Adhyaya 3

Verse 1

सूत उवाच । भगवन्भूतभव्येश सर्वज्ञानमहानिधे । अवाप्य काशीं गीर्वाणैः किमकारि वदाच्युत

Sūta ang nagsalita: O Mapalad na Panginoon, Tagapaghari ng nakaraan at hinaharap, dakilang sisidlan ng lahat ng kaalaman—pagdating sa Kāśī kasama ng mga diyos, ano ang ginawa roon? Ipagpaliwanag mo, O di-nabibigo.

Verse 2

अधीत्येमां कथां दिव्यां न तृप्तिमधियाम्यहम् । शेवधिस्तपसां देवैरगस्तिः प्रार्थितः कथम्

Matapos kong pag-aralan ang banal na salaysay na ito, hindi pa rin ako nasisiyahan. Paano hiniling ng mga diyos si Agastya—ang kayamanang-bahay ng mga pag-aayuno at tapas—na magsalita?

Verse 3

कथं विंध्योप्यवाप स्वां प्रकृतिं तादृगुन्नतः । तववागमृतांभोधौ मनो मे स्नातुमुत्सुकम्

Paano nga ba ang Vindhya—na lubhang tumaas—ay nagbalik sa sarili nitong likás na kalagayan? Sabik ang aking isip na maligo sa karagatan ng nektar ng iyong pananalita.

Verse 4

इति कृत्स्नं समाकर्ण्य व्यासः पाराशरो मुनिः । श्रद्धावते स्वशिष्याय वक्तुं समुपचक्रमे

Nang marinig ang buong salaysay, ang pantas na si Vyāsa, anak ni Parāśara, ay nagsimulang magsalita sa sarili niyang alagad na puspos ng pananampalataya.

Verse 5

पाराशर उवाच । शृणु सूत महाबुद्धे भक्तिश्रद्धासमन्वितः । शुकवैशंपायनाद्याः शृण्वंत्वेते च बालकाः

Sinabi ni Parāśara: “Makinig ka, O Sūta na may dakilang pag-unawa; makinig na may debosyon at pananampalataya. Makinig din nawa si Śuka, si Vaiśaṃpāyana at ang iba pa, pati ang mga batang mag-aaral na ito.”

Verse 6

ततो वाराणसीं प्राप्य गीर्वाणाः समहर्षयः । अविलंबं प्रथमतो म णिकर्ण्यां विधानतः

Pagkaraan, nang marating ang Vārāṇasī, ang mga diyos kasama ang mga dakilang rishi, nang walang pag-aatubili, ay unang nagtungo—ayon sa wastong tuntunin—sa Maṇikarṇikā.

Verse 7

सचैलमभिमज्ज्याथ कृतसंध्यादिसत्क्रियाः । संतर्प्य तर्प्यादिपितॄन्कुशगंधतिलोदकैः

Doon sila’y lumusong at naligo kahit suot pa ang kanilang kasuotan; at matapos ganapin nang wasto ang sandhyā at iba pang banal na gawi, kanilang pinalugod ang mga Pitṛ sa pag-aalay ng tubig na may kuśa, mababangong sangkap, at linga ng sesame.

Verse 8

तीर्थवासार्थिनः सर्वान्संतर्प्य च पृथक्पृथक् । रत्नैर्हिरण्यवासोभिरश्वाभरणधेनुभिः

At isa-isa nilang pinuspos at pinasaya ang lahat ng mga pilgrim na nanahan sa banal na tīrtha; saka sila naghandog ng mga dāna—mga hiyas, ginto, mga kasuotan, mga kabayo, mga palamuti, at mga baka.

Verse 9

विचित्रैश्च तथा पात्रैः स्वर्णरौप्यादि निर्मितैः । अमृतस्वादुपक्वान्नैः पायसै श्च सशर्करैः

Naghandog din sila ng mga kagamitang mariringal, yari sa ginto, pilak, at iba pa; at ng masasarap na lutong pagkain na tila nektar ang tamis, pati pāyasa (kaning-gatas) na hinaluan ng asukal.

Verse 10

सगोरसैरन्नदानैर्धान्यदानैरनेकधा । गंधचंदनकर्पूरैस्तांबूलैश्चारुचामरैः

Sa mga handog na pagkain na sagana sa ghee at mga gatasang-kapakinabangan, at sa sari-saring handog na butil, nag-alay din sila ng mga pabango, sandalwood, camphor, nganga, at maririkit na pamaypay na buntot-yak.

Verse 11

सतूलैर्मृदुपर्यंकैर्दीपिकादर्पणासनैः । शिबिकादासदासीभिर्विमानैःपशुभिर्गृहैः

Nagkaloob sila ng malalambot na higaan na may mga unan, mga ilawan, mga salamin, at mga upuan; mga palankin, mga tagapaglingkod na lalaki at babae, mga sasakyan, mga hayop, at maging mga bahay.

Verse 12

चित्रध्वजपताकाभिरुल्लोचैश्चंद्रचारुभिः । वर्षाशनप्रदानैश्च गृहोपस्करसंयुतैः

May makukulay na bandila at watawat, may maririkit na toldang parang buwan, may mga panustos para sa panahon ng tag-ulan, at may mga handog na kalakip ang mga kagamitang pangbahay.

Verse 13

उपानत्पादुकाभिश्च यतिनश्च तपस्विनः । योग्यैः पट्टदुकूलैश्च विविधैश्चित्ररल्लकैः

At sa mga yati at mapagtiis, ipinagkaloob nila ang sapin sa paa—sapatos at sandalyas—gayundin ang angkop na seda at mariringal na kasuotan, at sari-saring telang may magagandang guhit at anyo.

Verse 14

दंडैः कमंडलुयुतैरजिनैर्मृगसंभवैः । कौपीनैरुच्चमंचैश्च परिचारककांचनैः

Sa pagbibigay ng mga tungkod, mga kamandalu (banga ng tubig), mga kasuotang balat ng usa, mga kaupina (bahag), matataas na upuan at higaan, at maging ginto bilang kabayaran sa mga tagapaglingkod—sa gayon ay napangangalagaan ang banal na pamumuhay sa Kāśī.

Verse 15

मठैर्विद्यार्थिनामन्नैरतिथ्यर्थं महाधनैः । महापुस्तकसंभारैर्लेखकानां च जीवनैः

Sa pagtatatag ng mga matha (monasteryo), sa pagpapakain sa mga mag-aaral, sa pag-aalay ng malaking yaman para sa pagtanggap sa mga panauhin, sa pagbibigay ng saganang kalipunan ng mga aklat, at sa paglalaan ng ikabubuhay ng mga tagasulat—napangangalagaan ang pag-aaral at dharma sa banal na Kāśī.

Verse 16

बहुधौषधदानैश्च सत्रदानैरनेकशः । ग्रीष्मे प्रपार्थद्रविणैर्हेमंतेग्निष्टिकेंधनैः

Sa maraming pag-aalay ng mga gamot, at sa paulit-ulit na pagkakaloob para sa mga sattrā (libreng kainan); sa tag-init, sa paglalaan ng yaman para sa mga pahingahan at patubig; at sa taglamig, sa pagbibigay ng panggatong para sa apoy—sa gayon isinasagawa ang kawanggawang angkop sa panahon sa Kāśī.

Verse 17

छत्राच्छादनिकाद्यर्थे वर्षाकालोचितैर्बहु । रात्रौ पाठप्रदीपैश्च पादाभ्यंजनकादिभिः

Sa pagbibigay ng maraming bagay na angkop sa tag-ulan—mga payong, mga pantakip, at iba pa; at sa gabi, sa paglalaan ng mga ilawan para sa pagbabasa, kasama ang pagpapahid ng langis sa paa at mga kahalintulad na ginhawa—sa gayon ay naglilingkod nang may malasakit sa pagsamba at pag-aaral sa Kāśī.

Verse 18

पुराणपाठकांश्चापि प्रतिदेवालयं धनैः । देवालये नृत्यगीतकरणार्थैरनेकशः

At sa bawat templo, sa pagbibigay ng yaman sa mga tagapagbigkas ng Purāṇa; at sa loob ng dambana, sa paulit-ulit na pagtustos para sa sayaw, awit, at kanilang pagtatanghal—(lumalago ang karangalan ng pagsamba sa Kāśī).

Verse 19

देवालय सुधाकार्यैर्जीर्णोद्धारैरनेकधा । चित्रलेखनमूल्यैश्च रंगमालादिमंडनैः

Sa pamamagitan ng pagpapaplastar at iba’t ibang pagkukumpuni ng mga templo, at ng muling pagsasaayos sa mga nangaluma at gumuho sa maraming paraan; sa pagbabayad para sa mga banal na larawan, at sa mga palamuting gaya ng makukulay na kuwintas ng bulaklak at iba pa—(pinaglilingkuran ang mga banal na dambana ng Kāśī).

Verse 20

नीराजनैर्गुग्गुलुभिर्दशां गादि सुधूपकैः । कर्पूरवर्तिकाद्यैश्च देवार्चार्थैरनेकशः

Sa mga handog para sa nīrājana (ārati, pag-ikot ng ilaw), sa insensong guggulu, sa mababangong pagpapausok gaya ng sampung-sangkap na insenso at iba pa, at sa mga mitsa ng kampor at katulad—paulit-ulit para sa pagsamba sa Diyos—(nadadagdagan ang kabutihang dulot ng paglilingkod sa templo sa Kāśī).

Verse 21

पंचामृतानां स्नपनैः सुगंध स्नपनैरपि । देवार्थं मुखवासैश्च देवोद्यानैरनेकशः

Sa pagpapaligo sa diyos-diyosan ng pañcāmṛta, at gayundin ng mababangong paliligo; sa mga handog na pampabango sa bibig (mukhavāsa) ng Diyos, at sa pagtatatag ng mga banal na hardin—paulit-ulit—(pinaglilingkuran ang sagradong pagsamba sa Kāśī).

Verse 22

महापूजार्थमाल्यादि गुंफनार्थैस्त्रिकालतः । शंखभेरीमृदंगादिवाद्यनादैः शिवालये

Para sa dakilang pūjā, sa tatlong takdang oras araw-araw, sa pag-aayos at pagbigkis ng mga kuwintas ng bulaklak at iba pa; at sa templo ni Śiva, sa umaalingawngaw na tunog ng mga tugtugin—shankha, bherī, mṛdaṅga, at iba pa—(ipinagdiriwang ang karangyaan ng pagsamba sa Kāśī).

Verse 23

घंटागुडुककुंभादि स्नानोपस्करभाजनैः । श्वेतैर्मार्जनवस्त्रैश्च सुगंधैर्यक्षकर्दमैः

Sa pamamagitan ng mga sisidlan at kasangkapang panligo—mga kampana, munting palayok ng tubig, mga banga at iba pa; sa pamamagitan ng mapuputing telang panlinis; at ng mababangong pahid at samyong putik-pasta—(inihahanda ang dambana sa Kāśī para sa dalisay at angkop na pagsamba).

Verse 24

जपहोमैः स्तोत्रपाठैः शिवनामोच्चभाषणैः । रासक्रीडादिसंयुक्तैश्चलनैः सप्रदक्षिणैः

Sa japa at mga handog sa apoy, sa pagbigkas ng mga himno, sa malakas na pag-usal ng mga Pangalan ni Śiva, at sa mga kilos na kaugnay ng banal na sayaw at paglalaro—na isinasagawa kasama ng pradakṣiṇā o pag-ikot sa dambana—(sila’y sumamba sa Kāśī).

Verse 25

एवमादिभिरुद्दंडैः क्रियाकांडैरनेकशः । पंचरात्रमुषित्वा तु कृत्वा तीर्थान्यनेकशः

Sa ganitong mga mahihigpit na pagsasagawa, at sa maraming ulit na pagtupad sa mga itinakdang ritwal, sila’y nanatili nang limang gabi at dumalaw sa maraming tīrtha—mga banal na tawiran at pook-sambahan.

Verse 26

दीनानाथांश्च संतर्प्य नत्वा विश्वेश्वरं विभुम् । ब्रह्मचर्यादिनियमैस्तीर्थमेवं प्रसाध्य च

Matapos busugin at alalayan ang mga dukha at walang masandalan, at yumukod sa makapangyarihang Panginoong Viśveśvara, kanilang tinupad nang wasto ang pagtalima sa tīrtha sa pamamagitan ng mga disiplina gaya ng brahmacarya at iba pang pagpipigil.

Verse 27

पुनः पुनर्विश्वनाथं दृष्ट्वा स्तुत्वा प्रणम्य च । जग्मुः परोपकारार्थमगस्तिर्यत्र तिष्ठति

Muli’t muli, nang makita si Viśvanātha, kanilang pinuri at sinamba Siya; at sila’y naglakbay—para sa kapakanan ng iba—patungo sa pook na tinitirhan ni Agastya.

Verse 28

स्वनाम्ना लिंगमास्थाप्य कुंडं कृत्वा तदग्रतः । शतरुद्रियसूक्तेन जपन्निश्चलमानसः

Itinatag niya ang isang liṅga sa sarili niyang pangalan, at gumawa ng hukay ng apoy sa harap nito; saka niya inusal ang himnong Śatarudrīya, na ang isip ay di matinag at lubos na nakatuon.

Verse 29

तं दृष्ट्वा दूरतो देवा द्वितीयमिव भास्करम् । ज्वलज्ज्वलनसंकाशैरंगैः सर्वत्रसोज्ज्वलम्

Nang makita siya ng mga diyos mula sa malayo, inakala nilang tila ikalawang araw; ang kanyang mga sangkap ay wari’y nagliliyab na apoy, at sa lahat ng dako’y nagliliwanag.

Verse 30

साक्षात्किंवाडवाग्निर्वा मूर्त्या वै तप्यते तपः । स्थाणुवन्निश्चलतरं निर्मलं सन्मनो यथा

Ito ba’y ang mismong apoy sa kailaliman ng dagat na nagkatawang-tao at nagsasagawa ng matinding tapas? Gaya ng haligi, siya’y lubos na di matinag—dalisay, tulad ng isip ng mga banal.

Verse 31

अथवा सर्व तेजांसि श्रित्वेमां ब्राह्मणीं तनुम् । शीलयंति परं धाम शातंशांत पदाप्तये

O kaya nama, ang lahat ng ningning ay sumilong sa brahminikong katawan na ito at nananahan sa kataas-taasang tahanan, upang makamtan ang ganap na mapayapang kalagayan.

Verse 32

तपनस्तप्यतेऽत्यर्थं दहनोपि हि दह्यते । यत्तीव्रतपसाद्यापि चपलाऽचपलाभवत्

Warì’y labis na napapaso ang araw, at maging ang apoy ay tila nasusunog; sapagkat sa tindi ng tapas, maging ang likás na balisa ay naging matatag at di matinag.

Verse 33

यस्याश्रमे ऽत्र दृश्यंते हिंस्रा अपि समंततः । सत्त्वरूपा अमी सत्त्वास्त्यक्त्वा वैरं स्वभावजम्

Sa kaniyang āśrama rito, kahit mababangis na nilalang ay nakikitang palibot na palibot na tila maamo; yaong mga nilalang, tinalikdan ang likás na poot at paglalaban.

Verse 34

शुंडादंडेन करटिः सिंहं कंडूयतेऽभयः । अष्टापदांके स्वपिति केसरी केसरोद्भटः

Sa walang-takot na Kāśī, kinakamot ng elepante ang leon sa pamamagitan ng pamalo ng kaniyang nguso; at ang makapangyarihang leon, maringal ang kiling, ay natutulog sa kandungan ng elepante.

Verse 35

सूकरः स्तब्धरोमापि विहाय निजयूथकम् । चरेद्वनशुनां मध्ये मुस्तान्यस्तेक्षणोबली

Kahit ang baboy-ramo na matigas ang balahibo, iniwan ang sariling kawan at gumagala sa gitna ng mga asong-gubat—malakas, ngunit nakayuko ang maamong tingin—sa walang-takot na saklaw ng Kāśī.

Verse 36

भूदारोपि न भूदारं तथाकुर्याद्यथाऽन्यतः । सर्वा लिंगमयी काशी यतस्तद्भीतियंत्रितः

Kahit ang likás na mabangis ay hindi nagiging mabangis dito gaya ng sa ibang dako; sapagkat ang buong Kāśī ay nilulukuban ng Liṅga, at ang mga nilalang ay napipigil ng banal na pangilag sa Kanya.

Verse 37

क्रोडीकृत्य क्रोडपोतं तरक्षुः क्रीडयत्यहो । शार्दूलबालानुत्सार्य शार्दूलीमेणपोतकः

Kamangha-mangha: ang hyena, kinalong ang munting baboy-ramo, ay nakikipaglaro; at ang tigresa, pinalayo ang sariling mga anak, ay nakikipaglaro sa munting usa.

Verse 38

चलत्पुच्छोथ पिबति फेनिलेनाननेन वै । स्वपंतं लोमशं भल्लं वानरश्चलदंगुलिः

Pag-ugoy ng buntot, ang unggoy—di-mapirming mga daliri—umiinom sa bumubulang bibig; samantalang ang mabalahibong oso’y natutulog sa tabi.

Verse 39

यूका संवीक्ष्यवीक्ष्यैव भक्षयेद्दंतकोटिभिः । गोलांगूलारक्तमुखानीलां गा यूथथनायकाः

Matapos pagmasdan nang paulit-ulit, kahit ang kuto’y kakagat sa dulo ng mga ngipin; at ang mga pinuno ng kawan—bughaw ang katawan, pula ang bibig, bilugan ang buntot—gumagala nang walang pangamba.

Verse 40

जातिस्वभावमात्सर्यं त्यक्त्वैकत्र रमंति च । शशाः क्रीडंति च वृकैस्तैः पृष्ठलुंठनैर्मुहुः

Tinalikuran ang inggit na bunga ng lahi at likas na ugali, nagagalak silang magkakasama sa iisang dako; at ang mga liyebre’y nakikipaglaro pa sa mga lobo, paulit-ulit na gumugulong nang nakatihaya.

Verse 41

आखुश्चाखुभुजः कर्णं कंडूयेत चलाननः । मयूरपुच्छपुटगो निद्रात्योतुः सुखाधिकम्

Ang daga, na kumikibot ang mukha, ay kinakamot ang tainga ng kumakain ng daga; at ang nakahimlay sa loob ng kulungang-buntot ng paboreal ay natutulog nang labis na maginhawa.

Verse 42

स्वकंठं घर्षयत्येव केकिकंठे भुजंगमः । भुजंगमफणापृष्ठे नकुलः स्वकुलोचितम्

Ang ahas ay kinikiskis ang sariling lalamunan sa leeg ng paboreal; at sa likod ng ahas na may nakabukang talukbong, ang monggós ay kumikilos ayon sa likas ng kanyang angkan—ngunit sa Kāśī, walang poot.

Verse 43

वैरं परित्यज्य लुठेदुत्प्लुत्योत्प्लुत्य लीलया । आलोक्य मूषकं सर्पश्चरंतं वदनाग्रतः

Tinalikdan ang alitan, ang ahas ay gumugulong, paluksu-luksong mapaglaro, habang minamasdan ang daga na gumagalaw sa tapat mismo ng dulo ng kanyang bibig.

Verse 44

क्षुधांधोपि न गृह्णाति सोपि तस्माद्बिभेति नो । प्रसूयमानां हरिणीं दृष्ट्वा कारुण्यपूर्णदृक्

Kahit yaong nabubulag ng gutom ay hindi siya sinasakmal; ni hindi rin siya natatakot sa kanya. Nang makita ang inahing usa na nanganganak, napuno ng habag ang kanyang tingin.

Verse 45

तद्दृष्टिपातं मुंचन्वै व्याघ्रो दूरं व्रजत्यहो । व्याघ्री व्याघ्रस्य चरितं मृगी मृगविचेष्टितम् । उभे कथयतो ऽन्योन्यं सख्याविवमुदान्विते

Iwinawaksi ang gayong titig, ang tigre—kamangha-mangha—ay lumalayo. Isinasalaysay ng tigresa ang asal ng tigre, at ng usa ang kilos ng mga usa; silang dalawa’y nag-uusap na tila magkaibigan, puspos ng galak.

Verse 46

दृष्ट्वाप्युद्दंडकोदंडं शबरं शंबरोमृगः । धृष्टो न वर्त्म त्यजति सोपि कंडूयतेपि तम्

Kahit makita ang mangangaso na nakataas ang tungkod at busog, ang matapang na śambara-usa’y hindi lumilihis sa daan; at ang mangangaso man ay nagkakamot lamang—hindi niya ito sinasaktan.

Verse 47

रोहितोऽरण्यमहिषमुद्धर्षति निराकुलः । चमरीशबरीकेशैः संमिमीते स्ववालधिम्

Ang rohita na usa’y walang pangambang nakikipaglaro sa mailap na kalabaw sa gubat, payapa ang loob; at sa balahibo ng camarī-yak at ng śabarī na hayop-gubat, inihahambing pa niya ang sukat ng sarili niyang buntot.

Verse 49

हुंडौ च मुंड युद्धाय न सज्जेते जयैषिणौ । एणशावं सृगालोपि मृदुस्पृशति पाणिना

Maging sina Huṇḍa at Muṇḍa, sabik sa tagumpay, ay hindi naghahanda sa digmaan; maging ang asong-gubat ay marahang humahaplos sa biik na usa sa pamamagitan ng kanyang paa.

Verse 50

तृण्वंति तृणगुल्मादीन्श्वापदास्त्वापदास्पदम् । लोकद्वये दुःखहंहि धिक्तन्मांसस्य भक्षणम्

Ang mababangis na hayop ay kumakain ng damo, palumpong at iba pa—ngunit ang karne ay nagiging luklukan ng kapahamakan. Tunay, nagdudulot ito ng pagdurusa sa dalawang daigdig; kasuklam-suklam ang pagkain ng gayong laman.

Verse 51

यः स्वार्थं मांसपचनं कुरुते पापमोहितः । यावंत्यस्य तु रोमाणि तावत्स नरके वसेत्

Sinumang nalilinlang ng kasalanan at nagluluto ng karne para sa sariling pagnanasa—mananahan siya sa impiyerno sa kasingdaming taon ng mga buhok sa kanyang katawan.

Verse 52

परप्राणैस्तु ये प्राणान्स्वान्पुष्णं ति हि दुर्धियः । आकल्पं नरकान्भुक्त्वा ते भुज्यंतेत्र तैः पुनः

Yaong masasama ang isip na pinananatili ang sariling buhay sa pagkitil ng buhay ng iba—pagkaraang magdusa sa mga impiyerno sa loob ng isang aeon, sila nama’y muling kinakain dito ng mismong mga nilalang na iyon.

Verse 53

जातुमांसं न भोक्तव्यं प्राणैः कंठगतैरपि । भोक्तव्यं तर्हि भोक्तव्यं स्वमांसं नेतरस्य च

Huwag kailanman kakain ng karne, kahit ang buhay ay nasa lalamunan na. Kung may dapat kainin, kainin na lamang ang sariling laman, hindi ang sa iba.

Verse 54

वरमेतेश्वापदा वै मैत्रावरुणि सेवया । येषां न हिंसने बुद्धिर्नतु हिंसापरा नराः

O Maitrāvaruṇi, higit pang mabuti ang mga mababangis na hayop na ito—na walang isip na manakit—kaysa sa mga taong nakatuon sa karahasan.

Verse 55

बकोपि पल्वले मत्स्यान्नाश्नात्यग्रेचरानपि । न महांतोप्यमहतो मत्स्या मत्स्यानदंति वै

Kahit ang tagak sa lawa ay hindi kumakain ng mga isdang nasa harap nito; at kahit ang malalaking isda ay hindi nilalamon ang maliliit. (Gayon din, sa banal na lupain ng Kāśī, napipigil ang likás na kalupitan.)

Verse 56

एकतः सर्वमांसानि मत्स्यमांसं तथकैतः । स्मृतिः स्मृतेति किंत्वेभिरतोमत्स्याञ्जहत्यमी

Sa isang panig ay lahat ng uri ng karne—kasama ang laman ng isda; ngunit ano ang pakinabang ng paulit-ulit na pagbanggit ng ‘Smṛti, Smṛti’ lamang? Kaya ang mga nilalang na ito’y tumitigil sa pagkain ng isda. (Ganyan ang disiplina sa bisa ng kabanalan ng Kāśī.)

Verse 57

श्येनोपि वर्तिकां दृष्ट्वा भवत्येष पराङ्मुखः । चित्रमत्रापि मधुपा भ्रमंति मलिनाशयाः

Kahit ang lawin, pag nakita ang pugo, ay tumatalikod dito. Ngunit kataka-taka na dito, ang mga bubuyog ay patuloy na gumagala—yaong may maruming hangarin sa loob.

Verse 58

सुचिरं नरकान्भुक्त्वा मदिरापानलंपटाः । मधुपा एव गायंते भ्रांतिभाजः पुनः पुनः

Matagal na nagdusa sa mga impiyerno, ang mga lulong sa pag-inom ng alak ay muling isinisilang bilang mga bubuyog; paulit-ulit silang ‘umaawit,’ bilang mga nilalang na nakatakda sa pagkalito.

Verse 59

अतएव पुराणेषु गाथेति परिगीयते । स्फुटार्थात्र पुराणज्ञैर्ज्ञात्वा तत्त्वं पिनाकिनः

Kaya nga sa mga Purāṇa ito’y pinupuri bilang isang “gāthā,” isang banal na taludtod. Dito’y malinaw ang diwa—nalalaman ng mga bihasa sa Purāṇa, matapos maunawaan ang tunay na tattva ni Pinākin (Śiva).

Verse 60

क्व मांसं क्व शिवे भक्तिः क्व मद्यं क्व शिवार्चनम् । मद्यमांसरतानां च दूरे तिष्ठति शंकरः

Ano ang kaugnayan ng karne sa debosyon kay Śiva? Ano ang kaugnayan ng alak sa pagsamba kay Śiva? Sa mga nahuhumaling sa alak at karne, nananatiling malayo si Śaṅkara.

Verse 61

विना शिवप्रसादं हि भ्रांतिः क्वापि न नश्यति । अतएव भ्रमंत्येते भ्रमराः शिववर्जिताः

Kung wala ang biyaya ni Śiva, ang pagkaligaw ay hindi tunay na nawawala saanman. Kaya nga ang mga “bhramara” na ito—mga bubuyog na walang Śiva—ay patuloy na pagala-gala.

Verse 62

इत्याश्रमचरान्दृष्ट्वा तिर्यञ्चोपि मुनीनिव । अबोधिविबुधैरित्थं प्रभावः क्षेत्रजस्त्वयम्

Kaya, nang makita ang mga nilalang na hayop man ay kumikilos na tila mga muni na nananahan sa mga āśrama, naunawaan ng marurunong: “Ganyan ang kapangyarihang isinilang mula sa banal na kṣetra.”

Verse 63

यतो विश्वेश्वरेणैते तिर्यञ्चोप्यत्रवासिनः । निधनावसरे मोच्यास्तारक स्योपदेशतः

Sapagkat itinakda ni Viśveśvara na maging ang mga hayop na naninirahan dito ay mapapalaya sa oras ng kamatayan, sa pamamagitan ng turo ng Tāraka—ang banal na mantra at aral.

Verse 64

ज्ञात्वा क्षेत्रस्य माहात्म्यं यो वसेत्कृतनिश्चयः । तं तारयति विश्वेशो जीवंतमथवा मृतम्

Sinumang nakaunawa sa kadakilaan ng banal na kṣetra at manahan dito nang matibay ang pasya—si Viśveśa ang magliligtas sa kanya, buhay man o patay.

Verse 65

अविमुक्तरहस्यज्ञा मुच्यंते ज्ञानि नो नराः । अज्ञानिनोपि तिर्यञ्चो मुच्यंते गतकिल्बिषाः

Ang mga pantas na nakaaalam sa lihim ng Avimukta (Kāśī) ay napapalaya. Maging ang mangmang—oo, maging ang mga hayop—ay napapalaya, nahuhugasan ang kanilang mga kasalanan.

Verse 66

इत्याश्चर्यपरा देवा यावद्यांत्याश्रमं मुनेः । तावत्पक्षिकुलं दृष्ट्वा भृशं मुमुदिरे पुनः

Kaya’t ang mga diyos, puspos ng pagkamangha, ay nagtungo sa āśrama ng muni; at sa daan, nang makita ang kawan ng mga ibon, sila’y muling nagalak nang labis.

Verse 67

सारसो लक्ष्मणाकंठे कंठमाधाय निश्चलः । मन्यामहे न निद्रातिध्यायेद्विश्वेश्वरं किल

Isang saras (tagak), ipinatong ang leeg sa leeg ni Lakṣmaṇā, ay nakatindig na di gumagalaw. Akala namin hindi ito natutulog—tunay ngang nagmumuni kay Viśveśvara (Śiva).

Verse 68

कंडूयमाना वरटा स्वचंचुपुटकोटिभिः । हंसं कामयमानं तु वारयेत्पक्षधूननैः

Isang babaeng ibon, kinakamot ang sarili sa mga dulo ng sariling tuka, ay pinipigil ang isang hansang tinamaan ng pagnanasa sa pag-ugoy ng kanyang mga pakpak.

Verse 69

निरुद्ध्यमान चक्रेण चक्रीक्रेंकितभाषणैः । वदतीति किमत्रापि कामिता कामिनां वर

Bagaman pinipigil ng gulong, nagsasalita pa rin ang ibong cakravāka sa langitngit na hiyaw; ano pa kaya ang masasabi rito, O pinakamainam sa mga mangingibig, tungkol sa minimithi ng mga mapusok?

Verse 70

कलकंठः किलोत्कंठं मंजुगुंजति कुंजगः । ध्यानस्थः श्रोष्यति मुनिः पारावत्येति वार्यते

Ang kokila, sa pananabik, ay marahang umuugong nang matamis sa kakahuyan. “Ang muni ay nakalubog sa pagninilay—maririnig niya!” Kaya ang inahing kalapati ay pinipigilang tumawag.

Verse 71

केकीकेकां परित्यज्य मौनं तिष्ठति तद्भयात् । चकोरश्चंद्रिका भोक्ता नक्तव्रतमिवास्थितः

Iniwan ang sigaw na “kekī,” ang paboreal ay nananatiling tahimik dahil sa takot (na makaabala sa muni). At ang ibong cakora, umiinom ng liwanag ng buwan, ay tila nagsasagawa ng panatang panggabi.

Verse 72

पठंती सारिकासारं शुकंसंबोधयत्यहो । अपारावारसंसारसिंधुपारप्रदः शिवः

Ang sarika (myna) ay bumibigkas ng diwa at ginising ang loro—kamangha-mangha nga! Si Śiva ang nagbibigay ng pagtawid sa ibayo ng walang-hanggang karagatan ng saṃsāra.

Verse 73

कोकिलः कोमलालापैः कलयन्किलकाकलीम् । कलिकालौ कलयतः काशीस्थान्नेतिभाषते

Ang kokila, sa malalambing na himig, ay hinuhubog ang awit na tila nagsasabi sa mga tumitingin lamang sa tindi ng Panahong Kali: “Hindi ganyan para sa mga nananahan sa Kāśī!”

Verse 74

मृगाणां पक्षिणामित्थं दृष्ट्वा चेष्टां त्रिविष्टपम् । अकांडपातसंकष्टं निनिंदुस्त्रिदशा बहु

Nang makita ng mga diyos ang gayong asal ng mga usa at mga ibon, mariin nilang sinisi ang mismong Svarga—nababalisa sa biglaang pagbagsak at sa pagdurusang dulot nito.

Verse 75

वरमेतेपक्षिमृगाः पशवः काशिवासिनः । येषां न पुनरावृत्तिर्नदेवानपुनर्भवाः

Mapalad nga tunay maging ang mga ibon, mababangis na hayop, at mga nilalang na nananahan sa Kāśī; sapagkat para sa kanila’y wala nang pagbabalik sa saṃsāra. Ang gayong kalayaan sa muling pagsilang ay di madaling makamtan kahit ng mga diyos.

Verse 76

काशीस्थैः पतितैस्तुल्या न वयं स्वर्गिणः क्वचित् । काश्यां पाताद्भयं नास्ति स्वर्गेपाताद्भयं महत्

Hindi namin ninanais maging mga taga-langit kailanman; higit naming pipiliing maging tulad ng mga ‘nahulog’ na nananatili pa rin sa Kāśī. Sa Kāśī walang takot sa pagbagsak, ngunit sa langit ang takot sa muling pagbagsak mula sa bisa ng kabutihan ay napakalaki.

Verse 77

वरं काशीपुरी वासो मासोपवसनादिभिः । विचित्रच्छत्रसंछायं राज्यं नान्यत्र नीरिपु

Higit na mainam ang manirahan sa lungsod ng Kāśī, kahit may mga pag-aayuno at pagtalima buwan-buwan, kaysa maghari sa ibang dako—kahit pa nalililiman ng mariringal na payong—O haring walang kaaway.

Verse 78

शशकैर्मशकैः काश्यां यत्पदं हेलयाप्यते । तत्पदं नाप्यतेऽन्यत्र योगयुक्त्यापि योगिभिः

Ang kalagayang espirituwal na sa Kāśī ay nakakamtan kahit tila pabirong hakbang—maging ng pinakamaliit na nilalang—ay hindi nakakamtan sa ibang dako kahit ng mga yogi sa pamamagitan ng mahigpit na pagsasanay at mga paraan ng yoga.

Verse 79

वरं वाराणसीरंको निःशंकोयो यमादपि । न वयं त्रिदशायेषां गिरितोपीदृशी दशा

Mas mainam pang maging dukha sa Vārāṇasī, namumuhay na walang pangamba—kahit kay Yama—kaysa magtamo ng gayong kalagayan sa ibang dako, kahit bilang panginoon ng mga deva sa tuktok ng bundok.

Verse 80

ब्रह्मणो दिवसाष्टांशेषपदमैंद्रं विनश्यति । सलोकपाल सार्कं च सचंद्रग्रहतारकम्

Kapag isang ikawalong bahagi na lamang ng araw ni Brahmā ang nalalabi, naglalaho ang luklukan ni Indra—kasama ang mga tagapangalaga ng mga daigdig, ang araw, at maging ang buwan, mga planeta, at mga bituin.

Verse 81

परार्धद्वयनाशेपि काशीस्थो यो न नश्यति । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन काश्यां श्रेयः समाचरेत्

Kahit sa pagkalipol ng dalawang parārdha sa dakilang paglusaw ng sansinukob, ang nananahan sa Kāśī ay hindi napaparam. Kaya, sa buong pagsisikap, dapat isagawa sa Kāśī ang pinakamataas na kabutihan.

Verse 82

यत्सुखं काशिवासेत्र न तद्ब्रह्मांडमंडपे । अस्ति चेत्तत्कथं सर्वे काशीवासाभिलाषुकाः

Ang ligayang natatagpuan sa paninirahan sa Kāśī ay hindi masusumpungan kahit sa maringal na bulwagan ng sansinukob. Kung naroon nga iyon, bakit lahat ay nananabik na manirahan sa Kāśī?

Verse 83

जन्मांतरसहस्रेषु यत्पुण्यं समुपार्जितम् । तत्पुण्यपरिवर्तेन काश्यां वासोऽत्र लभ्यते

Ang kabutihang naipon sa libo-libong kapanganakan ay waring ipinagpapalit: sa pagbabagong-anyo ng gayong punya, nakakamit ang paninirahan dito sa Kāśī.

Verse 84

लब्धोपि सिद्धिं नो यायाद्यदि कुद्ध्येत्त्रिलोचनः । तस्माद्विश्वेश्वरं नित्यं शरण्यं शरणं व्रजेत्

Kahit nakamtan na ang mga siddhi, hindi pa rin mararating ang ganap na kaganapan kung magagalit ang Panginoong Tatlong-Mata. Kaya’t laging magtungo sa kanlungan—kay Viśveśvara, ang walang hanggang Tagapagtanggol.

Verse 85

धर्मार्थकाममोक्षाख्यं पुरुषार्थचतुष्टयम् । अखंडं हि यथा काश्यां न तथा न्यत्र कुत्रचित्

Ang apat na layunin ng buhay—dharma, artha, kāma, at mokṣa—ay matatagpuan sa Kāśī nang buo at di-napapatid; sa ibang dako, saanman, hindi ito gayon.

Verse 86

आलस्येनापि यो यायाद्गृहाद्विश्वेश्वरालयम् । अश्वमेधाधिको धर्मस्तस्य स्याच्च पदेपदे

Kahit sa katamaran lamang, kung ang tao’y lumakad mula sa bahay patungo sa templo ni Viśveśvara, sa bawat hakbang niya’y sumisibol ang dharma—higit pa sa gantimpala ng sakripisyong Aśvamedha.

Verse 87

यः स्नात्वोत्तरवाहिन्यां याति विश्वे शदर्शने । श्रद्धया परया तस्य श्रेयसोंतो न विद्यते

Sinumang maligo sa ilog na umaagos pahilaga at pagkatapos ay magtungo sa darśana ni Viśveśa nang may sukdulang pananampalataya—walang hangganan ang kanyang pinakamataas na kabutihan (śreyas).

Verse 88

स्वर्धुनी दर्शनात्स्पर्शात्स्नानादाचमनादपि । संध्योपासनतो जप्यात्तर्पणाद्देवपूजनात्

Sa pagtanaw pa lamang sa makalangit na ilog, sa paghipo rito, sa pagligo at maging sa pag-inom ng kaunting tubig nito; sa pagsamba sa Sandhyā, sa japa, sa tarpaṇa, at sa pagsamba sa mga diyos—(sa Kāśī) patuloy na dumarami ang kabutihang-loob na gantimpala.

Verse 89

पंचतीर्थावलोकाच्च ततो विश्वेश्वरेक्षणात् । श्रद्धास्पर्शनपूजाभ्यां धूपदीपादिदानतः

Sa pagtanaw sa Limang Tīrtha, at pagkaraan ay sa pagmasid kay Viśveśvara; sa taimtim na paghipo at pagsamba; at sa pag-aalay ng insenso, ilawan, at iba pa—lalo’t lalong sumisidhi ang kabutihang-singaw sa Kāśī.

Verse 90

प्रदक्षिणैः स्तोत्रजपैर्नमस्कारैस्तु नर्त्तनैः । देवदेवमहादेव शंभो शिवशिवेति च

Sa pamamagitan ng pag-ikot nang pakanan, pagbigkas ng mga himno at japa, sa mga pagpapatirapa at maging sa pagsasayaw—sumisigaw: “Diyos ng mga diyos, Mahādeva! Śambho! Śiva, Śiva!”—nagiging makapangyarihang bukal ng kabutihang-singaw ang debosyon sa Kāśī.

Verse 91

धूर्जटे नीलकंठेश पिनाकिञ्शशिशेखर । त्रिशूलपाणे विश्वेश रक्षरक्षेतिभाषणैः

Sa pagbigkas ng mga panalangin gaya ng: “O Dhūrjaṭi! O Panginoong Nīlakaṇṭha! O Pinākin, O may koronang-buwan! O Viśveśa na may hawak na Triśūla—ingatan mo kami, ingatan!”—tinatawag ang pag-iingat ni Śiva at nagkakamit ng mapalad na kabutihang-singaw sa Kāśī.

Verse 92

मुक्तिमंडपिकायां च निमेषार्धो पवेशनात् । तत्र धर्मकथालापात्पुराणश्रवणादपि

At sa pagpasok sa Mukti-Maṇḍapikā kahit kalahati lamang ng kisap-mata; at doon, sa pakikipag-usap tungkol sa dharma at sa pakikinig sa mga Purāṇa—nagkakamit ng dakilang kabutihang-singaw sa Kāśī.

Verse 93

नित्यादिकर्मकरणात्तथातिथिसमर्चनैः । परोपकरणाद्यैश्च धर्मस्स्यादुत्तरोत्तरः

Sa pagsasagawa ng araw-araw at itinakdang mga tungkulin, gayundin sa wastong paggalang sa mga panauhin; at sa paglilingkod sa kapwa at iba pang gawa—ang dharma ay lalo pang tumataas nang sunod-sunod para sa nananahan sa Kāśī.

Verse 94

शुक्लपक्षे यथा चंद्रः कलया कलयैधते । एवं काश्यां निवसतां धर्मराशिः पदेपदे

Kung paanong sa maliwanag na kalahati ng buwan ay lumalaki ang buwan, yugto sa yugto, gayon din sa mga nananahan sa Kāśī ay dumarami ang kayamanan ng dharma, hakbang sa hakbang.

Verse 95

श्रद्धाबीजो विप्रपादांबुसिक्तः शाखाविद्यास्ताश्चतस्रो दशापि । पुष्पाण्यर्था द्वे फले स्थूलसूक्ष्मे मोक्षःकामो धर्मवृक्षोयमीड्यः

Ang kagalang-galang na Punong-Dharma na ito: ang binhi ay pananampalataya, at dinidiligan ng tubig na naghugas sa mga paa ng mga brāhmaṇa. Ang mga sanga nito ay mga disiplina ng kaalaman—apat at gayundin ay sampu. Ang mga bulaklak ay mga layunin ng kasaganaan, at may dalawang bunga, lantad at maselan: pagkalugod sa daigdig at mokṣa. Tunay na kapuri-puri ang punong ito ng katuwiran.

Verse 96

सर्वार्थानामत्रदात्री भवानी सर्वान्कामान्पूरयेदत्र ढुंढिः । सर्वाञ्जंतून्मोचयेदंतकाले विश्वेशोत्रश्रोत्रमंत्रोपदेशात्

Dito, si Bhavānī ang nagbibigay ng lahat ng kasaganaan; dito, tinutupad ni Ḍhuṃḍhi ang lahat ng pagnanasa. At dito rin, sa huling sandali, pinalalaya ni Viśveśvara ang lahat ng nilalang sa pagbulong ng nagliligtas na mantra sa tainga.

Verse 97

काश्यां धर्मस्तच्चतुष्पादरूपः काश्यामर्थः सोप्यने कप्रकारः । काश्यां कामः सर्वसौख्यैकभूमिः काश्यां श्रेयस्तत्तु किंनात्र यच्च

Sa Kāśī, ang Dharma ay matatag sa anyong may apat na paa; sa Kāśī, ang Artha ay nakakamtan sa sari-saring paraan. Sa Kāśī, ang Kāma ay may iisang lupain ng lahat ng kaligayahan; at sa Kāśī naroon ang pinakamataas na kabutihan—kaya ano pa ang kagalingang wala rito?

Verse 98

विश्वेश्वरो यत्र न तत्र चित्रं धर्मार्थकामामृतरूपरूपः । स्वरूपरूपः स हि विश्वरूपस्तस्मान्न काशी सदृशी त्रिलोकी

Kung saan naroroon si Viśveśvara, hindi kataka-takang masumpungan ang Dharma, Artha, Kāma—at ang kaloob na parang amṛta na mokṣa—sa kanilang ganap na anyo. Sapagkat Siya ang mismong anyo ng Katotohanan, ang may anyong sansinukob; kaya sa tatlong daigdig, walang lungsod na katulad ng Kāśī.

Verse 99

इति ब्रुवाणा गीर्वाणा ददृशुस्तूटजं मुनेः । होमधूमसुगंधाढ्यं बटुभिर्बहुभिर्वृतम्

Sa gayon nagsalita ang mga diyos, at nakita nila, O muni, ang kubong-dahon ng pantas, hitik sa mabangong samyo ng usok ng homa, at napaliligiran ng maraming batang mag-aaral.

Verse 100

श्यामाकांजलियाञ्चार्थमृषिकन्यानुयायिभिः । धृतोपग्रहदर्भास्यैर्मृगशावैरलंकृतम्

Ito’y pinalamutian ng mga batang usa, na may darbhā na damo sa kanilang mga bibig bilang kasangkapang pang-ritwal, at sinasamahan ng mga anak na babae ng mga rishi na may dalang dakot ng butil na śyāmā para sa limos.

Verse 107

विधूय सर्व पापानि ज्ञात्वाऽज्ञात्वा कृतान्यपि । हंसवर्णेन यानेन गच्छेच्छिवपुरं ध्रुवम्

Matapos iwaksi ang lahat ng kasalanan—maging yaong nagawa nang may alam o di nalalaman—tiyak na makararating sa lungsod ni Śiva, na sinasakyan ang sasakyang makalangit na kulay-hamsa.