Adhyaya 64

Verse 1

एवं तत्र स्थिते तीरे देव्याराधनतत्परे । सप्तलिंगार्चनरते भीमनन्दननन्दने

Kaya nito, nanatili siya sa pampang ng ilog, taimtim sa pagsamba sa Mahal na Diyosa, at nagagalak sa pag-aalay sa pitong liṅga; si Barbarīka, apo ni Bhīma, ay nagpatuloy na manatili roon.

Verse 2

ततः कालेन केनापि पांडवा द्यूतनिर्जिताः । तत्राजग्मुश्च क्रमतस्तीर्थस्नानकृते भुवम्

Pagkaraan ng ilang panahon, ang mga Pāṇḍava—na natalo sa sugal na dice—ay dumating doon nang sunod-sunod, naglalakbay sa lupain upang maligo sa mga banal na tīrtha.

Verse 3

प्रागेव चंडिकां देवीं क्षेत्रादीशानतः स्थिताम् । आसेदुर्मार्गखिन्नास्ते द्रौपदीपंचमास्तदा

Una, nilapitan nila si Caṇḍikā Devī na naroroon sa hilagang-silangan ng banal na pook. Pagod sa paglalakbay, dumating sila roon noon, at si Draupadī ang ikalima sa kanila.

Verse 4

तत्रैव चोपविष्टोऽभूत्तदानीं चंडिकागणः । बर्बरीकश्च तान्वीरान्समायातानपश्यत

Doon mismo, sa sandaling iyon, nakaupo ang pangkat ng mga tagapaglingkod ni Caṇḍikā. At nakita ni Barbarīka ang mga bayaning iyon na dumarating.

Verse 5

परं नासौ वेद पाण्डून्पाण्डवास्तं च नो विदुः । आजन्म यस्मान्नैवाभूत्पाण्डूनां चास्य संगमः

Tunay nga, hindi niya kilala si Pāṇḍu, at hindi rin siya kilala ng mga Pāṇḍava; sapagkat mula pa sa kapanganakan ay wala pang naganap na pagkikita sa pagitan niya at ng mga anak ni Pāṇḍu.

Verse 6

ततः प्रविश्य वै तस्मिन्देवीमासाद्य पांडवाः । पिंडकाद्यं तत्र मुक्त्वा तृषा प्रैक्षि जलं तदा

Pagkaraan, pumasok sila sa pook na iyon at lumapit sa Diyosa; iniwan ng mga Pāṇḍava roon ang mga handog na piṇḍa at iba pa. At dahil sa matinding uhaw, tumingin-tingin sila noon upang humanap ng tubig.

Verse 7

ततो भीमः कुण्डमध्यं जलं पातुं विवेश ह । प्रविशंतं च तं प्राह युधिष्ठिर इदं वचः

Pagkatapos, pumasok si Bhīma sa gitna ng lawa upang uminom ng tubig. Nang siya’y papasok pa lamang, sinabi ni Yudhiṣṭhira sa kanya ang mga salitang ito.

Verse 8

उद्धृत्य भीम तोयं त्वं पादौ प्रक्षाल्य भो बहिः । ततः पिबाऽन्यथा दोषो महांस्त्वामुपपत्स्यते

“O Bhīma, sumalok ka muna ng tubig at hugasan ang iyong mga paa sa labas; saka ka uminom. Kung hindi, isang malaking kasalanan ang darating sa iyo.”

Verse 9

एतद्राज्ञो वचो भीमस्तृषा व्याकुललोचनः । अश्रुत्वैव विवेशासौ कुण्डमध्ये जलेच्छया

Si Bhīma, na ang mga mata’y balisa dahil sa uhaw, ay hindi pinakinggan ang salita ng hari; sa pagnanais sa tubig, siya’y pumasok mismo sa gitna ng lawa.

Verse 10

स च दृष्ट्वा जलं पातुं तत्रैव कृतनिश्चयः । मुखं हस्तौ च चरणौ क्षालयामास शुद्धये

Nang makita niya ang tubig at magpasiyang uminom doon mismo, hinugasan niya sa tubig na iyon ang mukha, mga kamay, at mga paa upang maging dalisay.

Verse 11

यतः पीतं जलं पुंसामप्रक्षाल्य च यद्भवेत् । प्रेताः पिशाचास्तद्रूपं संक्रम्य प्रपिबंति तत्

Kapag ang isang lalaki ay uminom ng tubig nang hindi muna naghuhugas nang wasto, ang mga preta at piśāca ay nag-aanyong gayon at iniinom iyon na wari’y sa pamamagitan niya.

Verse 12

एवं प्रक्षालयाने च पादौ तत्र वृकोदरे । उपरिस्थस्तदा प्राह सत्यं सुहृदयो वचः

Habang si Vṛkodara ay naghuhugas ng kanyang mga paa roon, ang isang nakatayo sa itaas ay nagsalita noon—mga salitang tapat na nagmula sa mabuting kalooban.

Verse 13

दुर्मते भोः किमेतत्त्वं कुरुषे पापनिश्चयः । देवीकुण्डे क्षालयसि मुखं पादौ करौ च यत्

“O hangal ang isip! Ano itong ginagawa mo na may masamang hangarin—hinuhugasan mo ang mukha, mga paa, at mga kamay sa Devī-kuṇḍa?”

Verse 14

यतो देवी सदानेन जलेन स्नाप्यते मया । दत्र प्रक्षिपंस्तोयं मलपापान्न बिभ्यसि

“Sapagkat sa mismong tubig na ito ay palagi kong pinaliliguan ang Diyosa. Ngunit ikaw, sa paghuhugas mo at pagbubuhos dito, hindi ka ba natatakot sa karumihan at kasalanan?”

Verse 15

मलाक्ततोयं यन्नाम अस्पृश्यं तन्नरैरपि । कुतो देवैश्च तत्पापं स्पृश्यते तत्त्वतो वद

Sabihin mo ang katotohanan: kung ang isang tubig ay sinasabing nadungisan kaya’t di man lamang dapat hipuin ng tao, paano pa mahihipo ng mga diyos ang gayong kasalanan?

Verse 16

शीघ्रं च त्वं निःसरास्मात्कुण्डाद्भूत्वा बहिः पिब । यद्येवं पाप मूढोऽसि तीर्थेषु भ्रमसे कुतः

Lumabas ka agad sa lawaing ito at uminom lamang mula sa labas. Kung ikaw ay isang makasalanang hangal, bakit ka pa gumagala sa mga banal na tawiran (tīrtha)?

Verse 17

भीम उवाच । किमेतद्भाषसे क्रूर परुषं राक्षसाधम । यतस्तोयानि जंतूनामुपभो गार्थमेव हि

Sinabi ni Bhīma: Bakit ka nagsasalita ng gayong malupit at magaspang, O pinakahamak sa mga rākṣasa? Ang tubig ay tunay na naririto para sa paggamit at ikabubuhay ng lahat ng nilalang.

Verse 18

तीर्थेषु कार्यं स्नानं चेत्युक्तं मुनिवरैरपि । अंगप्रक्षालनं स्नानमुक्तं मां निंदसे कुतः

Maging ang mga dakilang muni ay nagsabing ang pagligo ay dapat gawin sa mga tīrtha. At ang “pagligo” ay itinakda bilang paghuhugas ng mga sangkap ng katawan—kaya bakit mo ako nilalait?

Verse 19

यदि न क्रियते पानमंगप्रक्षालनं तथा । तत्किमर्थं पूर्तधर्माः क्रियन्ते धर्मशालिभिः

Kung hindi dapat gawin ang pag-inom at ang paghuhugas ng mga sangkap ng katawan, ano pa ang layunin ng mga matuwid sa paggawa ng mga gawaing pampublikong kabutihan (pūrta-dharma)?

Verse 20

सुहृदय उवाच । स्नातव्यं तीर्थमुख्येषु सत्यमेतन्न संशयः । चरेषु किं तु संविश्य स्थावरेषु बहिः स्थितः

Sinabi ni Suhṛdaya: Totoo—walang pag-aalinlangan—na dapat maligo sa mga pangunahing tīrtha. Ngunit sa umaagos na tubig maaaring pumasok; sa nakatigil na tubig, manatili sa labas.

Verse 21

स्थावरेष्वपि संविश्य तन्न स्नानं विधीयते । न यत्र देवस्नानार्थं भक्तैः संगृह्यते जलम्

Kahit pumasok sa payapang tubig, hindi iyon ang paliligo na iniutos—lalo na sa pook na ang tubig ay tinipon ng mga deboto upang ipanligo sa Diyos.

Verse 22

यच्च हस्तशतादूर्ध्वं सरस्तत्र विधीयते । संवेशेऽपि क्रमश्चायं पादौ प्रक्षाल्य यद्बहिः

At kung ang lawa ay lampas sa sandaang hasta ang layo, pinahihintulutan ang pagligo roon. Gayunman, ito ang wastong ayos: manatili sa labas at hugasan muna ang mga paa.

Verse 23

ततः स्नानं प्रकर्तव्यमन्यथा दोष उच्यते । किं न श्रुतस्त्वया प्रोक्तः श्लोकः पद्मभुवा पुरा

Pagkatapos lamang nito dapat isagawa ang paliligo; kung hindi, sinasabing may kasalanan. Hindi mo ba narinig ang taludtod na sinabi noon ni Padmabhū (Brahmā)?

Verse 24

मलं मूत्रं पुरीषं च श्लेष्म निष्ठीनाश्रु च । गंडूषाश्चैव मुञ्चति ये ते ब्रह्महणैः समाः

Ang sinumang nagtatapon ng dumi, ihi, tae, plema, laway, luha, at pati tubig na pinangmumog sa gayong banal na tubig—itinuturing silang kapantay ng pumatay sa isang brāhmaṇa.

Verse 25

तस्मान्निःसर शीघ्रं त्वं यद्येवमजितेन्द्रियः । तत्किमर्थं दुराचार तीर्थेष्वटसि बालिश

Kaya lumabas ka agad—kung ang iyong mga pandama ay tunay na hindi pa napapailalim. Kung gayon, ikaw na masamang-asal at hangal, bakit ka gumagala sa mga tīrtha, ang mga banal na tawiran?

Verse 26

यस्य हस्तौ च पादौ च मनश्चैव सुसंयतम् । निर्विकाराः क्रियाः सर्वाः स हि तीर्थफलं लभेत्

Ang sinumang may mahusay na pagpipigil sa mga kamay at paa—at maging sa isipan—at ang bawat gawa ay walang pagkabalisa at pagbaluktot, siya nga ang tunay na nakakamit ng bunga ng mga banal na tīrtha.

Verse 27

भीम उवाच । अधर्मो वापि धर्मोऽस्तु निर्गंतुं नैव शक्नुयाम् । क्षुधा तृषा मया नित्यं वारितुं नैव शक्यते

Sinabi ni Bhīma: “Maging adharma man o dharma, hindi ko kayang pigilan ang sarili kong lumabas. Ang gutom at uhaw—na laging nasa akin—ay hindi mapipigil.”

Verse 28

सुहृदय उवाच । जीवितार्थे भवान्कस्मात्पापं प्रकुरुते वद । किं न श्रुतस्त्वया श्लोकः शिबिना यः समीरितः

Sinabi ni Suhṛdaya: “Sabihin mo sa akin—bakit para lamang sa pag-iral ay gumagawa ka ng kasalanan? Hindi mo ba narinig ang śloka na ipinahayag ni Haring Śibi?”

Verse 29

मुहूर्तमपि जीवेत नरः शुक्लेन कर्मणा । न कल्पमपि जीवेत लोकद्वयविरोधिना

Mabuhay man ang tao kahit isang saglit sa pamamagitan ng dalisay na gawa; ngunit huwag siyang mabuhay kahit isang kalpa sa mga gawang sumasalungat sa dalawang daigdig—sa daigdig na ito at sa susunod.

Verse 30

भीम उवाच । काकारवेण ते मह्यं कर्णौ बधिरतां गतौ । पास्याम्येव जलं चात्र कामं विलप शुष्य वा

Sinabi ni Bhīma: “Sa uwak-uwak mong tila uwak, nabingi na ang aking mga tainga. Iinumin ko pa rin ang tubig dito—umiyak ka kung gusto mo, o matuyo ka kung nais mo.”

Verse 31

सुहृदय उवाच । क्षत्रियाणां कुले जातस्त्वहं धर्माभिरक्षिणाम् । तस्मात्ते पातकं कर्तुं न दास्यामि कथंचन

Sinabi ni Suhṛdaya: "Ako ay ipinanganak sa angkan ng mga Kṣatriya, ang mga tagapagtanggol ng Dharma. Kaya hinding-hindi ko hahayaang gawin mo ang kasalanang ito."

Verse 32

तद्वराकाथ शीघ्रं त्वमस्मात्कुंडाद्विनिःसर

"Kaya naman, hamak na nilalang, lumabas ka kaagad sa lawang ito!"

Verse 33

इष्टकाशकलैः शीघ्रं चूर्णयिष्येऽन्यथा शिरः । इत्युक्त्वा चेष्टकां गृह्य मुमोच शिरसः प्रति

"Kung hindi, dudurugin ko ang iyong ulo gamit ang mga piraso ng laryo." Pagkasabi nito, kumuha siya ng laryo at inihagis ito sa kanyang ulo.

Verse 34

भीमश्च वंचयित्वा तामुत्प्लुत्य बहिराव्रजत् । भर्त्सयंतौ ततश्चोभावन्योन्यं भीमविक्रमौ

Si Bhīma, na umiwas sa kanya, ay tumalon at lumabas. Pagkatapos, ang dalawa, na parehong may kakila-kilabot na lakas, ay nagmurahan sa isa't isa.

Verse 35

युयुधाते प्रलंबाभ्यां बाहुभ्यां युद्धपारगौ । व्यूढोरस्कौ दीर्घभुजौ नियुद्धकुशलावुभौ

Ang dalawang dalubhasa sa pakikipaglaban ay nagbuno gamit ang kanilang mahahabang braso; parehong malapad ang dibdib, mahaba ang braso, at sanay sa pakikipagbuno.

Verse 36

मुष्टिभिः पार्ष्णिघातैश्च जानुभिश्चाभिजघ्नतुः । ततो मुहूर्तात्कौरव्यः पर्यहीयत पांडवः

Nagpalitan sila ng suntok, hampas ng sakong, at tuhod. Pagkaraan ng sandali, nanaig ang Kaurava, at ang Pāṇḍava ay nagsimulang manghina.

Verse 37

हीयमानस्ततो भीम उद्यतोऽभूत्पुनः पुनः । अहीयत ततोऽप्यंग ववृधे बर्बरीककः

Habang nauupos si Bhīma, muli’t muli siyang bumabangon. Ngunit gayon pa man, O minamahal, lalo pa rin siyang napapaurong, samantalang si Barbarīka ay lalo pang lumalakas.

Verse 38

ततो भीमं समुत्पाट्य बर्बरीको बलादिव । निष्पिपेष ततः क्रुद्धस्तदद्भुतमिवाभवत्

Pagkatapos, si Barbarīka, na wari’y sa lakas lamang, ay binuhat si Bhīma at sa galit ay dinurog siya—isang gawang lubhang kagila-gilalas.

Verse 39

मूर्छितं चैवमादाय विस्फुरन्तं पुनःपुनः । सागराय प्रचलितः क्षेप्तुं तत्र महांभसि

Buhat ang walang malay na si Bhīma, kahit paulit-ulit pang kumikibot ang katawan, tumungo siya sa dagat, upang ihagis siya roon sa malawak na tubig.

Verse 40

ददृशुः पांडवा नैतद्देव्या नयनयंत्रिताः

Hindi nakita ng mga Pāṇḍava ang bagay na iyon—na para bang pinigil ng Diyosa, na siyang pumigil sa kanilang paningin.

Verse 41

तथा गृहीते कुरुवीरमुख्ये वीरेण तेनाद्भुतविक्रमेण । आश्चर्यमासीद्दिवि देवतानां देवीभिराकाशतले निरीक्ष्य तम्

Nang masunggaban ang pangunahing bayani sa mga Kuru ng mandirigmang may kahanga-hangang lakas, namangha ang mga diyos sa langit; at ang mga diyosa man ay tumingin sa kanya mula sa malawak na kalangitan.

Verse 42

सागरस्य ततस्तीरे बर्बरीकं गतं तदा । निरीक्ष्य भगवान्रुद्रो वियत्स्थः समभाषत

Pagkaraan, nang makarating si Barbarīka sa pampang ng dagat, ang Mapalad na Rudra—na nasa himpapawid—ay tumingin at nagsalita.

Verse 43

भोभो राक्षसशार्दूल बर्बरीक महाबल । मुंचैनं भरतश्रेष्ठं भीमं तव पितामहम्

“Hoy, tigre sa mga rākṣasa—Barbarīka na dakila ang lakas! Pakawalan mo si Bhīma na ito, ang pinakamainam sa mga Bharata—siya ang sarili mong lolo.”

Verse 44

अयं हि तीर्थयात्रायां विचरन्भ्रातृभिर्युतः । कृष्णया चाप्यदस्तीर्थं स्नातुमेवाभ्युपाययौ

“Sapagkat siya’y naglalakbay sa banal na paglalakbay (tīrtha-yātrā), kasama ang kanyang mga kapatid at si Kṛṣṇā rin; naparito siya sa banal na tawiran na ito upang maligo.”

Verse 45

सम्मानं सर्वथा तस्मादर्हः कौरवनंदनः । अपापो वा सपापो वा पूज्य एव पितामहः

“Kaya nga, O anak ng angkan ng Kuru, siya’y karapat-dapat sa paggalang sa lahat ng paraan. Maging walang kasalanan o may kasalanan, ang isang lolo ay dapat pa ring igalang at sambahin.”

Verse 46

सूत उवाच । इति रुद्रवचः श्रुत्वा सहसा तं विमुच्य सः । न्यपतत्पादयोर्हा धिक्कष्टं कष्टं च प्राह सः

Sinabi ni Suta: Pagkarinig sa mga salitang ito ni Rudra, agad niya siyang binitawan, nagpatirapa sa kanyang paanan, at umiyak, "Ay! Sumpain ang paghihirap na ito—napakasaklap, napakasaklap!"

Verse 47

क्षम्यतां क्षम्यतां चेति पुनः पुनरवोचत । शिरश्च ताडयन्स्वीयं रुरोद च मुहुर्मुहुः

Paulit-ulit siyang nagmakaawa, "Patawarin mo ako, patawarin mo ako," habang pinupukpok ang sariling ulo at umiiyak nang paulit-ulit.

Verse 48

तं तथा परिशोचंतं मुह्यमानं मुहुर्मुहुः । भीमसेनः समालिंग्य आघ्राय च वचोऽब्रवीत्

Nakikita siyang nagdadalamhati nang ganoon at paulit-ulit na nawawalan ng ulirat, niyakap siya ni Bhimasena, inamoy ang kanyang ulo nang may pagmamahal, at pagkatapos ay kinausap siya.

Verse 49

वयं त्वां नैव जानीमस्त्वं चास्माञ्जन्मकालतः । अत्र वासश्च ते पुत्र भैमेः कृष्णाच्च संश्रुतः

"Hindi ka namin nakilala, at hindi mo rin kami kilala mula pa noong iyong kapanganakan. Ngunit, mahal na anak, ang iyong paninirahan dito ay ipinangako—sa ngalan ni Bhima at gayundin ni Krishna."

Verse 50

परं नो विस्मृतं सर्वं नानादुःखैः प्रमुह्यताम् । दुःखितानां यतः सर्वा स्मृतिर्लुप्ता भवेत्स्फुटम्

"Bukod dito, ang lahat ay nawala sa aming alaala, sapagkat kami ay nalulunod sa maraming uri ng kalungkutan. Sa katunayan, para sa mga nagdurusa, ang lahat ng alaala ay malinaw na nawawala."

Verse 51

तदस्माकमिदं दुःखं सर्वकालविधानतः । मा शोचस्त्वं च तनय न ते दोषोऽस्ति चाण्वपि

Ang dalamhating ito namin ay dumating ayon sa kautusan ng panahon. Huwag kang magdalamhati, anak ko—ni katiting na sala ay wala sa iyo.

Verse 52

यतः सर्वः क्षत्रियस्य दंड्यो विपथिसंस्थि तः । आत्मापिदंड्यः साधूनां प्रवृत्तः कुपथाद्यदि

Sapagkat sinumang tumitindig sa maling landas ay dapat parusahan ng isang kṣatriya; maging ang sariling sarili ay nagiging karapat-dapat parusahan sa paningin ng mga banal kung ito’y lumihis tungo sa masamang daan.

Verse 53

पितृमातृसुहृद्भ्रातृपुत्रादीनां किमुच्यते । अतीव मम हर्षोऽयं धन्योहं पूर्वजाश्च मे

Ano pa ang masasabi tungkol sa ama, ina, mga kaibigan, mga kapatid, mga anak, at iba pa? Tunay na napakalaki ng aking galak; pinagpala ako—at pinagpala rin ang aking mga ninuno.

Verse 54

यस्य त्वीदृशकः पौत्रो धर्मज्ञो धर्मपालकः । वरार्हस्त्वं प्रशंसार्हो भवान्येषां सतां तथा

Ang may apo na ganyan—nakaaalam ng dharma at tagapangalaga ng dharma—ang matanda ay karapat-dapat sa pinakamataas na parangal at nararapat purihin, gaya ng lahat ng matutuwid.

Verse 55

तस्माच्छोकं विहायेमं स्वस्थो भवि तुमर्हसि

Kaya nga, iwan mo ang dalamhating ito at nararapat kang maging panatag at muling maging maayos.

Verse 56

बर्बरीक उवाच । पापं मां ताततात त्वं ब्रह्मघ्नादपि कुत्सितम् । अप्रशस्यं नार्हसीह द्रष्टुं स्प्रष्टुमपि प्रभो

Wika ni Barbarīka: O kagalang-galang na ama—oo, O lolo—ako’y makasalanan, higit pang kasuklam-suklam kaysa sa pumatay ng isang brāhmaṇa. Ako’y kapintasan; O Panginoon, huwag Mo man lamang akong tingnan dito, lalo nang huwag Mo akong hipuin.

Verse 57

सर्वेषामेव पापानां निष्कृतिः प्रोच्यते बुधैः । पित्रोरभक्तस्य पुनर्निष्कृतिर्नैव विद्यते

Ipinahayag ng mga pantas na sa lahat ng kasalanan ay may prāyaścitta, ang pag-aalay ng pagtubos; ngunit sa taong walang debosyon sa ama at ina, wala nang matatagpuang pagtubos kailanman.

Verse 58

तद्येन देहेन मया ताततातोऽभिपीडितः । तत्त्वमेव समुत्स्रक्ष्ये महीसागरसंगमे

Sa mismong katawang ito na ginamit ko upang pahirapan ang aking ama at lolo, sa katawang ito rin ako magpapakawalay sa tagpuan ng lupa at karagatan.

Verse 59

मैवं भवेयमन्येषु अपि जन्मसु पातकी । न मामस्मादभिप्रायादर्हः कोऽपि निवर्तितुम्

Nawa’y sa iba pang mga kapanganakan ay huwag na akong maging makasalanang tulad nito. Walang sinuman ang may karapatang pumigil sa akin sa pasyang ito.

Verse 60

यतोंऽशेन विलुप्येत प्रायश्चित्तान्निवारकः । एवमुक्त्वा समुत्प्लुत्य ययौ चैवार्णवं बली

Upang walang hadlang na makabawas kahit bahagya sa prāyaścitta, matapos sabihin iyon, ang makapangyarihan ay lumundag at dumiretso sa karagatan.

Verse 61

समुद्रोऽपि चकंपे च कथमेनं निहन्म्यहम् । ततः सिद्धांबिकायाश्च देव्यस्तत्र चतुर्दश

Maging ang karagatan ay nanginig at nagsabi sa sarili: “Paano ko siya hindi pababagsakin?” Pagkaraan, doon ay nagpakita ang labing-apat na Diyosa ni Siddhāmbikā.

Verse 62

समालिंग्य च संस्थाप्य रुद्रेण सहिता जगुः । अज्ञातविहिते पापे नास्ति वीरेंद्र कल्मषम्

Yumakap sila sa kanya at itinuwid siya; kasama si Rudra ay umawit sila: “O panginoon ng mga bayani, ang kasalanang nagawa nang di nalalaman ay walang dungis sa iyo.”

Verse 63

शास्त्रेषूक्तमिदं वाक्यं नान्यथा कर्तुमर्हसि । अमुं च पृष्ठलग्नं त्वं पश्य भोः स्वं पितामहम्

Ang pahayag na ito ay ipinahayag sa mga śāstra; hindi ka nararapat kumilos nang salungat. At masdan—ginoo—ang sarili mong lolo ay nakakapit sa iyong likod.

Verse 64

पुत्रपुत्रेति भाषंतमनु त्वा मरणोन्मुखम् । अधुना चेत्स्वकं देहं वीर त्वं परित्यक्ष्यसि

Sumisigaw siya ng “Anak, anak ko!” at sumusunod sa iyo habang ikaw ay humaharap sa kamatayan. Kung ngayon, O bayani, iiwan mo ang sarili mong katawan (isipin mo ang kahulugan nito).

Verse 65

ततस्त्यक्ष्यति भीमोऽपि पातकं तन्महत्तव । एवं ज्ञात्वा धारय त्वं स्वशरीरं महामते

Pagkaraan, maging si Bhīma ay itatakwil ang malaking kasalanang iyon na sa iyo. Sa pagkaalam nito, O dakilang-isip, ingatan mo ang iyong katawan at huwag mo itong iwan.

Verse 66

अथ चेत्त्यक्तुकामस्त्वं तत्रापि वचनं शृणु । स्वल्पेनैव च कालेन कृष्णाद्देवकिनंदनात्

Ngunit kung nais mo pa ring isuko ang buhay, pakinggan mo roon ang salitang ito: sa napakaikling panahon, mula kay Kṛṣṇa, anak ni Devakī, malulutas ang bagay na ito.

Verse 67

देहपातस्तव प्रोक्तस्तं प्रतीक्ष यदीच्छ सि । यतो विष्णुकराद्वत्स देहपातो विशिष्यते

Ang pagbagsak ng iyong katawan (kamatayan) ay naipahayag na—kung nais mo, hintayin mo iyon. Sapagkat, mahal na bata, ang paglalagak ng katawan sa kamay ni Viṣṇu ay itinuturing na lalong dakila.

Verse 68

तस्मात्प्रतीक्ष तं कालमस्माकं प्रार्थितेन च । एवमुक्तो निववृते बर्बरीकोऽपि दुर्मनाः

Kaya nga, hintayin mo ang panahong iyon ayon sa aming pakiusap. Nang masabihan nang gayon, si Barbarīka man ay umurong, bagaman balisa ang loob.

Verse 69

रुद्रं देवीश्च चामुंडां सोपालंभं वचोऽब्रवीत् । त्वमेव देवि जानासि रक्ष्यते शार्ङ्गधन्विना

Nagsalita siya ng mga salitang may panunumbat kay Rudra at sa Diyosa—pati kay Cāmuṇḍā: “Ikaw lamang, O Diyosa, ang nakaaalam kung paanong siya’y iniingatan ng may hawak ng busog na Śārṅga (Kṛṣṇa/Viṣṇu).”

Verse 70

पांडवा भूमिलाभार्थे तत्ते कस्मादुपेक्षितम् । त्वया च समुपागत्य रक्षितोऽयं वृकोदरः

“Hinahangad ng mga Pāṇḍava ang pagbawi ng kanilang kaharian—bakit mo iyon pinabayaan? At ang Vṛkodara (Bhīma) na ito ay ipinagtanggol matapos kang lumitaw upang mamagitan.”

Verse 71

देव्युवाच । अहं च रक्षयिष्यामि स्वभक्तं कृष्णमृत्युतः । यस्माच्च चंडिकाकृत्ये कृतोऽनेन महारणः । तस्माच्चंडिलनाम्नायं विश्वपूज्यो भविष्यति

Wika ng Diyosa: “Ako man ay mag-iingat sa aking deboto na si Kṛṣṇa laban sa kamatayan. At sapagkat sa paglilingkod kay Caṇḍikā ay nakipaglaban siya sa isang dakilang digmaan, kaya siya’y magiging tanyag sa buong daigdig at sasambahin sa pangalang ‘Caṇḍila.’”

Verse 72

एवमुक्त्वा गताः सर्वे देवा देव्यस्त्वदृश्यताम् । भीमोऽपि तं समादाय पांडुभ्यः सर्वमूचिवान्

Pagkasabi nito, ang lahat ng mga diyos at diyosa ay lumisan at naging di-nakikita. Si Bhīma naman, isinama siya, at isinalaysay sa mga Pāṇḍava ang lahat ng pangyayari.

Verse 73

विस्मिताः पांडवास्तं च पूजयित्वा पुनः पुनः । यथोक्तविधिना चक्रुस्तीर्थस्नानमतंद्रिताः

Namangha ang mga Pāṇḍava at paulit-ulit siyang sinamba. At nang walang kapaguran, isinagawa nila ang banal na pagligo sa tīrtha ayon sa itinakdang paraan.

Verse 74

भीमोपि यत्र रुद्रेण मोक्षितस्तत्र सुप्रभम् । लिंगं संस्थापयामास भीमेश्वरमिति श्रुतम्

At si Bhīma rin—sa mismong pook na pinalaya siya ni Rudra mula sa pagdurusa—ay nagtatag ng isang maningning na liṅga, na nakilala sa pangalang ‘Bhīmeśvara.’

Verse 75

ज्येष्ठमासे कृष्णपक्षे चतुर्दश्यामुपोषितः । रात्रौ संपूज्य भीमेशं जन्मपापाद्विमुच्यते

Ang sinumang mag-ayuno sa caturdaśī (ika-14 na araw) ng madilim na kalahati ng buwan sa buwan ng Jyeṣṭha, at sa gabi’y buong debosyon na sumamba kay Bhīmeśa, ay mapapalaya sa mga kasalanang naipon mula pa sa kapanganakan.

Verse 76

यथैव लिंगानि सुपूजितानि सप्तात्र मुख्यानि महाफलानि । भीमेश्वरं लिंगमिदं तथैव समस्तपापापहरं सुपूज्यम्

Kung paanong ang pitong pangunahing liṅga rito, kapag sinamba nang wasto, ay nagbibigay ng dakilang bunga—gayundin ang liṅga ni Bhīmeśvara: dapat sambahin nang may paggalang, sapagkat inaalis nito ang lahat ng kasalanan.