Adhyaya 1

Sutra 1

কZ_০৯.১.০১ ॥

Dấu mốc văn bản / mở đầu chương (không có nội dung câu kệ được cung cấp).

Sutra 2

उत्साहप्रभावयोरुत्साहः श्रेयान् ॥ कZ_०९.१.०२ ॥

Giữa khí thế lãnh đạo (tính chủ động, quyết tâm) và sức mạnh vật chất, khí thế lãnh đạo là trội hơn.

Sutra 3

स्वयं हि राजा शूरो बलवानरोगः कृतास्त्रो दण्डद्वितीयोऽपि शक्तः प्रभाववन्तं राजानं जेतुम् ॥ कZ_०९.१.०३ ॥

Quả thật, một vị vua tự thân dũng cảm, mạnh mẽ, khỏe mạnh, được huấn luyện về binh khí, và được nâng đỡ bởi quyền lực cưỡng chế (daṇḍa) như công cụ thứ hai, có thể đánh bại một vị vua mạnh về tiềm lực vật chất.

Sutra 4

अल्पोऽपि चास्य दण्डस्तेजसा कृत्यकरो भवति ॥ कZ_०९.१.०४ ॥

Hơn nữa, dù lực cưỡng chế (daṇḍa) của ông có nhỏ, nó vẫn trở nên hữu hiệu trong việc hoàn thành công việc khi được nâng đỡ bởi tejas (uy quyền chỉ huy và khí lực).

Sutra 5

निरुत्साहस्तु प्रभाववान् राजा विक्रमाभिपन्नो नश्यति इत्याचार्याः ॥ कZ_०९.१.०५ ॥

Nhưng một vị vua mạnh về tiềm lực vật chất mà thiếu tinh thần chủ động, khi bị ép phải lao vào sự gắng sức dũng mãnh (tức hành động rủi ro cao), thì sẽ diệt vong—các bậc thầy nói vậy.

Sutra 7

प्रभाववानुत्साहवन्तं राजानं प्रभावेनातिसंधत्ते तद्विशिष्टमन्यं राजानमावाह्य भृत्वा क्रीत्वा प्रवीरपुरुषान् ॥ कZ_०९.१.०७ ॥

Một vị vua mạnh về tiềm lực vật chất sẽ dùng chính tiềm lực ấy để lấn lướt một vị vua giàu sinh lực: bằng cách mời gọi một vị vua khác vượt trội hơn đối thủ đó, và bằng cách giữ lại (thuê mướn) hoặc mua chuộc những người anh hùng tinh nhuệ.

Sutra 8

प्रभूतप्रभावहयहस्तिरथोपकरणसम्पन्नश्चास्य दण्डः सर्वत्राप्रतिहतश्चरति ॥ कZ_०९.१.०८ ॥

Và quyền lực cưỡng chế (daṇḍa) của ông, được trang bị dồi dào về sức mạnh, kỵ binh, voi chiến, chiến xa và khí tài, hoạt động khắp nơi không bị ngăn trở.

Sutra 9

उत्साहवतश्च प्रभाववन्तो जित्वा क्रीत्वा च स्त्रियो बालाः पङ्गवोऽन्धाश्च पृथिवीं जिग्युरिति ॥ कZ_०९.१.०९ ॥

Người ta nói rằng những ai có tinh thần chủ động (utsāha) và sức mạnh hiệu lực (prabhāva) đã giành được thiên hạ—dù bằng chinh phục hay bằng mua chuộc—kể cả khi họ là phụ nữ, trẻ em, người què hoặc người mù.

Sutra 10

प्रभावमन्त्रयोः प्रभावः श्रेयान् ॥ कZ_०९.१.१० ॥

Giữa sức mạnh hiệu lực (prabhāva) và mưu lược/chiến lược (mantra), sức mạnh hiệu lực là trội hơn.

Sutra 11

मन्त्रशक्तिसम्पन्नो हि वन्ध्यबुद्धिरप्रभावो भवति ॥ कZ_०९.१.११ ॥

Vì người có sức mạnh của mưu lược (mantraśakti) nhưng thiếu sức mạnh hiệu lực thì trở nên “cằn cỗi trong phán đoán” và không hiệu quả.

Sutra 12

मन्त्रकर्म चास्य निश्चितमप्रभावो गर्भधान्यमवृष्टिरिवोपहन्ति इत्याचार्याः ॥ कZ_०९.१.१२ ॥

Các bậc thầy nói rằng: dù công việc chính sách của ông ta đã được ấn định và quyết định, việc thiếu sức mạnh hiệu lực vẫn phá hỏng nó—như hạn hán phá hoại mùa màng đã trổ bông.

Sutra 14

मन्त्रशक्तिः श्रेयसी ॥ कZ_०९.१.१४ ॥

Sức mạnh của mưu lược/chiến lược (mantraśakti) là trội hơn.

Sutra 15

प्रज्ञाशास्त्रचक्षुर्हि राजाल्पेनापि प्रयत्नेन मन्त्रमाधातुं शक्तः परानुत्साहप्रभाववतश्च सामादिभिर्योगोपनिषद्भ्यां चातिसंधातुम् ॥ कZ_०९.१.१५ ॥

Một vị vua có trí tuệ và con mắt của khoa học chính trị có thể, dù chỉ với nỗ lực nhỏ, cũng lập được mưu lược đúng đắn; và có thể vượt mặt đối thủ có tinh thần chủ động và sức mạnh hiệu quả bằng các phương tiện như hòa giải và những kế sách khác, cùng với các biện pháp bí mật.

Sutra 16

एवमुत्साहप्रभावमन्त्रशक्तीनामुत्तरोत्तराधिकोऽतिसंधत्ते ॥ कZ_०९.१.१६ ॥

Vì vậy, trong ba yếu tố: tinh thần chủ động (utsāha), sức mạnh hiệu quả (prabhāva) và năng lực mưu lược/cố vấn chiến lược (mantraśakti), thì yếu tố đứng sau lần lượt vượt trội hơn yếu tố đứng trước trong việc vượt mặt đối phương.

Sutra 17

देशः पृथिवी ॥ कZ_०९.१.१७ ॥

“Lãnh thổ” (deśa) nghĩa là phần đất/địa vực đang được xét đến.

Sutra 18

तस्यां हिमवत्समुद्रान्तरमुदीचीनं योजनसहस्रपरिमाणं तिर्यक्चक्रवर्तिक्षेत्रम् ॥ कZ_०९.१.१८ ॥

Trong đó, dải đất phía bắc nằm giữa dãy Himavat và đại dương—rộng một nghìn yojana—là vùng đất theo chiều ngang của vị Chuyển luân vương (cakravartin).

Sutra 19

तत्रारण्यो ग्राम्यः पर्वत औदको भौमः समो विषम इति विशेषाः ॥ कZ_०९.१.१९ ॥

Ở đó, các phân loại về lãnh thổ gồm: rừng, vùng định cư/canh tác, vùng núi; vùng nhiều nước, vùng dựa vào đất; vùng bằng phẳng và vùng gồ ghề.

Sutra 20

तेषु यथास्वबलवृद्धिकरं कर्म प्रयुञ्जीत ॥ कZ_०९.१.२० ॥

Trong các yếu tố ấy, ông ta nên tiến hành biện pháp mà trong trường hợp cụ thể đó làm tăng sức mạnh của mình tốt nhất.

Sutra 21

व्यसनाभियानं विगृह्ययाने व्याख्यातम् ॥ कZ_०९.१.४१ ॥

Học thuyết về “việc xuất chinh trong/chống lại tai họa (vyasana)” đã được giải thích dưới chủ đề “hành quân ra chiến tranh (vigṛhya-yāna)”.

Sutra 22

प्रायशश्चाचार्याः परव्यसने यातव्यमित्युपदिशन्ति ॥ कZ_०९.१.४२ ॥

Nói chung, các bậc thầy khuyên rằng: “Nên xuất quân khi kẻ địch đang lâm vào khốn cảnh (vyasana).”

Sutra 23

शक्त्युदये यातव्यमनैकान्न्तिकत्वाद्व्यसनानामिति कौटिल्यः ॥ कZ_०९.१.४३ ॥

Kauṭilya nói: “Nên xuất quân khi sức mạnh của chính mình đang tăng lên; vì tai họa không mang tính quyết định (không luôn dẫn đến một kết cục duy nhất, có thể dự đoán).”

Sutra 24

यदा वा प्रयातः कर्शयितुमुच्छेतुं वा शक्नुयादमित्रं तदा यायात् ॥ कZ_०९.१.४४ ॥

Hoặc, chỉ nên xuất quân khi—sau khi đã xuất quân—mình có thể làm cho kẻ địch suy kiệt hoặc nhổ tận gốc kẻ địch.

Sutra 25

अत्युष्णोपक्षीणे काले हस्तिबलप्रायो यायात् ॥ कZ_०९.१.४५ ॥

Vào thời kỳ cực kỳ nóng và khô, nên hành quân với lực lượng chủ yếu gồm voi chiến.

Sutra 26

हस्तिनो ह्यन्तःस्वेदाः कुष्ठिनो भवन्ति ॥ कZ_०९.१.४६ ॥

Đối với voi, khi chúng “đổ mồ hôi bên trong” thì sẽ mắc bệnh ngoài da (kuṣṭha).

Sutra 27

अनवगाहमानास्तोयमपिबन्तश्चान्तरवक्षाराच्चान्धीभवन्ति ॥ कZ_०९.१.४७ ॥

Không ngâm mình (trong nước) và không uống nước, chúng (voi) cũng bị mù do tính kiềm ở bên trong.

Sutra 28

तस्मात्प्रभूतोदके देशे वर्षति च हस्तिबलप्रायो यायात् ॥ कZ_०९.१.४८ ॥

Vì vậy, ở vùng có nhiều nước—và khi trời đang mưa—nên hành quân với lực lượng chủ yếu là voi.

Sutra 29

विपर्यये खरोष्ट्राश्वबलप्रायो देशमल्पवर्षपङ्कम् ॥ कZ_०९.१.४९ ॥

Trong trường hợp ngược lại, nên (hành quân) với lực lượng chủ yếu là lừa, lạc đà và ngựa, ở vùng ít mưa và nền đất lầy bùn.

Sutra 30

कालः श्रेयानित्येके ॥ कZ_०९.१.३० ॥

Một số người cho rằng thời điểm (mùa/cơ hội thích hợp) là yếu tố trội hơn (khi tiến hành hành động, nhất là chiến dịch).

Sutra 31

दिवा काकः कौशिकं हन्ति रात्रौ कौशिकः काकमिति ॥ कZ_०९.१.३१ ॥

Ban ngày quạ giết cú; ban đêm cú giết quạ—vì vậy (thắng bại tùy thuộc vào thời điểm).

Sutra 33

परस्परसाधका हि शक्तिदेशकालाः ॥ कZ_०९.१.३३ ॥

Sức mạnh (nguồn lực), địa thế (địa hình) và thời gian (mùa vụ) hỗ trợ lẫn nhau (và phải được đánh giá cùng nhau).

Sutra 34

तैरभ्युच्चितस्तृतीयं चतुर्थं वा दण्डस्यांशं मूले पार्ष्ण्यां प्रत्यन्ताटवीषु च रक्षा विधाय कार्यसाधनसहं कोशदण्डं चादाय क्षीणपुराणभक्तमगृहीतनवभक्तमसंस्कृतदुर्गममित्रं वार्षिकं चास्य सस्यं हैमनं च मुष्टिमुपहन्तुं मार्गशीर्षीं यात्रां यायात् ॥ कZ_०९.१.३४ ॥

Sau khi đã đánh giá các yếu tố ấy, ông ta nên giữ lại một phần ba hoặc một phần tư quân đội để bảo vệ căn cứ, hậu phương, tiền tuyến, biên giới và các vùng rừng giáp biên; rồi mang theo ngân khố và lực lượng đủ để hoàn thành mục tiêu, xuất chinh vào tháng Mārgaśīrṣa để đánh kẻ địch có lương thực cũ đã cạn, lương thực mới chưa kịp bảo đảm, thành lũy chưa kịp sửa soạn, và để phá hoại vụ mùa mưa và vụ mùa đông của hắn khi còn ở giai đoạn “một nắm tay” (giai đoạn sớm/ít ỏi).

Sutra 35

हैमानं चास्य सस्यं वासन्तिकं च मुष्टिमुपहन्तुं चैत्रीं यात्रां यायात् ॥ कZ_०९.१.३५ ॥

Ông ta nên xuất chinh vào tháng Caitra để phá hoại vụ mùa đông và vụ mùa xuân của kẻ địch khi còn ở giai đoạn “một nắm tay” (giai đoạn sớm).

Sutra 36

क्षीणकृणकाष्ठोदकमसंस्कृतदुर्गममित्रं वासन्तिकं चास्य सस्यं वार्षिकीं च मुष्टिमुपहन्तुं ज्येष्ठामूलीयां यात्रां यायात् ॥ कZ_०९.१.३६ ॥

Ông ta nên xuất chinh vào kỳ Jyeṣṭhāmūlīya để đánh kẻ địch đang thiếu cỏ khô/lương thực, củi và nước, thành lũy chưa chuẩn bị, và để phá hoại vụ mùa xuân và vụ mùa mưa của hắn khi còn ở giai đoạn “một nắm tay” (giai đoạn sớm).

Sutra 37

अत्युष्णमल्पयवसेन्धनोदकं वा देशं हेमन्ते यायात् ॥ कZ_०९.१.३७ ॥

Ông nên xuất quân vào mùa hemanta (đầu mùa đông) để đánh một vùng cực kỳ nóng, hoặc nơi khan hiếm cỏ làm thức ăn, nhiên liệu và nước.

Sutra 38

तुषारदुर्दिनमगाधनिम्नप्रायं गहनतृणवृक्षं वा देशं ग्रीष्मे यायात् ॥ कZ_०९.१.३८ ॥

Ông nên xuất quân vào mùa hè để đánh một vùng có sương giá và những ngày u ám, hoặc nơi nhiều chỗ trũng sâu, hoặc nơi cỏ cây rậm rạp.

Sutra 39

स्वसैन्यव्यायामयोग्यं परस्यायोग्यं वर्षति यायात् ॥ कZ_०९.१.३९ ॥

Ông nên xuất quân vào mùa mưa khi quân mình đủ sức chịu đựng và hoạt động, còn quân địch thì không.

Sutra 40

मार्गशीर्षीं तैषीं चान्तरेण दीर्घकालां यात्रां यायात् चैत्रीं वैशाखीं चान्तरेण मध्यमकालां ज्येष्ठामूलीयामाषाढीं चान्तरेण ह्रस्वकालामुपोषिष्यन्व्यसने चतुर्थीम् ॥ कZ_०९.१.४० ॥

Một cuộc viễn chinh dài ngày nên tiến hành trong khoảng giữa Mārgaśīrṣa và Taiṣa; một cuộc trung hạn giữa Caitra và Vaiśākha; một cuộc ngắn hạn giữa Jyeṣṭhāmūlīya và Āṣāḍha. Khi gặp cảnh khốn khó, ông nên giữ “điều thứ tư” (kỷ luật khổ hạnh/nhịn ăn).

Sutra 51

समविषमनिम्नस्थलह्रस्वदीर्घवशेन वाध्वनो यात्रां विभजेत् ॥ कZ_०९.१.५१ ॥

Ông ta nên chia (lập kế hoạch) quãng hành quân trong ngày tùy theo tính chất con đường—bằng phẳng hay gồ ghề, có chỗ trũng, và các đoạn ngắn hay dài.

Sutra 52

दीर्घाः कार्यगुरुत्वाद्वा वर्षावासः परत्र च ॥ कZ_०९.१.५२च्द् ॥

Các chặng dài hơn (hoặc dừng lại lâu hơn) có thể được áp dụng do gánh nặng của nhiệm vụ; và cũng có thể có việc trú mưa (ở lại mùa mưa) tại một nơi khác.