजुहोत्प्रभुः

Từ đó phát sinh các Bhrigu thuộc về Varuṇa, và chính Đấng Chúa Tể ấy là nguồn dòng dõi của họ. Rồi Chúa Tể lại lần thứ hai dâng Śukra vào than hồng làm lễ hiến tế.

Verse 40

अङ्गारेष्वङ्गिरो ऽङ्गानि संहतानि ततोङ्गिराः / संभूतिं तस्य तां दृष्ट्वा वह्निर्ब्रह्माणमब्रवीत्

Trong than hồng, các phần thân của Aṅgiras tụ hội lại, rồi Aṅgiras hiện ra. Thấy sự sinh thành ấy, Thần Lửa Agni liền thưa với Phạm Thiên.

Verse 41

रेतोधास्तुभ्यमेवाहं द्वितीयो ऽयं ममास्त्विति / एवमस्त्विति सो ऽप्युक्तो ब्रह्मणा सदसस्पतिः

Agni thưa: “Bạch Phạm Thiên, chính con là Retodhā; xin cho điều thứ hai này thuộc về con.” Phạm Thiên liền bảo vị chủ tọa hội chúng: “Hãy đúng như vậy.”

Verse 42

जग्रा हाग्निस्त्वङ्गिरस आग्नेया इति नः श्रुतम् / षट् कृत्वा तु पुनः शुक्रे ब्रह्मणा लोककारिणा

Chúng tôi nghe rằng Thần Lửa Agni đã tiếp nhận Aṅgiras, nên họ được gọi là “Āgneyā”. Rồi Phạm Thiên, đấng tạo lập thế gian, lại làm như vậy sáu lần nữa đối với Śukra.

Verse 43

हुते समभवंस्तस्मिन्यद् ब्रह्माण इति श्रुतिः / मरीचिः प्रथमं तत्र मरीचिभ्यः समुत्थितः

Trong lễ tế hỏa (homa) ấy, theo lời Śruti, ‘Phạm Thiên (Brahmā)’ đã hiện khởi. Tại đó, Marīci xuất hiện trước hết, được nói là sinh từ các Marīci.

Verse 44

क्रतौ तस्मिन्क्रतुर्जज्ञे यतस्तस्मात्स वै क्रतुः / अहं तृतीय इत्यत्रिस्तस्मादत्रिः स कीर्त्यते

Trong yajña ấy, Kratu được sinh ra; vì thế ngài được gọi là ‘Kratu’. Người nói ‘ta là vị thứ ba’ là Atri; do đó ngài được tán dương với danh Atri.

Verse 45

केशैस्तु निचितैर्भूतः पुलस्त्यस्तेन स स्मृतः / केशैर्लंबैः समुद्भूतस्तस्मात्स पुलहः स्मृतः

Vì được hình thành với mái tóc dày tụ lại, ngài được nhớ đến là Pulastya. Và vì phát sinh từ mái tóc dài, ngài được nhớ đến là Pulaha.

Verse 46

वसुमध्यात्समुत्पन्नो वशी च वसुमान् स्वयम् / वसिष्ठ इति तत्त्वज्ञैः प्रोच्यते ब्रह्मवादिभिः

Sinh từ giữa các Vasu, tự thân là bậc chế ngự và giàu phúc; các brahmavādin am tường chân lý gọi ngài là ‘Vasiṣṭha’.

Verse 47

इत्येते ब्रह्मणः पुत्रा मानसाः षण्महर्षयः / लोकस्य सन्तानकरा यैरिमा वर्द्धिताः प्रजाः

Như vậy, họ là những người con do ý niệm của Phạm Thiên—sáu đại thánh (maharsi). Họ làm nên sự nối dòng của thế gian; nhờ họ mà muôn loài này được tăng trưởng.

Verse 48

प्रजापतय इत्येवं पठ्यन्ते ब्रह्मणःसुताः / अपरे पितरो नाम एतैरेव महर्षिभिः

Các con của Phạm Thiên được tụng đọc như vậy là ‘Prajāpati’; chính các đại hiền này, có người lại gọi là ‘Pitṛ’—các bậc tổ tiên.

Verse 49

उत्पादिता देवगणाः सप्त लोकेषु विश्रुताः / अजेयाश्च गणाः सप्त सप्तलोकेषु विश्रुताः

Các đoàn thần được sinh ra có bảy, lừng danh trong bảy cõi; và các đoàn bất khả chiến bại cũng có bảy, vang danh khắp saptaloka.

Verse 50

मारीया भार्गवाश्चैव तथैवाङ्गिरसो ऽपरे / पौलस्त्याः पौलहाश्चैव वासिष्ठाश्चैव विश्रुताः

Các nhóm Mārīya, Bhārgava, cùng các dòng Āṅgirasa khác; lại có Paulastya, Paulaha và Vāsiṣṭha—đều lừng danh.

Verse 51

आत्रेयाश्च गणाः प्रोक्ता पितॄणां लोकवर्द्धनाः / एते समासतः ख्याताः पुनरन्ये गणास्त्रयः

Các đoàn Ātreya cũng được nói đến, những vị làm tăng trưởng cõi Pitṛ; đây là phần tóm lược đã biết, rồi lại còn ba đoàn khác nữa.

Verse 52

अमर्त्ताश्चाप्रकाशाश्च ज्योतिष्मन्तश्च विश्रुताः / तेषां राजायमो देवो यमैर्विहतकल्मषः

Amartta, Aprakāśa và Jyotiṣmant đều lừng danh; vua của họ là thần Yama, thanh tịnh khỏi cấu uế nhờ yama-niyama.

Verse 53

अपरं प्रजानां यतयस्ताञ्छृमुध्वमतन्द्रिताः / कश्यपः कर्दमः शेषो विक्रान्तः सुश्रवास्तथा

Nay hãy lắng nghe các vị yati khác trong muôn loài, hỡi những người không biếng trễ. Có Kasyapa, Kardama, Sesa, Vikranta và Susrava nữa.

Verse 54

बहुपुत्रः कुमारश्च विवस्वान्स शुचिव्रतः / प्रचेतसोरिष्टनेमिर्बहुलश्च प्रजापतिः

Bahuputra, Kumara và Vivasvan—ngài giữ hạnh nguyện thanh tịnh. Lại có Pracetas, Aristanemi và Bahula—cũng là các Prajapati.

Verse 55

इत्येवमादयो ऽन्ये ऽपि बहवो वै प्रजेश्वराः / कुशोच्चया वालखिल्याः सभूताः परमर्षयः

Như thế còn có nhiều vị Prajeśvara khác nữa. Kusoccaya và Vālakhilya—những bậc Paramarṣi tụ hội thành đoàn thể.

Verse 56

मनोजवाः सर्वगताः सर्वभोगाश्च ते ऽभवन् / जाताश्च भस्मनो ह्यन्ये ब्रह्मर्षिगणसंमताः

Họ nhanh như ý niệm, đi khắp mọi nơi và đầy đủ mọi phúc hưởng. Lại có những vị khác sinh từ tro, được hội chúng Brahmarṣi thừa nhận.

Verse 57

वैखानसा मुनिगणास्तपः श्रुतपरायणाः / नस्तो द्वावस्य चोत्पन्नावश्विनौ रूपसंमतौ

Các hiền triết Vaikhānasa chuyên tâm vào khổ hạnh và thánh điển Śruti. Từ Nasto sinh ra hai người con—đôi Aśvinīkumāra, được ca ngợi về dung mạo.

Verse 58

विदुर्जन्मर्क्षरजसो तथा तन्नेत्रसंचरात् / अन्ये प्रजानां पतयः श्रोतोभ्यस्तस्य जज्ञिरे

Họ biết rằng sự sinh khởi phát sinh từ bụi của các tinh tú và từ sự chuyển động của đôi mắt Ngài; còn các bậc chủ tể của muôn loài khác sinh ra từ tai Ngài.

Verse 59

ऋषयो रोमकूपेभ्यस्तथा स्वेदमलोद्भवाः / अयने ऋतवो मासर्द्धमासाः पक्षसंधयः

Các bậc Rishi sinh từ lỗ chân lông của Ngài, kẻ khác từ cặn bã mồ hôi; rồi các ayana, mùa, tháng, nửa tháng, tuần trăng và các điểm giao thời đều hiện khởi.

Verse 60

वत्सरा ये त्वहोरात्राः पित्तं ज्योतिश्च दारुणम् / रौद्रं लोहितमित्याहुर्लोहितं कनकं स्मृतम्

Những gì là năm và ngày-đêm, chính là mật và ánh sáng dữ dội; người ta gọi đó là ‘Raudra’ và ‘Lohita’, và Lohita cũng được nhớ như ‘Kanaka’.

Verse 61

तत्तैजसमिति प्रोक्तं धूमाश्च पशवः स्मृताः / ये ऽर्चिषस्तस्य ते रुद्रास्तथादित्याः समृद्गताः

Điều ấy được gọi là ‘Taijasa’; khói được ghi nhớ như các loài thú; những ngọn lửa của Ngài chính là các Rudra, và các Aditya cũng đạt đến sự thịnh vượng.

Verse 62

अङ्गारेभ्यः समुत्पन्ना अर्चिषो दिव्यमानुषाः / आदिभूतो ऽस्य लोकस्य ब्रह्मा त्वं ब्रह्मसंभवः

Những ngọn lửa sinh từ than hồng trở thành các nhân loại thiêng; hỡi Brahma, căn nguyên của thế giới này, Ngài sinh ra từ Brahman.

Verse 63

सर्वकामदमित्याहुस्तथा वाक्यमुदाहरन् / ब्रह्मा सुरगुरुस्तत्र त्रिदशैः संप्रसादितः

Họ gọi là “Đấng ban mọi ước nguyện” và thốt lời như vậy. Tại đó, Phạm Thiên (Brahmā), bậc thầy của chư thiên, được các thiên thần làm cho hoan hỷ.

Verse 64

इमेवै जनयिष्यन्ति प्रजाः सर्वाः प्रचेश्वराः / सर्वे प्रजानां पतयः सर्वे चापि तपस्विनः

Chính các Praceśvara này sẽ sinh ra mọi loài chúng sinh. Tất cả đều là chúa tể của muôn dân, và tất cả cũng là bậc tu khổ hạnh.

Verse 65

त्वत्प्रसादादिमांल्लोकान्धारयेयुरिमाः क्रियाः / त्वद्वंशवर्द्धनाः शश्वत्तव तेजोविवर्द्धनाः

Nhờ ân sủng của Ngài, những nghi lễ này xin nâng đỡ các cõi đời. Nguyện chúng mãi mãi làm tăng trưởng dòng dõi của Ngài và làm rạng thêm uy quang của Ngài.

Verse 66

भवेयुर्वेदविद्वांसः सर्वे वाक्पतयस्तथा / वेदमन्त्रधराः सर्वे प्रजापतिसमुद्भवाः

Nguyện họ đều là bậc thông hiểu Veda và làm chủ lời nói. Nguyện họ đều gìn giữ các thần chú Veda, sinh khởi từ Prajāpati.

Verse 67

श्रयन्तु ब्रह्मसत्यं तु तपश्च परमं भुवि / सर्वे हि वयमेते च तवैव प्रसवः प्रभो

Nguyện họ nương tựa Chân lý Brahman và thực hành khổ hạnh tối thượng trên cõi đời. Lạy Chúa tể, tất cả chúng con và tất cả họ đều do Ngài sinh ra.

Verse 68

ब्रह्म च ब्रह्माणाश्चैव लोकश्चैव चराचराः / मरीचिमादितः कृत्वा देवाश्च ऋषिभिः सह

Phạm Thiên và các Phạm Thiên, cùng toàn thể thế giới hữu tình và vô tình—chư thiên cùng các ṛṣi, tôn Marīci v.v. làm bậc dẫn đầu, đã hội tụ.

Verse 69

अपत्यानीति संचिन्त्य ते ऽपत्ये कामयामहे / तस्मिन् यज्ञे महाभागा देवाश्च ऋषयश्च ये

Nghĩ rằng “hãy có con cháu,” họ nói: “Chúng ta khát cầu hậu duệ.” Trong lễ tế ấy, chư thiên và các ṛṣi phúc đức đều hiện diện.

Verse 70

एते त्वद्वंशसंभूताः स्थानकालाभिमानिनः / तव तेनैव रूपेण स्थापयेयुरिमाः प्रजाः

Họ đều sinh từ dòng dõi của Ngài, thấu hiểu nơi chốn và thời gian; với chính hình tướng ấy của Ngài, xin họ thiết lập các loài chúng sinh này.

Verse 71

युगादिनिधनाश्चापि स्थापयन्तु इति द्विजाः / ततो ऽब्रवील्लोकगुरुः परमित्यभिधार यन्

Các dvija nói: “Xin họ cũng thiết lập cả khởi đầu và kết thúc của các yuga.” Bấy giờ bậc Thầy của thế gian phán: “Hãy ghi giữ điều này như quyết định tối thượng.”

Verse 72

एतदेव विनिश्चित्य मया सृष्टा न संशयः / भवतां वंशसंभूताः पुनरेते महर्षयः

Chính với quyết định ấy Ta đã tạo dựng—không hề nghi ngờ. Các đại ṛṣi này cũng lại xuất sinh từ dòng dõi của các ngươi.

Verse 73

तेषां भृगोः कीर्त्तयिष्ये वंशं पूर्वं महात्मनः / विस्तरेणानुपूर्व्या च प्रथमस्य प्रजापतेः

Nay ta sẽ trước hết ca tụng dòng dõi của bậc đại thánh Bhṛgu, và cũng sẽ thuật lại Prajāpati đầu tiên theo thứ tự, một cách rộng rãi và tường tận.

Verse 74

भार्ये भृगोरप्रतिमे उत्तमाभिजने शुभे / हिरण्यकशिपो कन्या दिव्या नाम परिश्रुता

Hiền thê của Bhṛgu là người vô song, cát tường, thuộc dòng dõi cao quý; nàng là ái nữ của Hiraṇyakaśipu, nổi danh với tên Divyā.

Verse 75

पुलोम्नश्चव पौलोमी दुहिता वरवर्णिनी / भृगोस्त्वजनयद्दिव्या पुत्रं ब्रह्मविदां वरम्

Paulomī, ái nữ của Puloman, có dung sắc tuyệt hảo; chính Divyā đã sinh cho Bhṛgu một người con trai bậc nhất trong hàng những bậc thông tri Brahman.

Verse 76

देवासुराणामाचार्यं शुक्रं कविवरं ग्रहम् / शुक्र एवोशना नित्यमतः काव्यो ऽपि नामतः

Śukra, bậc đạo sư của chư thiên và a-tu-la, là vì sao bậc nhất trong hàng thi nhân; chính Śukra luôn được gọi là Uśanā, nên theo danh xưng cũng gọi là Kāvyā.

Verse 77

पितॄणां मानसी कन्या सोमपानां यशस्विनी / शुक्रस्य भार्या गौर्नाम विजज्ञे चतुरः सुतान्

Gau, ái nữ do tâm ý của các Pitṛ sinh ra, lừng danh trong hàng Somapāna, trở thành hiền thê của Śukra và sinh hạ bốn người con trai.

Verse 78

त्वष्टा चैव वरत्री च शण्डामकारै च तावुभौ / तेजसादित्यसंकाशा ब्रह्मकल्पाः प्रभावतः

Tvaṣṭā và Varatrī, cùng với Śaṇḍāmākāra—cả hai rực sáng như mặt trời, uy lực sánh tựa một Brahma-kalpa.

Verse 79

रजतः पृथुरश्मिश्च विद्वान्यश्च बृहङ्गिराः / वरत्रिणः सुता ह्येते ब्रह्मिष्ठा दैत्ययाजकाः

Rajata, Pṛthurāśmi, Vidvānya và Bṛhaṅgirā—đều là con của Varatrī; kiên trú nơi Phạm (Brahman) và làm tư tế tế tự cho các Daitya.

Verse 80

इज्याधर्मविनाशार्थं मनुमेत्याभ्ययाजयन् / निरस्यमानं वै धर्मं दृष्ट्वेन्द्रो मनुमाब्रवीत्

Nhằm hủy diệt pháp của tế tự (yajña-dharma), họ đến với Manu và khiến ông cử hành tế lễ. Thấy Chánh pháp bị gạt bỏ, Indra nói với Manu.

Verse 81

एतैरेव तु कामं त्वां प्रापयिष्यामि याजनम् / श्रुत्वेन्द्रस्य तु तद्वाक्यं तस्माद्देशादपाक्रमन्

“Chính nhờ họ, ta sẽ khiến ngươi đạt được quả báo của tế lễ như ý.” Nghe lời Indra, họ liền rời khỏi xứ ấy.

Verse 82

तिरोभूतेषु तेष्विन्द्रो मनुपत्नीमचेतनाम् / ग्रहेण मोचयित्वा च ततश्चानुससार ताम्

Khi họ đã ẩn mất, Indra giải thoát người vợ của Manu đang bất tỉnh khỏi sự khống chế của Graha (Rāhu), rồi liền theo sau nàng.

Verse 83

तत इन्द्रविनाशाय यतमानान्मुनींस्तु तान् / तानागतान्पुनर्दृष्ट्वा दुष्टानिन्द्रो विहस्य तु

Bấy giờ, thấy các ẩn sĩ đang nỗ lực vì sự diệt vong của Indra lại trở đến, Indra gian ác liền cười nhạo.

Verse 84

ततस्ता नदहत्क्रुद्धो वेद्यर्द्धे दक्षिणे ततः / तेषां तु धृष्यमाणानां तत्र शालावृकैः सह

Rồi trong cơn thịnh nộ, hắn thiêu họ ở phía nam của đàn tế; tại đó họ bị hành hạ cùng bọn śālāvṛka.

Verse 85

शीर्षाणि न्यपतंस्तानि खर्जूरा ह्यभवंस्ततः / एवं वरत्रिणः पुत्रा इन्द्रेण निहताः पुरा

Đầu của họ rơi xuống; rồi hóa thành những cây chà là. Như vậy, thuở xưa các con của Varatri đã bị Indra giết hại.

Verse 86

जयन्त्यां देवयानी तु शुक्रस्य दुहिताभवत् / त्रिशिरा विश्वरूपस्तु त्वष्टुः पुत्रो ऽभवन्महान्

Tại Jayantī, Devayānī—ái nữ của Śukra—được sinh ra; và Triśirā Viśvarūpa, người con vĩ đại của Tvaṣṭṛ, cũng ra đời.

Verse 87

यशोधरायामुत्पन्नो वैरोचन्यां महायशाः / विश्वरूपानुजश्चैव विश्वकर्मा च यः स्मृतः

Từ Yaśodharā, trong Vairocanī, sinh ra bậc đại danh—em của Viśvarūpa, được nhớ đến với danh hiệu Viśvakarmā.

Verse 88

भृगोस्तु भृगवो देवा जज्ञिरे द्वादशात्मजाः / दिव्यानुसुषुवे कन्या काव्यस्यैवानुजा प्रभोः

Từ hiền thánh Bhṛgu, mười hai vị thần tử mang danh Bhṛgava đã ra đời. Lại sinh một thiếu nữ thiêng liêng, em gái của bậc chủ Kāvya.

Verse 89

भुवनोभावनश्चैव अन्त्यश्चान्त्यायनस्तथा / क्रतुः शुचिः स्वमूर्द्धा च व्याजश्च वसुदश्च यः

Bhuvanobhāvana, Antya và Antyāyana; cùng Kratu, Śuci, Svamūrddhā, Vyāja và Vasuda—đó là các danh hiệu.

Verse 90

प्रभवश्चाव्ययश्चैव द्वादशो ऽधिपतिः स्मृतः / इत्येते भृगवो देवाः स्मृता द्वादश यज्ञियाः

Prabhava và Avyaya cũng hiện hữu; vị thứ mười hai được nhớ là Adhipati. Như vậy, mười hai thần Bhṛgava, xứng đáng cho tế lễ, đã được kể ra.

Verse 91

पौलोम्यजनयत्पुत्रं ब्रह्मिष्ठं वशिनं द्विजम् / व्यादितः सो ऽष्टमे मासिगर्भः क्रूरेण रक्षसा

Paulomī sinh một người con trai thuộc hàng dvija, kiên trú trong Brahman và tự chế. Nhưng đến tháng thứ tám, bào thai ấy bị một La-sát hung bạo xé toạc.

Verse 92

च्यवनाच्च्यवनः सो ऽथ चेतनात्तु प्रचेतनः / प्रचेताः श्च्यवनः क्रोधाद्दग्धवान्पुरुषादकान्

Vì sự ‘trượt rơi’ (cyavana) nên ngài được gọi là Cyavana, và vì có thức tri nên gọi là Pracetana. Trong cơn phẫn nộ, Pracetā Cyavana đã thiêu rụi bọn ăn thịt người.

Verse 93

जनयामास पुत्रौ द्वौ सुकन्यायां सभार्गवः / आप्रवानं दधीचं च तावुभौ साधुसंमतौ

Vị Bhārgava ấy sinh hai người con nơi Sukanyā—Āpravāna và Dadhīca; cả hai đều được các bậc hiền thánh tôn kính.

Verse 94

सारस्वतः सरस्वत्यां दधीचस्योदपद्यत / ऋची पत्नी महाभागा अप्रवानस्य नाहुषी

Từ Dadhīca, nơi dòng Sarasvatī sinh ra người con tên Sārasvata; còn Āpravāna có hiền thê đại phúc là Ṛcī Nāhuṣī.

Verse 95

तस्यामौर्व ऋषिर्जज्ञे ऊरुं भित्तवा महायशाः / और्वस्यासीदृचीकस्तु दीप्तो ऽग्निसमतेजसा

Từ bà ấy, hiền thánh Aurva lẫy lừng đã sinh ra, phá rạch đùi mà xuất hiện; và con của Aurva là Ṛcīka rực sáng oai lực như lửa.

Verse 96

जमदग्निरृचीकस्य सत्यवत्यामजायत / भृगोश्चरुविपर्यासे रौद्रवैष्णवयौः पुरा

Từ Satyavatī, vợ của Ṛcīka, sinh ra Jamadagni; thuở xưa điều ấy do sự hoán đổi lễ vật caru của Bhṛgu giữa phần Raudra và Vaiṣṇava.

Verse 97

जमनाद्वैष्मवस्याग्नेर्जमदग्निरजायत / रेणुकाजमदग्नेश्च शक्रतुल्यपराक्रमम्

Nhờ ‘jamana’ của ngọn lửa Vaiṣṇava mà Jamadagni ra đời; và từ Reṇukā, Jamadagni có người con dũng mãnh ngang Śakra (Indra).

Verse 98

ब्रह्मक्षत्रमयं रामं सुषुवे ऽमिततेजसम् / ओर्वस्यासीत्पुत्रशतं जमदग्निपुरोगमम्

Urvā sinh ra Rāma, bậc mang cả phẩm tính Bà-la-môn và Sát-đế-lỵ, rực sáng vô lượng. Urvā có một trăm người con, trong đó Jamadagni là vị đứng đầu.

Verse 99

तेषां पुत्र सहस्राणि भार्गवाणां परस्परात् / ऋष्यतरेषु वै बाह्या बहवो भार्गवाः स्मृताः

Trong dòng Bhārgava ấy, từ đời này sang đời khác phát sinh hàng nghìn người con trai. Ở các nhánh gọi là Ṛṣyatara cũng có nhiều Bhārgava được ghi nhớ như ‘bāhya’ (ngoại hệ).

Verse 100

वत्सा विदा आर्ष्टिषेणा यस्का वैन्याश्च शौनकाः / मित्रेयुः सप्तमा ह्येते पक्षा ज्ञेयास्तु भार्गवाः

Vatsā, Vidā, Ārṣṭiṣeṇa, Yaskā, Vainya và Śaunaka; cùng Mitreyu là vị thứ bảy—tất cả đều nên được biết là các ‘pakṣa’ (nhóm chi phái) của dòng Bhārgava.

Verse 101

शृणुताङ्गिरसो वंशमग्नेः पुत्रस्य धीमतः / यस्यान्ववाये संभूता भारद्वाजाः सगौतमाः

Hãy lắng nghe dòng dõi của Aṅgiras, người con trí tuệ của Agni; trong huyết hệ ấy đã sinh ra các Ṛṣi, gồm cả Bhāradvāja và Gautama.

Verse 102

देवाश्चाङ्गिरसो मुख्यास्त्त्विषिमन्तो महौजसः / सुरूपा चैव मारीची कार्दमी च तथा स्वराट्

Những người con chính yếu của Aṅgiras, mang bản tính chư thiên, đều rực sáng và đầy ojas hùng lực; lại còn có Surūpā, Mārīcī, Kārdamī và Svarāṭ.

Verse 103

पथ्या च मानवी कन्या तिस्रो भार्या ह्यथर्वणः / अथर्वणस्तु दायादास्तासु जाताः कुलोद्वहाः

Pathyā và nàng Mānavī là ba người vợ của Atharva. Từ các bà ấy sinh ra những người thừa tự của Atharva, các con trai nâng đỡ dòng tộc.

Verse 104

उत्पन्ना महता चैव तपसा भावितात्मनः / बृहस्पतिं सुरूपायां गौतमं सुषुवे स्वराट्

Họ phát sinh từ Svarāṭ, bậc có tự tâm được hun đúc bởi đại khổ hạnh. Trong lòng Surūpā đã sinh ra Bṛhaspati và Gautama.

Verse 105

अयास्यं वामदेवं च उतथ्यमुशितिं तथा / धृष्णिः पुत्रस्तु पथ्यायाः संवर्त्तश्चैव मानसः

Cũng sinh ra Ayāsya, Vāmadeva, Utathya và Uśiti. Con của Pathyā là Dhṛṣṇi, còn từ Mānavī sinh ra Saṃvartta.

Verse 106

कितवश्चाप्ययास्यस्य शरद्वांश्चप्युतथ्यजः / अथोशिजो दीर्घतमा बृहदुक्थो वामदेवजः

Kitava là con của Ayāsya, còn Śaradvān sinh từ Utathya. Từ Athośija sinh Dīrghatamā, và từ Vāmadeva sinh Bṛhaduktha.

Verse 107

धृष्णेः पुत्रः सुधन्वा तु ऋषभश्च सुधन्वनः / रथकाराः स्मृता देवा ऋभवो ये परिश्रुताः

Con của Dhṛṣṇi là Sudhanvā, và con của Sudhanvā là Ṛṣabha. Những Ṛbhu lừng danh được ghi nhớ như các thần thợ xe, những nghệ nhân thiêng liêng.

Verse 108

बृहस्पतेर्भरद्वाजो विश्रुतः सुमहायशाः / बृहस्पतिं सुरूपायां गौतमं सुषुवे स्वराट्

Trong dòng dõi Bṛhaspati, Bharadvāja lừng danh và đại vinh quang. Svarāṭ, qua Surūpā, sinh ra Gautama và Bṛhaspati.

Verse 109

औरसांगिरसः पुत्राः सुरूपायां विजज्ञिरे / आधार्यायुर्द्दनुर्दक्षो दमः प्राणस्त थैव च

Trong lòng Surūpā, các con ruột của Aṅgirasa ra đời: Ādhāryāyu, Danu, Dakṣa, Dama và Prāṇa.

Verse 110

हविष्यांश्च हविष्णुश्च ऋतः सत्यश्च ते दश / अयास्याश्चप्युतथ्याश्च वामदेवास्तथौशिजाः

Trong số mười vị ấy có Haviṣyāṃśa, Haviṣṇu, Ṛta, Satya; lại có Ayāsya, Utathya, Vāmadeva và Auśija.

Verse 111

भारद्वाजाः सांकृतयो गर्गाः कण्वरथीतराः / मुद्गला विष्णुवृद्धाश्च हरिताः कपयस्तथा

Các nhánh gồm: Bhāradvāja, Sāṃkṛtya, Garga, Kaṇva, Rathītara; cùng Mudgala, Viṣṇuvṛddha, Harita và Kapi.

Verse 112

तथा रूक्षभरद्वाजा आर्षभाः कितवस्तथा / एते चाङ्गिरसां पक्षा विज्ञेया दश पञ्च च

Lại có Rūkṣabhāradvāja, Ārṣabha và Kitava. Đó là các nhánh của dòng Aṅgirasa: mười và năm, hợp thành mười lăm.

Verse 113

ऋष्यन्तरेषु वै बाह्या बहवोङ्गिरसः स्मृताः / मरीचेरपि वक्ष्यामि भेद मुत्तमपूरुषम्

Trong các truyền thừa hiền triết khác cũng có nhiều hiền triết dòng Aṅgiras được Smṛti ghi nhận. Nay ta sẽ nói về sự phân biệt liên quan đến Marīci, hướng về Đấng Purusha Tối Thượng.

Verse 114

यस्यान्ववाये संभूतं जगत्स्थावरजङ्गमम् / मरीचिरापश्चकमे नाभिध्यायन्प्रजेप्सया

Từ dòng truyền thừa của Ngài, toàn thể thế giới—cả bất động lẫn hữu động—đã sinh khởi. Marīci, khát cầu có chúng sinh, hướng tâm thiền quán và mong nương tựa nơi các thủy giới.

Verse 115

पुत्रः सर्वगुणोपेतः प्रजावान्प्रभवेदिति / संयुज्यात्मानमेवन्तु तपसा भावितः प्रभुः

“Nguyện sinh ra một người con đầy đủ mọi đức hạnh và có dòng dõi,” với ý nguyện ấy, Đấng Chủ Tể nhờ khổ hạnh mà hợp nhất tự tâm và làm cho chín muồi.

Verse 116

आहताश्च ततः सर्वा आपः समभवंस्तदा / तासु प्रणिहितात्मानमेकं सो ऽजनयत्प्रभुः

Bấy giờ mọi thủy giới đều hiện khởi và lan rộng. Đặt tự tâm vững trong đó, Đấng Chủ Tể đã sinh ra một thực thể duy nhất.

Verse 117

पुत्रमप्रतिमं नाम्नारिष्टनेमिं प्रजापतिम् / पुत्रं मरीचिस्तपसि निरतः सो ऽप्स्वतीतपत्

Marīci, chuyên chú trong khổ hạnh, đã tu tập khổ hạnh sâu dày giữa các thủy giới và sinh ra người con Prajāpati vô song, mang danh Ariṣṭanemi.

Verse 118

प्रध्याय हि सतीं वाचं पुत्रार्थी सरिरे स्थितः / सप्तवर्षसहस्राणि ततः सो ऽप्रतिमो ऽभवत्

Vì cầu có con, ngài an trú trong thân và quán niệm lời nói thanh tịnh; sau bảy nghìn năm, ngài trở nên vô song.

Verse 119

कश्यपः सवितुर्विद्वांस्तेजसा ब्रह्मणा समः / मन्वन्तरेषु सर्वेषु ब्रह्मणोंऽशेन जायते

Kashyapa thông tuệ như Savitṛ và rực sáng ngang Brahmā; trong mọi Manvantara, ngài sinh ra từ một phần của Brahmā.

Verse 120

कन्यानिमित्तमत्युक्तो दक्षेण कुपितः प्रभुः / अपिबत्स तदा कश्यं कश्यं मद्यमिहोच्यते

Vì cớ người con gái, Daksha sỉ nhục quá lời khiến Đấng Tối Thượng nổi giận; khi ấy ngài uống ‘kasya’—ở đây ‘kasya’ được gọi là rượu say.

Verse 121

हास्ये कशिर्हि विज्ञेयो वाङ्मनः कश्यमुच्यते / कश्यं मद्यं स्मृतं विप्रैः कश्यपानां तु कश्यपः

Trong tiếng cười được biết là ‘kasi’; lời nói và tâm ý gọi là ‘kasyam’; ‘kasya’ được các Bà-la-môn ghi nhớ là rượu; và trong dòng Kasyapa, Kashyapa là bậc tối thượng.

Verse 122

कशेति नाम यद्वाचो वाचा क्रूरमुदात्दृतम् / दक्षाभिशप्तः कुपितः कश्यपस्तेन सो ऽभवत्

Danh xưng ‘kasa’ trong lời nói được thốt ra cứng rắn và dữ dội; Kashyapa nổi giận vì bị Daksha nguyền rủa nên trở thành như vậy.

Verse 123

तस्माच्च कश्यपायोक्तो ब्रह्मणा परमेष्ठिना / तस्मै प्राचेतसो दक्षः कन्यास्ताः प्रत्यपादयत्

Vì thế, Đấng Phạm Thiên Parameṣṭhin đã truyền dạy cho Kaśyapa; bấy giờ Dakṣa, con của Prācetas, đã dâng trao các thiếu nữ ấy cho ngài.

Verse 124

सर्वाश्च ब्रह्मवादिन्यः सर्वा वै लोकमातरः / इत्येतमृषिसर्गं तु पुण्यं यो वेद वारुणम्

Tất cả đều là bậc thuyết giảng Phạm đạo, và đều là Mẹ của muôn cõi; ai biết được sự sinh khởi các ṛṣi thanh phúc này, gọi là Vāruṇa, người ấy thật hữu phúc.

Verse 125

आयुष्मान्पुण्यवाञ्छुद्धः सुखमाप्नोति शाश्वतम् / धारणाच्छ्रवणाद्वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते

Người ấy được trường thọ, đầy phúc đức và thanh tịnh, đạt an lạc vĩnh hằng; chỉ cần ghi nhớ hay lắng nghe cũng được giải thoát khỏi mọi tội lỗi.