Nirvana Upanishad 16: Verse 16

Sanskrit (Devanagari)

ऊर्ध्वाम्नायः। निरालम्बपीठः। संयोगदीक्षा। वियोगोपदेशः। दीक्षासन्तोषपानं च। द्वादशादित्यावलोकनम्। विवेकरक्षा। करुणैव केलिः। आनन्दमाला। एकान्तगुहायां मुक्तासनसुखगोष्ठी। अकल्पितभिक्षाशी। हंसाचारः। सर्वभूतान्तर्वर्ती हंस इति प्रतिपादनम्॥१२–२४॥

Padapatha (Word Split)

ऊर्ध्व-आम्नायः । निरालम्ब-पीठः । संयोग-दीक्षा । वियोग-उपदेशः । दीक्षा-सन्तोष-पानम् च । द्वादश-आदित्य-अवलोकनम् । विवेक-रक्षा । करुणा एव केलिः । आनन्द-माला । एकान्त-गुहायाम् मुक्त-आसन-सुख-गोष्ठी । अ-कल्पित-भिक्षा-आशी । हंस-आचारः । सर्व-भूत-अन्तर्वर्ती हंसः इति प्रतिपादनम् ।

Sanskrit recitationNirvana Upanishad 16

IAST Transliteration

ūrdhvāmnāyaḥ | nirālambapīṭhaḥ | saṃyogadīkṣā | viyogopadeśaḥ | dīkṣāsantoṣapānaṃ ca | dvādaśādityāvalokanam | vivekarakṣā | karuṇaiva keliḥ | ānandamālā | ekāntaguhāyāṃ muktāsanasukhagoṣṭhī | akalpitabhikṣāśī | haṃsācāraḥ | sarvabhūtāntarvartī haṃsa iti pratipādanam ||12–24||

Translation

[Siya ay nakikilala sa:] pataas na paghahatid ng tradisyon (ūrdhvāmnāya); luklukang walang sandigan (nirālamba-pīṭha); diksha tungo sa pag-iisa (saṃyoga-dīkṣā); aral ng paghiwalay at di-pagkapit (viyoga-upadeśa); at pag-inom ng kasiyahang siyang diksha; pagninilay sa labindalawang Āditya; pag-iingat sa viveka, ang malinaw na paghiwatig; habag bilang tanging lila; kuwintas ng ānanda; sa nag-iisang yungib, pagtitipon ng ligaya ng pinalayang luklukan; nabubuhay sa limos na di pinagplanuhan; asal ng Haṃsa; at pagtatatag na ang Haṃsa ay nananahan sa loob ng lahat ng nilalang.

Ask anything about this verse...Ask

Academic Translation

[He is characterized by:] the upward transmission (ūrdhvāmnāya); the supportless seat (nirālamba-pīṭha); initiation into union (saṃyoga-dīkṣā); instruction in disunion/detachment (viyoga-upadeśa); and the drinking of contentment that is initiation; the contemplation of the twelve Ādityas; the guarding of discrimination; compassion alone as play; a garland of bliss; in the solitary cave, an assembly of the happiness of the liberated posture/seat; one who eats unpremeditated alms; the conduct of the Haṃsa; and the establishing (doctrine) that the Haṃsa dwells within all beings.

Verse Context

• Moksha (jīvanmukti) through viveka-vairāgya; Haṃsa as inner Ātman/Brahman
• Mahavakya: Implicitly aligns with ‘अहं ब्रह्मास्मि’ (Aham brahmāsmi) and ‘तत्त्वमसि’ (Tat tvam asi) via the claim of the one Self dwelling in all beings; not a direct mahāvākya citation.
• Atharva
• Chandas: Prose (gadya) / aphoristic nominal style