Adhyaya 18

Verse 1

नारद उवाच । धनाधिपस्य जंभेन सायकैर्मर्मभेदिभिः । दिशोपरुद्धाः क्रुद्धेन सैन्यं चाभ्यर्दितं भृशम्

Sinabi ni Nārada: Sa mga palaso ni Jambha na tumatama sa mahahalagang bahagi, waring nabara ang lahat ng dako; at sa kanyang poot, labis niyang pinahirapan ang hukbo ni Dhanādhipa (Kubera).

Verse 2

तद्दृष्ट्वा कर्म दैत्यस्य धनाध्यक्षः प्रतापवान् । आकर्णाकृष्टचापस्तु जंभमाजौ महाबलम्

Nang makita ang gawang iyon ng daitya, ang maningning at makapangyarihang Dhanādhyakṣa ay hinila ang busog hanggang sa tainga at hinarap sa labanan ang napakalakas na si Jambha.

Verse 3

हृदि विव्याध बाणानां सहस्रेणाग्निवर्चसाम् । स प्रहस्य ततो वीरो बाणानामयुतत्रयम्

Tinuhog niya ang dibdib sa isang libong palasong nagliliyab na parang apoy. Pagkaraan, ang mandirigmang iyon ay tumawa at nagpakawala ng tatlumpung libong palaso.

Verse 4

नियुतं च तथा कोटिमर्बुदं चाक्षिपत्क्षणात् । तस्य तल्लाघ्रवं दृषट्वा क्रुद्धो गृह्य महागदाम्

Sa isang kisap-mata, nagbagsak siya ng mga puwersang mabibilang sa niyuta, koṭi, at maging arbuda. Nang makita ang gayong kahanga-hangang bilis, nag-alab ang galit at sinunggaban niya ang kanyang malaking pamalo.

Verse 5

धनाध्यक्षः प्रचिक्षेप स्वर्गेप्सुः स्वधनं यथा । मुक्तायां वै नादोऽभूत्प्रलये यथा

Inihagis ito ng Panginoon ng Kayamanan, gaya ng taong uhaw sa langit na nag-aalay ng sariling yaman. Nang ito’y pakawalan, umalingawngaw ang isang dagundong—tulad ng tunog sa panahon ng pralaya, ang pagkalusaw ng sansinukob.

Verse 6

भूतानां बहुधा रावा जज्ञिरे खे महाभयाः । वायुश्च सुमहाञ्जज्ञे खमायान्मेघसंकुलम्

Sa himpapawid ay sumiklab ang sari-saring nakapanghihilakbot na sigaw mula sa mga pangkat ng nilalang. Isang napakalakas na hangin ang sumilang, at ang langit ay dumilim, siksik sa nagkakapal na ulap.

Verse 7

सा हि वैश्रवणस्यास्ते त्रैलोक्याभ्यर्चिता गदा । आयांतीं तां समालोक्य तडित्संघातदुर्द्दशाम्

Sapagkat ang pamalong iyon ay kay Vaiśravaṇa, na pinararangalan sa tatlong daigdig. Nang makita itong rumaragasa—nakapanghihilakbot na tila kumpol ng kidlat—(naghanda ang kaaway na sumalag).

Verse 8

दैत्यो गदाविघातार्थं शस्त्रवृष्टिं मुमोच ह । चक्राणि कुणपान्प्रासाञ्छतघ्नीः पट्टिशांस्तथा

Upang salagin ang hampas ng pamalong, pinakawalan ng Daitya ang isang ulang ng sandata—mga talim na chakra, mabibigat na pamalo, mga sibat, mga śataghnī, at mga palakol din.

Verse 9

परिघान्मुशलान्वृक्षान्गिरींश्चातुलविक्रमः । कदर्थीकृत्य शस्त्राणि तानि सर्वाणि सा गदा

Ang pamalong na iyon, na may lakas na walang kapantay, ay dinurog at ginawang walang saysay ang lahat ng sandatang iyon—mga pamalong bakal, mga pambayo, mga punò, at maging mga bundok pa.

Verse 10

कल्पांतभास्करो यद्वन्न्यपतद्दैत्यवक्षसि । स तया गाढभिन्नः सन्सफेनरुधिरं वमन्

Gaya ng araw sa wakas ng isang kalpa, bumagsak iyon sa dibdib ng Daitya. Sa tindi ng pagkakabiyak, nagsuka siya ng dugong may halong bula.

Verse 11

निःपपात रथाज्जंभो वसुधां गतचेतनः । जंभं निपतितं दृष्ट्वा कुजंभो घोरनिश्चयः

Nahulog si Jaṃbha mula sa kanyang karwahe sa lupa, wala nang malay. Nang makita siyang nakabulagta, si Kujaṃbha—may mabagsik na pasya—ay tumindig upang kumilos.

Verse 12

धनाधिपस्य संक्रुद्धो नादेनापूरयन्दिशः । चक्रे बाणमयं जालं शकुंतस्येव पंजरम्

Sa galit sa Panginoon ng Kayamanan, pinuno niya ng kanyang ungol ang lahat ng dako. Pagkaraan, bumuo siya ng lambat na yari sa mga palaso, na parang hawla para sa ibon.

Verse 13

विच्छिद्य बाणजालं च मायाजालमिवोत्कटम् । मुमोच बाणानपरांस्तस्य यक्षाधिपो बली

Dinurog ng makapangyarihang panginoon ng mga Yakṣa ang lambat ng palaso, na parang mabangis na sapot ng mahika. Pagkaraan, nagpakawala siya ng panibagong bugso ng mga palaso laban sa kanya.

Verse 14

चिच्छेद लीलया तांश्च दैत्यः क्रोधीव सद्वचः । निष्फलांस्तांस्ततो दृष्ट्वा बाणान्क्रुद्धो धनाधिपः

Pinagpira-piraso ng Daitya, sa galit, ang mga palasong iyon nang walang kahirap-hirap—gaya ng taong nagngangalit na pumuputol sa mabuting payo sa pamamagitan ng mabagsik na salita. Nang makita ni Kubera, Panginoon ng Kayamanan, na nabigo ang kanyang mga palaso, siya’y nag-alab sa poot.

Verse 15

शक्तिं जग्राह दुर्धर्षां शतघंटामहास्वनाम् । प्रेषिता सा तदा शक्तिर्दारयामास तं हृति

Hinawakan niya ang kakila-kilabot at di-matitinag na sibat, umuugong na parang sandaang kampana. Nang ihagis, ang sibat na iyon ay tumimo sa kanyang puso.

Verse 16

यथाल्पबोधं पुरुषं दुःखं संसारसंभवम् । तथास्य हृदयं भित्त्वा जगाम धरणीतलम्

Gaya ng dalamhating mula sa saṃsāra na dumadagok sa taong kapos ang pag-unawa—gayundin, nang mabiyak ang kanyang puso, siya’y bumagsak sa ibabaw ng lupa.

Verse 17

निमेषात्सोभिसंस्तम्भ्य दानवो दारुणाकृतिः । जग्राह पट्टिशं दैत्यो गिरीणामपि भेदनम्

Sa isang kisapmata, ang Dānava na kakila-kilabot ang anyo ay nagpatatag ng sarili at sinunggaban ang paṭṭiśa (palakol-pandigma), sandatang kayang bumiyak kahit bundok.

Verse 18

स तेन पट्टिसेनाजौ धनदस्य स्तनांतरम् । वाक्येन तीक्ष्णरूपेण मर्माक्षरविसर्पिणा

Sa labanan, sa paṭṭiśa na iyon ay hinampas niya si Kubera, Panginoon ng Kayamanan, sa pagitan ng dibdib—gaya ng matalim na pananalitang ang mga pantig ay gumagapang sa mga maselang bahagi.

Verse 19

निर्बिभेदाभिजातस्य हृदयं दुर्जनो यथा । तेन पट्टिश घातेन धनेशः ।परिमूर्छितः

Dahil sa hampas ng paṭṭiśa, si Dhanesha, Panginoon ng Kayamanan, ay nawalan ng malay—gaya ng masamang taong tumutusok sa puso ng marangal.

Verse 20

निषसाद रथोपस्थे दुर्वाचा सुजनो यथा । तथागतं तु तं दृष्ट्वा धनेशं वै मृतं यथा

Bumagsak siya sa upuan ng karwahe—gaya ng taong mabuti na pinababa ng malulupit na salita. Pagkakita nila roon, inakala nilang si Dhanesha, Panginoon ng Kayamanan, ay waring patay na.

Verse 21

राक्षसो निरृतिर्देवो निशाचरबलानुगः । अभिदुद्राव वेगेन कुजंभं भीमविक्रमम्

Si Nirṛti—panginoon sa mga Rākṣasa—na sinusundan ng mga hukbo ng mga gumagala sa gabi, ay sumugod nang mabilis kay Kujaṃbha na may nakapanghihilakbot na lakas.

Verse 22

अथ दृष्ट्वातिदुर्धर्षं कुजंभो राक्षसेश्वरम् । नोदयामास दैत्यान्स राक्षसेशरथं प्रति

Pagkaraan, nang makita ni Kujaṃbha ang lubhang di-matitinag na panginoon ng mga Rākṣasa, pinasulong niya ang mga Daitya laban sa karwahe ng haring Rākṣasa.

Verse 23

स दृष्ट्वा नोदितां सेनां प्रबलास्त्रां सुभीषणाम् । रथादाप्लुत्य वेगेन निरृती राक्षसेश्वरम्

Nang makita ang hukbong pinasulong—makapangyarihan sa sandata at lubhang nakatatakot—si Nirṛti, panginoon ng mga Rākṣasa, ay mabilis na lumundag mula sa karwahe.

Verse 24

खड्गेन तीक्ष्णधारेण चर्मपाणिरधावत । प्रविश्य दानवानीकं गजः पद्मसरो यथा

Si Carmapāṇi, tangan ang tabak na matalim at ang kalasag, ay sumugod; sumalakay sa hanay ng mga Dānava na parang elepanteng pumapasok sa lawa ng mga lotus.

Verse 25

लोडयामास बहुधा विनिष्कृत्य सहस्रशः । चिच्छेद कांश्चिच्छतशो बिभेदान्यान्वरासिना

Ibinulalas niya sila sa sari-saring paraan, hinihila palabas ang libu-libo; ang ilan ay pinutol na parang daan-daan, at ang iba nama’y tinuhog ng kaniyang dakilang tabak.

Verse 26

संदष्टौष्ठमुखैः पृथ्वीं दैत्यानां सोऽभ्यपूरयत् । ततो निःशेषितप्रायां विलोक्य स्वां चमूं तदा

Habang ang mga Daitya’y nagngangalit at kinakagat ang kanilang mga labi at mukha, pinuno niya ang lupa ng kanilang mga bangkay; at pagkakita niyang halos nalipol ang sarili niyang hukbo, noon din ay tumingin siya.

Verse 27

मुक्त्वा धनपतिं दैत्यः कुजंभो निरृतिं ययौ । लब्धसंज्ञस्तु जंभोऽपि धनाध्यक्षपदानुगान्

Nang pakawalan ang Dhanapati (Kubera), ang Daitya na si Kujambha ay nagtungo sa dako ni Nirṛti. At si Jambha naman, nang magbalik-malay, ay hinarap ang mga tagasunod na sumusunod sa utos ng Panginoon ng Kayamanan.

Verse 28

जीवग्राहं स जग्राह बद्धा पाशैः सहस्रधा । मूर्तिमंति च रत्ननि पद्मादींश्च निधींस्तथा

Sinunggaban niya ang mga “jīvagrāha,” yaong mga bihag na sinasakmal ang buhay, na ginapos ng mga silo sa sanlibong paraan; at kinuha rin niya ang mga hiyas na may anyo, pati ang mga kayamanang-nidhi gaya ng Padma at iba pa.

Verse 29

वाहनानि च दिव्यानि विमानानि च सर्वशः । धनेशो लब्धसंज्ञस्तु तामवस्थां विलोक्य सः

At ang mga banal na sasakyan at mga vimāna, mga karwaheng panghimpapawid sa lahat ng uri, ay kinuha rin. Pagkaraan, si Dhaneśa (Kubera), nang magbalik-malay, ay minasdan ang gayong kalagayan.

Verse 30

निःश्वसन्दीर्घमुष्णं च रोषात्ताम्रविलोचनः । ध्यात्वास्त्रं गारुडं दिव्यं बाणं संधाय कार्मुके

Huminga siya nang mahaba at mainit; namula ang mga mata sa poot. Nagmuni siya sa banal na sandatang Gāruḍa at isinakbat ang palaso sa kanyang busog.

Verse 31

मुमोच दानवानीके तं बाणं शत्रुदारणम् । प्रथमं कार्मुकं तस्य वह्निज्वालमदृश्यत

Pinakawalan niya sa hanay ng mga asura ang palasong yaon na dumudurog sa kaaway. Una, mula sa kanyang busog ay lumitaw ang naglalagablab na apoy.

Verse 32

निश्चेरुर्विस्फुलिंगानां कोटयो धनुषस्तथा । ततो ज्वालाकुलं व्योम चक्रे चास्त्रं समंततः

Mula sa busog ay sumambulat ang di-mabilang na kawan-kawan ng mga tilamsik ng apoy; pagkatapos, ginawa ng sandata ang langit sa lahat ng panig na isang dagat ng liyab.

Verse 33

तदस्त्रं सहसा दृष्ट्वा जंभो भीमपराक्रमः । संवर्तं मुमुचे तेन प्रशांतं गारुडं तदा

Nang biglang makita ang sandatang yaon, si Jambha na may nakapanghihilakbot na lakas ay nagpakawala ng panlaban na Saṃvarta; sa pamamagitan nito, napayapa ang sandatang Gāruḍa.

Verse 34

ततस्तं दानवो दृष्ट्वा कुबेरं रोषविह्वलः । अभिदुद्राव वेगेन पदातिर्धनदं नदन्

Pagkaraan, nang makita ng Dānava si Kubera, nalunod siya sa poot; mabilis siyang sumugod nang naglalakad patungo sa Panginoon ng Kayamanan, habang umuungal.

Verse 35

अथाभिमुखमायांतं दैत्यं दृष्ट्वा धनाधिपः । बभूव संभ्रमाविष्टः पलायनपरायणः

Nang makita ang Daitya na tuwirang sumasalubong sa kanya, si Kubera, Panginoon ng kayamanan, ay sinaklot ng pangamba at lubusang tumuon sa pagtakas.

Verse 36

ततः पलायतस्तस्य मुकुटो रत्नमंडितः । पपात भूतले दीप्तो रविबिंबमिवांबरात्

Habang siya’y tumatakas, ang koronang hitik sa hiyas ay nahulog sa lupa, kumikislap na wari’y bilog ng araw na bumabagsak mula sa langit.

Verse 37

यक्षणामभिजातानां भग्नं प्रववृते रणात् । मर्तुं संग्राम शिरसि युक्तं नो भूषणाय तत्

“Para sa mga Yakṣa na marangal ang pinagmulan, hindi nararapat ang masira ang loob at umurong sa labanan. Nararapat ang mamatay sa unahan ng digmaan—iyan, hindi palamuti, ang tunay naming dangal.”

Verse 38

इति व्यवस्य दुर्धर्षा नानाशस्त्रास्त्रपाणयः । युयुत्सवस्तथा यक्षा मुकुटं परिवार्य ते

Pagkapasya nang gayon, ang mga Yakṣa na di-madadaig—may tangan sa sari-saring sandata at mga astra—na sabik sa labanan, ay pumaligid sa nahulog na korona.

Verse 39

अभिमान धना वीरा धनस्य पदानुगाः । तानमर्षाच्च संप्रेक्ष्य दानवश्चंडपौरुषः

Ang mga bayaning iyon, sagana sa pagmamataas at yaman, ay mga tagasunod na lumalakad sa yapak ni Kubera. Pagkakita sa kanila, ang Dānava na mabagsik ang tapang ay nag-alab sa galit na di-matiis.

Verse 40

भुशुण्डीं भीषणाकारां गृहीत्वा शैलगौरवाम् । रक्षिणो मुकुटस्याथ निष्पिपेष निशाचरान्

Hinawakan niya ang nakapanghihilakbot na bhuśuṇḍī, bigat na tila bundok, at saka dinurog ang mga bantay na gumagala sa gabi na nag-iingat sa korona.

Verse 41

तान्प्रमथ्याथ नियुतं मुकुटं तं स्वके रथे । समारोप्यामररिपुर्जित्वा धनदमाहवे

Pagkadurog sa kanila, ang kaaway ng mga diyos ay inilagay ang di-matatawarang korona sa sarili niyang karwahe, at sa labanan ay dinaig si Kubera, ang Dhanada.

Verse 42

धनानि च निधीन्गृह्य स्वसैन्येन समावृतः । नादेन महता देवान्द्रावयामास सर्वशः

Sinamsam niya ang yaman at mga kayamanan; napalilibutan ng sarili niyang hukbo, sa isang napakalakas na ungol ay pinalayas niya ang mga diyos sa lahat ng dako.

Verse 43

धनदोऽपि धनं सर्वं गृहीतो मुक्तमूर्धजः । पदातिरेकः सन्त्रस्तः प्राप्यैवं दीनवत्स्थितः

Maging si Kubera, ang tagapagkaloob ng yaman, ay naagawan ng lahat ng kayamanan; nakalugay ang buhok, nag-iisang naglalakad, nanginginig sa takot, at nakatindig sa kaawa-awang kalagayan.

Verse 44

कुजंभेनाथ संसक्तो रजनीचरनंदनः । मायाममोघामाश्रित्य तामसीं राक्षसेश्वरः

Nang masangkot sa labanan kay Kujaṃbha, ang panginoon ng mga Rākṣasa—anak ng lahing gumagala sa gabi—ay kumapit sa di-nabibigong māyā na isinilang mula sa dilim.

Verse 45

मोहयामास दैत्येन्द्रो जगत्कृत्वा तमोमयम् । ततो विफलनेत्राणि दानवानां बलानि च

Nilito ng panginoon ng mga Daitya ang buong daigdig, na wari’y ginawang mula sa dilim; at pagkaraan, ang mga hukbo ng mga Dānava ay napaurong na tila walang silbi ang kanilang paningin.

Verse 46

न शेकुश्चलितुं तत्र पदादपि पदं तदा । ततो नानास्त्रवर्षेण दानवानां महाचमूः

Noon, hindi sila makakilos kahit isang hakbang man; at pagkaraan, sa ilalim ng ulang ng sari-saring sandata, ang malaking hukbo ng mga Dānava ay nalugmok at napasuko.

Verse 47

जघान निरृतिर्देवस्तमसा संवृता भृशम् । हन्यमानेषु दैत्येषु कुजंभे मूढचेतसि

Si Nirṛti, ang banal na kapangyarihan, ay humampas nang marahas habang ang lahat ay nababalot ng siksik na dilim; at sa pagkalipol ng mga Daitya, nanatiling litong-lito ang isip ni Kujaṃbha.

Verse 48

महिषो दानवेन्द्रस्तु कल्पांतां भोदसन्निभः । अस्त्रं चकार सावित्रमुल्कासंघातमंडितम्

Ngunit si Mahiṣa, ang panginoon ng mga Dānava—nakapanghihilakbot na gaya ng apoy sa wakas ng kalpa—ay lumikha ng sandatang Sāvitra, na pinalamutian ng kumpol ng naglalagablab na bulalakaw.

Verse 49

विजृंभत्यथ सावित्रे परमास्त्रे प्रातपिनि । प्रणासमगमत्तीव्रं तमो घोरमनंतरम्

Nang magliyab ang kataas-taasang sandatang Sāvitra, ang mabagsik at nakapanghihilakbot na dilim ay agad na tumakbo tungo sa pagkapuksa.

Verse 50

ततोऽस्त्रविस्फुलिंगांकं तमः शुक्लं व्यजायत । प्रोत्फुल्लारुणपद्मौघं शरदीवामलं सरः

Pagkaraan, ang dilim—na may bakas ng mga kislap ng sandata—ay naging maputi; gaya ng dalisay na lawa sa taglagas, punô ng mga pulang lotus na ganap na namumukadkad.

Verse 51

ततस्तमसि संशांते दैत्येन्द्राः प्राप्तचक्षुषः । चक्रुः क्रुरेण तमसा देवानीकं महाद्भुतम्

Nang humupa ang dilim na iyon, muling nagkaroon ng paningin ang mga panginoon ng Daitya; at sa pamamagitan ng malupit na kadiliman, lumikha sila ng isang kamangha-manghang tanawing nakalilito sa harap ng hukbo ng mga diyos.

Verse 52

अथादाय धनुर्घोरमिषुं चाशीविषोपमम् । कुजंभोऽधावत क्षिप्रं रक्षोदेवबलं प्रति

Pagkatapos, kinuha ni Kujaṃbha ang nakapanghihilakbot na busog at ang palasong tulad ng makamandag na ahas; at mabilis siyang sumugod patungo sa pinagsamang lakas ng mga Rākṣasa at mga diyos.

Verse 53

राक्षसेन्द्रस्तथायांतं दृषट्वा तं स पदानुगः । विव्याध निशितैर्बाणैः कालाशनिसमस्वनैः

Nang makita siyang sumusulong, ang hari ng Rākṣasa—sumusunod nang dikit sa kanyang mga yapak—ay tumusok sa kanya ng matatalim na palaso na umuugong na parang kulog ng sandata ni Kāla, ang Panahon.

Verse 54

नादानं न च सन्धानं न मोक्षो वास्य लक्ष्यते । चिच्छेदोग्रैः शरव्रातैस्ताञ्छरानतिलाघवात्

Walang nakitang pag-atras ng paghila, walang muling pag-igting ng pisi, at walang paghinto sa pagpapakawala; sa nakapanghihilakbot na bugso ng mga palaso at sa sukdulang bilis, pinutol niya at ibinagsak ang mga palasong iyon.

Verse 55

ध्वजं शरेण तीक्ष्णेन निचकर्तामरद्विषः । सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडादपाहरत्

Gamit ang isang matalim na palaso, pinutol niya ang watawat ng kaaway ng mga diyos, at pinalayas ang kutsero mula sa upuan ng karwahe gamit ang isang sibat.

Verse 56

कालकल्पेन बाणेन तं च वक्षस्याताडयत् । स तु तेन प्रहारेण चकम्पे पीडितो भृशम्

Gamit ang isang palaso na tulad ng utos ng Panahon, tinamaan niya ito sa dibdib; sa tindi ng sakit mula sa hampas na iyon, siya ay nanginig nang matindi.

Verse 57

दैत्येंद्रो राक्षसेन्द्रेण क्षितिकंपेनगो यथा । स सुहूर्तात्समाश्वास्य मत्वा तं दुर्जयं रणे

Ang panginoon ng mga Daitya, na yumanig dahil sa panginoon ng mga Rākṣasa tulad ng bundok na tinamaan ng lindol, ay nakahinga nang maluwag pagkaraan ng ilang sandali, napagtatanto na mahirap siyang talunin sa labanan.

Verse 58

पदातिरासाद्य रथं रक्षो वामकरेण च । केशेषु निरृतिं गृह्य जानुनाक्रम्य च स्थितः

Pagkatapos, ang Rākṣasa, na lumapit sa karwahe nang naglalakad, ay hinawakan si Nirṛti sa buhok gamit ang kanyang kaliwang kamay at, dinidiinan siya ng kanyang tuhod, ay tumayo sa ibabaw niya.

Verse 59

ततः खड्गेन च शिरश्छेत्तुमैच्छदमर्षणः । ततः कलकलो जज्ञे देवानां सुमहांस्तदा । कुजंभस्य वशं प्राप्तं दृष्ट्वा निरृतिमाहवे

Pagkatapos, ninais ng galit na galit na putulin ang kanyang ulo gamit ang isang espada. Sa sandaling iyon, isang malakas na hiyawan ang umusbong sa mga diyos, nang makita si Nirṛti sa larangan ng digmaan na nahulog sa ilalim ng kontrol ni Kujaṃbha.

Verse 60

एतस्मिन्नन्तरे देवो वरुणः पाशभृद्धृतः । पाशेन दानवेंद्रस्य बबन्धाशु भुजद्वयम्

Noong sandaling iyon, dumating ang diyos na si Varuṇa, tagapagdala ng banal na lubid (pāśa), at mabilis na iginapos sa pāśa ang dalawang bisig ng panginoon ng mga Dānava.

Verse 61

ततो बद्धभुजं दैत्यं विफलीकृतपौरुषम् । ताडयामास गदया दयामुत्सृज्य पाशभृत्

Pagkaraan, ang tagapagdala ng pāśa, itinakwil ang habag at hinampas ng gada ang Daitya—nakagapos ang mga bisig at napawi ang kanyang lakas.

Verse 62

स तु तेन प्रहारेण स्रोतोभिः क्षतजं स्रवन् । दधार कालमेघस्य रूपं विद्युल्लताभृतम्

Sa hampas na iyon, umagos ang dugo niya na tila mga batis; at nag-anyong tulad ng maitim na ulap-bagyo ni Kāla na may mga guhit ng kidlat.

Verse 63

तदवस्थागतं दृष्ट्वा कुजंभं महिषासुरः । व्यावृत्तवदनारावो भोक्तुमैच्छत्सुरावुभौ

Nang makita ni Mahiṣāsura si Kujaṃbha sa gayong kalagayan, humarap siyang muli at umungal, at ninais lamunin ang dalawang diyos na iyon.

Verse 64

निरृति वरुणं चैव तीक्ष्णदंष्ट्रोत्कटाननः । तावभिप्रायमा लोक्य तस्य दैत्यस्य दूषितम्

Ang mabangis—nakapangingilabot ang mukha at matutulis ang pangil—ay tumingin kina Nirṛti at Varuṇa, nabatid ang kanilang layon, at nakita ang maruming masamang balak ng demonyong iyon.

Verse 65

त्यक्त्वा रथावुभौ भीतौ पदाती प्रद्रुतौ द्रुतम् । जग्मतुर्महिषाद्भीतौ शरणं पाकशासनम्

Iniwan ang kanilang mga karwahe, ang dalawa—na takot na takot—ay mabilis na tumakbo nang paa; sa takot kay Mahisha, sila ay naghanap ng kanlungan kay Pākaśāsana.

Verse 66

क्रुद्धोऽथ महिषो दैत्यो वरुणं समुपाद्रवत् । तमंतकमुखासन्नमालोक्य हिमदीधितिः

Pagkatapos, ang galit na demonyong si Mahisha ay sumugod kay Varuna. Nakikita siyang papalapit, tulad ng Kamatayan sa harap ng mukha, napansin ito ni Himadīdhiti (ang Buwan).

Verse 67

चक्रे शस्त्रं विसृष्टं हि हिमसंघातमुल्बणम् । वायव्यं चास्त्र मतुलं चंद्रश्चक्रे द्वितीयकम्

Siya ay nagpakawala ng isang sandata—isang napakalaking masa ng yelo. At ang Buwan ay naghanda ng pangalawa, walang katulad na misil: ang sandatang Vāyavya (hangin).

Verse 68

वायुना तेन चंडंन संशुष्केण हिमेन च । महाहिमनिपातेन शस्त्रैश्चंद्रप्रणोदितैः

Sa pamamagitan ng mabangis na hangin na iyon, ng nakatutuyong hamog na nagyelo, ng malaking pagbagsak ng yelo, at ng mga sandatang itinulak ng Buwan—

Verse 69

गात्राण्यसुरसैन्यानामदह्यंत समंततः । व्यथिता दानवाः सर्वे सीतच्छादितपौरुषाः

Ang mga paa at kamay ng mga hukbo ng asura ay nasunog sa bawat panig. Ang lahat ng mga dānava ay pinahirapan—ang kanilang tapang ay nasupil sa ilalim ng nagyeyelong lamig.

Verse 70

न शेकुश्चलिंतुं तत्र नास्त्राण्यादातुमेव च । महिषो निष्प्रयत्नश्च शीतेनाकंपिताननः

Doon ay hindi sila makakilos ni makapulot man ng sandata. Si Mahiṣa rin ay nawalan ng lakas, at ang kanyang mukha’y nanginginig sa lamig.

Verse 71

अंसमालिंग्य पाणिभ्यामुपविष्टो ह्यधोमुखः । सर्वे ते निष्प्रतीकारा दैत्याश्चंद्रमसा जिताः

Yakap ang sariling balikat sa dalawang kamay, siya’y naupo na nakayuko. Ang lahat ng mga daitya, na walang panlaban, ay nagapi ng Buwan.

Verse 72

रणेच्छां दूरतस्त्यक्त्वा तस्थुस्ते जीवितार्थिनः । तत्राब्रवीत्कालनेमिर्दैत्यान्क्रोधविदीपितः

Itinaboy nila sa malayo ang pagnanais makipaglaban at tumayo roon na buhay lamang ang hangad. Noon si Kālanemi, naglalagablab sa galit, ay nagsalita sa mga daitya.

Verse 73

भोभोः श्रृंगारिणः क्रूराः सर्वशस्त्रास्त्रपारगाः । एकैकोऽपि जगत्कृस्नं शक्तस्तुलयितुं भुजैः

“Ho! Ho! Kayong mapagmataas at malulupit, bihasa sa lahat ng sandata at astra—bawat isa sa inyo’y kayang timbangin ang buong daigdig sa lakas ng bisig!”

Verse 74

एकैकोऽपि क्षमो ग्रस्तुं जगत्सर्वं चराचरम् । एकैकस्यापि पर्याप्ता न सर्वेऽपि दिवौकसः

Bawat isa’y may kakayahang lamunin ang buong sansinukob, ang gumagalaw at di gumagalaw. Kahit isa lamang ay higit na sapat; ni ang lahat ng mga diyos na magkakasama’y hindi pa rin sasapat laban sa iisang iyon.

Verse 75

किं त्रस्तनयनाश्चैव समरे परिनिर्जिताः । न युक्तमेतच्छूराणां विशेषाद्दैत्यजन्मनाम्

Bakit kayo tumatakas na may matang nanginginig sa takot, na natalo sa labanan? Hindi ito nararapat sa mga bayani, lalo na sa mga isinilang na Daitya.

Verse 76

राज्ञश्च तारकस्यापि दर्शयिष्यथ किं मुखम् । विरतानां रणाच्चासौ क्रुद्धः प्राणान्हरिष्यति

At anong mukha ang ihaharap ninyo kay Haring Tāraka? Kapag umurong kayo mula sa larangan, siya—sa galit—ay kukunin ang mismong buhay ninyo.

Verse 77

इति ते प्रोच्यमानापि नोचुः किंचिन्महासुराः । शीतेन नष्टश्रुतयो भ्रष्टवाक्याश्च ते तथा

Kahit sila’y pinagsabihan nang gayon, walang sinabi ang mga dakilang Asura. Dinaig ng lamig, naparam ang kanilang pandinig at naputol din ang kanilang pananalita.

Verse 78

मूकास्तथाभवन्दैत्या मृतकल्पा महारणे । तान्दृष्ट्वा नष्टचेतस्कान्दैत्याञ्छीतेन पीडितान्

Kaya’t ang mga Daitya ay naging pipi, na wari’y patay sa dakilang labanan. Nang makita ang mga Daitya na nawalan ng ulirat at pinahihirapan ng lamig, (siya’y kumilos).

Verse 79

मत्वा कालक्षमं कार्यं कालनेमिर्महासुरः । आश्रित्य मानवीं मायां वितत्य च महावपुः

Sa pag-aakalang ito ang takdang sandali para kumilos, ang dakilang Asura na si Kālanemi ay sumandig sa mayang anyong-tao at pinalawak ang kanyang napakalaking katawan.

Verse 80

पूरयामास गगनं विदिश एव च । निर्ममे दानवेन्द्रोऽसौ शरीरेभास्करायुतम्

Pinuno niya ang langit at maging ang mga pagitan ng mga dako. Ang panginoon ng mga Dānava ay humubog para sa sarili ng katawang naglalagablab, kasingningning ng liwanag ng sampung libong araw.

Verse 81

दिशश्च विदिशश्चैव पूरयामास पावकैः । ततो ज्वालाकुलं सर्वं त्रैलोक्यमभवत्क्षणात्

Pinuno niya ng mga apoy ang mga dako at ang mga pagitan ng mga dako. Pagkaraan, sa isang kisapmata, ang buong tatlong daigdig ay nagsiksikan sa mga liyab.

Verse 82

तेन ज्वालासमूहेन हिमां शुरगमद्द्रुतम् । ततः क्रमेण विभ्रष्टं शीतदुर्दिनमाबभौ

Dahil sa pulutong ng mga liyab na iyon, ang nagyeyelong lamig ay mabilis na naglaho. Pagkaraan, unti-unti, ang madilim at mabagsik na panahon ng ginaw ay napawi at nagwakas.

Verse 83

तद्बलं दानवेंद्राणां मायया कालनेमिनः । तद्दृष्ट्वा दानवानीकं लब्धसंज्ञं दिवाकरः । उवाचारुणमत्यर्थं कोपरक्तांतलोचनः

Ganyan ang lakas ng mga panginoon ng Dānava, na nilikha ng mahika ni Kālanemi. Nang makita ng Araw (Divākara) na muling nagkamalay ang hukbo ng Dānava, namula sa galit ang mga sulok ng kaniyang mga mata, at nagsalita siya nang nag-aapoy at mapulang-mapula ang tindi.

Verse 84

दिवाकर उवाच । नयारुण रथं शीघ्रं कालनेमिरथो यतः

Wika ni Divākara: “O Aruṇa, itaboy ang karwahe nang mabilis—tungo sa kinaroroonan ng karwahe ni Kālanemi.”

Verse 85

विमर्दे तत्र विषमे भविता भूतसंक्षयः । जित एषशशांकोऽथ वयं यद्बलमाश्रिताः

Sa kakila-kilabot na sagupaan na iyon, magkakaroon ng malaking pagkalipol ng mga nilalang. Gayunman, ang may bandilang Buwan ay mapapabagsak, sapagkat kami’y kumupkop sa kapangyarihan ng Panginoon.

Verse 86

इत्युक्तश्चोदयामास रथं गरुडपूर्वजः । रथे स्थितोऽपि तैरश्वैः सितचामरधारिभिः

Nang masabihan nang gayon, ang nakatatandang kapatid ni Garuḍa ay pinasulong ang karwahe. Kahit nakatindig sa sasakyan, siya’y sinasamahan ng mga kabayo at ng mga tagapagdala ng puting chamara.

Verse 87

जगद्दीपोऽथ भगवाञ्जग्राह विततं धनुः । शरौघो वै पांडुपुत्र क्षिप्रमासीद्विषद्युतिः

Pagkaraan, ang Mapalad na Panginoon, ang Ilawan ng mga daigdig, ay humawak sa busog na lubos na nakaunat. O anak ni Pāṇḍu, isang pulutong ng mga palaso ang biglang lumitaw, nagliliyab sa nakamamatay na ningning.

Verse 88

शंबरास्त्रेण संधाय बाणमेकं ससर्ज ह । द्वितीयं चेन्द्रजालेनायोजितं प्रमुमोच ह

Itinugma niya ang isang palaso sa sandatang Śambara at pinakawalan; at ang ikalawa, na pinuspos ng Lambat ni Indra (maya), ay saka niya pinalipad.

Verse 89

शंबरास्त्रं क्षणाच्चक्रे तेषांरूपविपर्ययम् । देवानां दानवं रूपं दानवानां च दैविकम्

Sa isang kisapmata, binago ng sandatang Śambara ang anyo nila: ang mga deva’y nagmistulang mga asura, at ang mga asura nama’y nagmistulang banal na mga deva.

Verse 90

मत्वा सुरान्स्वकानेव जघ्ने घोरास्त्रलाघवात् । कालनेमी रुषाविष्टः कृतांत इव संक्षये

Sa pag-aakalang ang mga diyos ay kakampi niya, kanyang pinabagsak sila sa mabilis na paglalapat ng mga nakapanghihilakbot na sandata. Si Kālanemi, sinaklot ng poot, ay nagngangalit na wari’y si Kamatayan sa oras ng paglipol.

Verse 91

कांश्चित्खड्गेन तीक्ष्णेन कांश्चिन्नाराचवृष्टिभिः । कांश्चिद्गदाभिर्घोराभिः कांश्चिद्धोरैः परश्वधैः

Ang ilan ay tinamaan ng matalim na espada; ang ilan ay binuhusan ng ulang palaso na bakal; ang ilan ay hinampas ng nakapanghihilakbot na pamalo; at ang ilan ay tinaga ng kakila-kilabot na palakol-pandigma.

Verse 92

शिरांसि केषाचिदपातयद्रथाद्भुजांस्तथा सारथींस्चोग्रवेगान् । कांश्चित्पिपेषाथरथस्य वेगात्कांश्चित्तथात्यद्भुतमुष्टिपातैः

Pinabagsak niya ang mga ulo ng ilan mula sa kanilang mga karwahe, gayundin ang mga bisig ng iba, pati ang mga matutuling tagapagpatakbo ng karwahe. Ang ilan ay dinurog sa bugso ng kanyang karwahe, at ang ilan ay pinabagsak ng mga kagila-gilalas na suntok ng kanyang mga kamao.