Adhyaya 19

Verse 1

सूत उवाच । एवं महाव्रतं तस्याश्चरंत्या गुरुसन्निधौ । संवत्सरो व्यतीयाय नियमासक्तचेतसः

Sūta ang nagsalita: Sa gayon, habang isinasagawa niya ang dakilang panatang iyon sa harapan ng kaniyang gurô, lumipas ang isang buong taon—ang kaniyang isip ay mahigpit na nakatuon sa mga tuntunin at banal na pagtalima.

Verse 2

संवत्सरांते सा बाला तत्रैव पितृमंदिरे । चकारोद्यापनं सम्यग्विप्रभोजनपूर्वकम्

Sa pagtatapos ng taon, ang dalagang iyon, doon mismo sa bahay ng kaniyang ama, ay maayos na nagsagawa ng pangwakas na ritwal (udyāpana), na nagsimula sa pagpapakain sa mga brāhmaṇa.

Verse 3

दत्त्वा च दक्षिणां तेभ्यो ब्राह्मणेभ्यो यथार्हतः । विसृज्य तान्नमस्कृत्य पितृभ्यामभिनंदिता

Matapos maghandog ng nararapat na dakṣiṇā sa mga brāhmaṇa ayon sa kanilang karapatan, siya’y nagpaalam nang may pagyukod at pagpupugay; at pinuri at pinagpala siya ng kanyang mga magulang.

Verse 4

उपोषिता स्वयं तस्मिन्दिने नियममाश्रिता । जजाप परमं मंत्रमुपदिष्टं महात्मना

Sa araw ding iyon, siya’y nag-ayuno at kumapit sa mahigpit na niyama; at inulit-ulit niya ang kataas-taasang mantra na itinuro sa kanya ng dakilang pantas.

Verse 5

अथ प्रदोषसमये प्राप्ते संपूज्य शंकरम् । तस्मिन्गृहांतिकमठे गुरोस्तस्य च सन्निधौ

Nang dumating ang oras ng pradoṣa, matapos niyang sambahin nang wasto si Śaṅkara, siya’y nanatili sa munting āśrama na malapit sa bahay, sa mismong harapan ng kanyang guru.

Verse 6

जपार्चनरता साध्वी ध्यायती परमेश्वरम् । तस्मिञ्जागरणे रात्रावुपविष्टा शिवांतिके

Ang banal na babae, masugid sa japa at pagsamba, ay nagmuni-muni sa Kataas-taasang Panginoon; at sa gabing yaon ng pagpupuyat, siya’y naupo sa tabi ni Śiva, sa Kanyang harapan.

Verse 7

युग्मम् । तस्यां रात्रौ तया सार्धं स मुनिर्जगदंबिकाम् । जपध्यान तपोभिश्च तोषयामास पार्वतीम्

(Magkapares na taludtod.) Sa gabing iyon, kasama niya, ang pantas ay nagbigay-lugod kay Pārvatī—ang Ina ng sanlibutan—sa pamamagitan ng japa, pagninilay, at mga gawaing tapas.

Verse 8

तस्याश्च भक्त्या व्रतभाविताया मुनेस्तपोयोगसमाधिना च । तुष्टा भवानी जगदेकमाता प्रादुर्बभूवा कृतसांद्रमूर्तिः

Nalugod si Bhavānī, ang iisang Ina ng sansinukob, sa debosyon ng dalaga na hinog sa mga banal na panata, at sa pag-aayuno, yoga, at malalim na samādhi ng pantas; kaya Siya’y nagpakita sa kanila sa ganap na siksik at nahahawakang anyo.

Verse 9

प्रादुर्भूता यदा गौरी तयोरग्रे जगन्मयी । अन्धोऽपि तत्क्षणादेव मुनिः प्राप दृशोर्द्वयम्

Nang magpakita si Gaurī—ang lumalaganap na anyo ng sansinukob—sa harap nilang dalawa, ang pantas, bagama’t bulag, ay agad na nabawi ang paningin ng kapwa mata.

Verse 10

तां वीक्ष्य जगतां धात्रीमाविर्भूतां पुरःस्थिताम् । निपेततुस्तत्पदयोः स मुनिः सा च कन्यका

Pagkakita nila sa Tagapagtaguyod ng mga daigdig na hayag na nakatayo sa harap, ang pantas at ang dalaga ay kapwa nagpatirapa sa kaniyang mga paa.

Verse 11

तौ भक्तिभावोच्छ्वसितामलाशयावानंदबाष्पोक्षित सर्वगात्रौ । उत्थाप्य देवी कृपया परिप्लुता प्रेम्णा बभाषे मृदुवल्गुभाषिणी

Dalisay ang loob at umaapaw sa debosyon, at ang buong katawan ay nababasa ng luha ng kagalakan; sa pagkakita nito, ang Diyosa, puspos ng habag, ay itinindig sila at nagsalita nang may pag-ibig sa banayad at matamis na pananalita.

Verse 12

देव्युवाच । प्रीतास्मि ते मुनिश्रेष्ठ वत्से प्रीतास्मि तेऽनघे । किं वा ददाम्यभिमतं देवानामपि दुर्लभम्

Wika ng Diyosa: “O pinakadakila sa mga pantas, nalulugod Ako sa iyo; mahal kong anak, O walang dungis, nalulugod Ako sa iyo. Anong minimithing biyaya ang ipagkakaloob Ko—yaong mahirap makamtan kahit ng mga diyos?”

Verse 13

मुनिरुवाच । एषा तु शारदा नाम कन्या तु गतभतृका । मया प्रतिश्रुतं चास्यै तुष्टेन गतचक्षुषा

Wika ng muni: “Ang dalagang ito ay si Śāradā ang pangalan, at siya’y nawalan ng asawa. Ako, bagama’t bulag noon, ngunit payapa ang loob, ay nangako sa kanya.”

Verse 14

सह भर्त्रा चिरं कालं विहृत्य सुतमुत्तमम् । लभस्वेति मया प्रोक्तं सत्यं कुरु नमोऽस्तु ते

“Sinabi ko sa kanya: ‘Matagal kayong mamuhay na masaya kasama ang iyong asawa, at nawa’y magkamit ka ng isang dakilang anak.’ O Diyosa, gawin mong totoo ang aking salita—pagpupugay sa Iyo.”

Verse 15

श्रीदेव्युवाच । एषा पूर्वभवे बाला द्राविडस्य द्विजन्मनः । आसीद्द्वितीया दयिता भामिनी नाम विश्रुता

Wika ng Mapalad na Diyosa: “Sa nakaraang kapanganakan, ang batang ito ay sa isang Drāviḍa na brāhmaṇa na dalawang-ulit na isinilang; siya ang ikalawang minamahal na asawa, bantog sa pangalang Bhāminī.”

Verse 16

सा भर्तृप्रेयसी नित्यं रूपमाधुर्यपेशला । भर्तारं वशमानिन्ये रूपवश्यादिकैतवैः

Siya’y laging mahal ng asawa, pinagpala ng kaakit-akit na anyo at tamis; at sa pamamagitan ng mapanlinlang na paraan—pagkabihag sa ganda at iba pang pakana—napasunod niya ang kanyang asawa sa kanyang kalooban.

Verse 17

अस्यां चासक्तहृदयः स विप्रो मोहयंत्रितः । कदाचिदपि नैवागाज्ज्येष्ठपत्नीं पतिव्रताम्

Dahil sa pagkakapit ng kanyang puso sa kanya, ang brāhmaṇa—nabihag ng kamangmangan—ni minsan ay hindi lumapit sa nakatatandang asawa, ang tapat na pativratā.

Verse 18

अनभ्यागमनाद्भर्तुः सा नारी पुत्रवर्जिता । सदा शोकेन संतप्ता कालेन निधनं गता

Dahil hindi na nagbalik ang kanyang asawa, ang babaeng yaon ay nanatiling walang anak na lalaki; laging sinusunog ng dalamhati, sa takdang panahon ay sumapit sa kanyang kamatayan.

Verse 19

अस्या गृहसमीपस्थो यः कश्चिद्ब्राह्मणो युवा । इमां वीक्ष्याथ चार्वंगीं कामार्तः करमग्रहीत्

Malapit sa kanyang bahay ay may isang batang brāhmaṇa; nang makita niya ang babaeng may magandang mga sangkap, siya’y pinahirapan ng pagnanasa at hinawakan ang kanyang kamay.

Verse 20

अनया रोषताम्राक्ष्या स विप्रस्तु निवारितः । इमां स्मरन्दिवानक्तं निधनं प्रत्यपद्यत

Pinigil siya ng babae na may matang namumula sa galit, kaya ang brāhmaṇa ay napaurong; ngunit sa pag-alaala sa kanya araw at gabi, sinalubong niya ang kamatayan.

Verse 21

एषा संमोह्य भर्तारं ज्येष्ठपत्न्यां पराङ्मुखम् । चकार तेन पापेन भवेस्मिन्विधवाऽभवत्

Nilinlang niya ang kanyang asawa at ipinatalikod sa nakatatandang asawa; ginawa niya iyon—at dahil sa kasalanang yaon, sa buhay na ito siya’y naging balo.

Verse 22

याः कुर्वंति स्त्रियो लोके जायापत्योश्च विप्रियम् । तासां कौमारवैधव्यमेकविंशतिजन्मसु

Ang mga babaeng sa daigdig ay nagbubunsod ng alitan at pagkamuhi sa pagitan ng mag-asawa—para sa kanila, may pagkabalo mula pa sa pagkadalaga sa loob ng dalawampu’t isang kapanganakan.

Verse 23

यदेतया पूर्वभवे मत्पूजा महती कृता । तेन पुण्येन तत्पापं नष्टं सर्वं तदैव हि

Ngunit sapagkat sa isang dating buhay ay nagsagawa siya ng dakilang pagsamba sa akin, sa bisa ng gayong kabutihang-loob (puṇya) ay napuksa noon din at doon din ang lahat ng kasalanang yaon.

Verse 24

यो विप्रो विरहार्तः सन्मृतः कामविमोहितः । सोऽस्याः पाणिग्रहं कृत्वा भवेस्मिन्निधनं गतः

Ang brāhmaṇa—pinahihirapan ng pangungulila at nililinlang ng pagnanasa—ay namatay; at sa buhay na ito, matapos niyang tanggapin ang kanyang kamay sa kasal, muli siyang sinalubong ng kamatayan.

Verse 25

प्राग्जन्मपतिरेतस्याः पांड्यराष्ट्रेषु सोऽधुना । जातो विप्रवरः श्रीमान्सदारः सपरिच्छदः

Ang kanyang asawa sa dating kapanganakan ay ngayo’y isinilang sa lupain ng Pāṇḍya bilang marangal at mapalad na brāhmaṇa, may kabiyak at may buong sambahayan at ari-arian.

Verse 26

तेन भर्त्रा प्रतिनिशं सैषा प्रेम्णाभिसंगता । स्वप्ने रतिसुखं यातु श्रेष्ठं जागरणादपि

Sa asawang yaon, gabi-gabi siyang nakikipagkaisa sa pag-ibig; sa panaginip ay natatamo niya ang kaligayahan ng pagsasama—higit pang mainam kaysa sa gising na kalagayan.

Verse 27

षष्ट्युत्तरत्रिशतयोजनदूरसंस्थो देशादितो द्विजवरः स च कर्मगत्या । एनां वधूं प्रतिनिशं मनसोभिरामां स्वप्नेषु पश्यति चिरं रतिमादधानः

Bagaman ang marangal na brāhmaṇa ay naninirahan sa isang lupain na mahigit tatlong daan at animnapung yojana ang layo mula rito, ayon sa daloy ng karma ay nakikita niya sa panaginip gabi-gabi ang kaibig-ibig na babaing ito—matagal na nalulugod sa kanilang pagsasama.

Verse 28

सैषा वै स्वप्नसंगत्या पत्युः प्रतिनिशं सती । कालेन लप्स्यते पुत्रं वेदवेदांगपारगम्

Sa bawat gabi, sa pakikipagtagpo sa panaginip sa kaniyang asawa, ang banal na babaeng ito ay, sa takdang panahon, magkakamit ng isang anak—yaong ganap na nakatawid sa kabilang pampang ng mga Veda at Vedāṅga.

Verse 29

एतस्यां तनयं जातमात्मनश्चिरसंगमात् । सोऽपि विप्रोऽनिशं स्वप्ने द्रक्ष्यति प्रेमभावितम्

Mula sa kaniya, sa matagal nang itinadhanang pagsasama, isisilang ang isang anak; at ang anak na iyon din, isang brāhmaṇa, ay walang patid na makakakita (sa minamahal) sa panaginip, puspos ang puso ng pag-ibig.

Verse 30

अनयाराधिता पूर्वे भवे साहं महामुने । अस्यैव वरदानाय प्रादुर्भूतास्मि सांप्रतम्

O dakilang muni, sa naunang kapanganakan ako’y sinamba niya; kaya, upang ipagkaloob sa kaniya ang biyayang ito, ako’y nagpakita ngayon.

Verse 31

सूत उवाच । अथोवाच महादेवी तां बालां प्रति सादरम् । अयि वत्से महाभागे शृणु मे परमं वचः

Sinabi ni Sūta: Pagkaraan, ang Dakilang Diyosa ay nagsalita sa batang dalaga nang may paglingap: “O anak kong mahal, mapalad na mapalad, dinggin mo ang aking kataas-taasang salita.”

Verse 32

यदा कदापि भर्त्तारं क्वापि देशे पुरातनम् । द्रक्ष्यसि स्वप्नदृष्टं प्राक्ज्ञास्यसे त्वं विचक्षणा

Kailanman, sa alinmang pook na bantog sa sinaunang panahon, kapag nakita mo ang asawa na minsan mo nang nasilayan sa panaginip, ikaw—na may matalas na pag-unawa—ay agad siyang makikilala.

Verse 33

त्वां द्रक्ष्यति स विप्रोपि सुनयां स्वप्नलक्षणाम् । तदा परस्परालापो युवयोः संभविष्यति

Makikita ka rin ng brahmanang iyon—O Su-nayā, na may tanda ng panaginip; at saka sisibol ang pag-uusap ninyong dalawa.

Verse 34

तदा स्वतनयं भद्रे तस्मै देहि बहुश्रुतम् । फलमस्य व्रतस्याग्र्यं तस्य हस्ते समर्पय

Sa sandaling iyon, O mapalad, ibigay mo sa kanya ang sarili mong anak—na lubhang bihasa sa banal na pag-aaral; at ilagay sa kanyang palad ang pinakapiling bunga ng panatang ito.

Verse 35

ततः प्रभृति तस्यैव वशे तिष्ठ सुमध्यमे । युवयोदैहिकः संगो माभूत्स्वप्नरतादृते

Mula noon, O may payat na baywang, manatili ka sa kanyang paggabay; at huwag magkaroon ng pagsasanib ng katawan ninyong dalawa—maliban sa ligaya ng panaginip.

Verse 36

कालात्पंचत्वमापन्ने तस्मिन्ब्राह्मणसत्तमे । अग्निं प्रविश्य तेनैव सह यास्यसि मत्पदम्

Kapag sa paglipas ng panahon, ang dakilang brahmana ay dumating sa kanyang wakas, at pumasok sa apoy, sasama kang kasama niya patungo sa aking tahanan.

Verse 37

पुत्रस्ते भविता सुभ्रु सर्वलोकमनोरमः । संपदश्च भविष्यंति प्राप्स्यते परमं पदम्

O may magandang kilay, magkakaroon ka ng anak na kinalulugdan ng lahat ng daigdig; darating ang kasaganaan, at matatamo ang kataas-taasang kalagayan.

Verse 38

सूत उवाच । इत्युक्त्वा त्रिजगन्माता दत्त्वा तस्यै मनोरथम् । तयोः संपश्यतोरेव क्षणेनादर्शनं गता

Sinabi ni Sūta: Pagkasambit nito, ang Ina ng tatlong daigdig ay ipinagkaloob sa kanya ang minimithing biyaya; at habang sila’y nakatanaw pa, siya’y naglaho sa isang kisapmata.

Verse 39

सापि बाला वरं लब्ध्वा पार्वत्याः करुणानिधेः । अवाप परमानंदं पूजयामास तं गुरुम्

Ang dalagang iyon, nang matamo ang biyaya mula kay Pārvatī—ang karagatan ng habag—ay nakamtan ang sukdulang ligaya, at sinamba niya ang gurong iyon.

Verse 40

तस्यां रात्र्यां व्यतीतायां स मुनिर्लब्धलोचनः । तस्याः पित्रोश्च तत्सर्वं रहस्याचष्ट धर्मवित्

Nang lumipas ang gabing iyon, muling nagkaroon ng paningin ang muni; at bilang nakaaalam ng dharma, lihim niyang ipinaliwanag ang lahat ng hiwaga sa mga magulang niya.

Verse 41

अथ सर्वानुपामंत्र्य शारदां च यशस्विनीम् । विधायानुग्रहं तेषां ययौ स्वैरगतिर्मुनिः

Pagkaraan, nagpaalam siya sa lahat—lalo na sa marangal na Śāradā—at matapos igawad ang kanyang pagpapala sa kanila, ang muni ay umalis, malayang naglalakbay ayon sa kanyang kalooban.

Verse 42

एवं दिनेषु गच्छत्सु सा बाला च प्रतिक्षणम् । भर्तुः समागमं लेभे स्वप्ने सुख विवर्धनम्

Sa paglipas ng mga araw nang gayon, ang dalaga ay sa bawat sandali’y nakaranas ng pakikipagtagpo sa kanyang asawa sa panaginip—isang ligayang patuloy na lumalago.

Verse 43

गौर्या वरप्रदानेन शारदा विशदव्रता । दधार गर्भं स्वप्नेपि भर्तुः संगानुभावतः

Sa pagkakaloob ni Gaurī ng biyaya, si Śāradā—matatag sa dalisay na panata—ay naglihi kahit sa panaginip, sa bisa ng pakikipag-isa sa kanyang asawa na naranasan doon.

Verse 44

तां श्रुत्वा भर्तृरहितां शारदां गर्भिणी सतीम् । सर्वे धिगिति प्रोचुस्तां जारिणीति जगुर्जनाः

Nang mabalitaan nilang si Śāradā, bagaman wala ang asawa, ay nagdadalang-tao pa rin, sumigaw ang lahat, “Kahihiyan!” at tinawag pa siya ng mga tao na isang mangangalunya.

Verse 45

संपरेतस्य तद्भर्तुर्ये जातिकुलवबांधवाः । तां वार्तां दुःसहां श्रुत्वा ययुस्तत्पितृमंदिरम्

Ang mga kamag-anak ng kanyang yumao nang asawa—mga kaangkan na nagkakabigkis sa kapanganakan at lahi—nang marinig ang di-matiis na balitang iyon, nagtungo sa bahay ng kanyang ama.

Verse 46

अथ सर्वे समायाता ग्रामवृद्धाश्च पंडिताः । समाजं चक्रिरे तत्र कुलवृद्धैः समन्वितम्

Pagkaraan, nagtipon doon ang lahat—ang matatanda sa nayon at ang mga pantas—at nagdaos sila ng kapulungan, kasama ang mga nakatatandang kasapi ng angkan.

Verse 47

अन्तर्वत्नीं समाहूय शारदां विनताननाम् । अतर्जयन्सुसंक्रुद्धाः केचिदासन्पराङ्मुखाः

Ipinatawag nila si Śāradā, na nagdadalang-tao at nakayuko ang mukha; ang ilan, sa tindi ng galit, ay nanakot at nagbulyaw sa kanya, samantalang ang iba’y tumalikod sa paglibak.

Verse 48

अयि जारिणि दुर्बुद्धे किमेतत्ते विचेष्टितम् । अस्मत्कुले सुदुष्कीर्त्तिं कृतवत्यसि बालिशे

O babaeng mapangalunya, o masamang pag-iisip! Ano itong iyong ginawa? O hangal na babae, nagdala ka ng matinding kahihiyan sa ating angkan.

Verse 49

इति संतर्जयंतस्ते ग्रामवृद्धा मनीषिणः । सर्वे संमंत्रयामासुः किं कुर्म इति भाषिणः

Kaya, matapos siyang pagbantaan at pagalitan, ang mga matatalinong matatanda ng nayon ay nagpulong at nagtanong, 'Ano ang ating gagawin?'

Verse 50

तत्रोचुः के च वृद्धास्तां बालां प्रति विनिर्दयाः । एषा पापमतिर्बाला कुलद्वयविनाशिनी

Doon, ang ilang matatanda, na walang awa sa dalaga, ay nagsabi: 'Ang babaeng ito ay may masamang hangarin—siya na sisira sa parehong pamilya.'

Verse 51

कृत्वास्याः केशवपनं छित्त्वा कर्णौ च नासिकाम् । निर्वास्यतां बहिर्ग्रामात्परित्यज्य स्वगोत्रतः

Ahitin ang kanyang ulo; putulin ang kanyang mga tainga at ilong; at siya ay palayasin sa labas ng nayon, itinakwil mula sa kanyang sariling angkan.

Verse 52

इति सर्वे समालोच्य तां तथा कर्तुमुद्यताः । अथांतरिक्षे संभूता शुश्रुवे वागगोचरा

Matapos magkasundo, handa na silang gawin ito; pagkatapos, mula sa kalangitan, narinig ang isang tinig na hindi pangkaraniwan.

Verse 53

अनया न कृतं पापं न चैव कुलदूषणम् । व्रतभंगो न चैतस्यास्सुचरित्रेयमंगना

Sa pamamagitan niya, walang kasalanang nagawa, ni anumang dungis sa angkan. Wala ring nabaling panata; ang babaeng ito’y may dalisay na asal.

Verse 54

इतः परमियं नारी जारिणीति वदंति ये । तेषां दोषविमूढानां सद्यो जिह्वा विदीर्यते

Mula ngayon, sinumang magsabing ang babaeng ito’y “mangangalunya,” yaong mga naliligaw ng sariling kamalian—agad mabibiyak ang kanilang dila.

Verse 55

इत्यंतरिक्षे जनितां वाणीं श्रुत्वाऽशरीरिणीम् । सर्वे प्रजहृषुस्तस्या जननीजनकादयः

Nang marinig ang tinig na walang katawan na sumilang sa himpapawid, ang lahat ng kanya—ina, ama, at iba pa—ay lubhang nagalak.

Verse 56

ततः ससंभ्रमाः सर्वे ग्रामवृद्धाः सभाजनाः । मुहूर्त्तं मौनमालंब्य भीतास्तस्थुरधोमुखाः

Pagkaraan, ang lahat ng matatanda sa nayon at ang kapulungan, nabalot ng pangamba, ay tumahimik sandali at tumayong takót, nakayuko ang mukha.

Verse 57

तत्र केचिदविश्वस्ता मिथ्यावाणीत्यवादिषुः । तेषां जिह्वा द्विधा भिन्ना ववमुस्ते कृमीन्क्षणात्

Doon, may ilang hindi naniwala at nagsabing, “Huwad na tinig iyan.” Agad nabiyak sa dalawa ang kanilang dila, at sa isang iglap ay nagsuka sila ng mga uod.

Verse 58

ततः संपूजयामासुस्तां बालां ज्ञातिबांधवाः । बांधवाश्च स्त्रियो वृद्धाः शशंसुः साधुसाध्विति

Pagkaraan, pinarangalan ng mga kamag‑anak at kaangkan ang dalagang iyon; at ang matatandang babae sa angkan ay paulit‑ulit na nagpuri: “Mabuti, mabuti!”

Verse 59

मुमुचुः केचिदानंदबाष्पबिंदून्कुलोत्तमाः । कुलस्त्रियः प्रमुदितास्तामुद्दिश्य समाश्वसन्

May ilan sa mararangal sa angkan ang nagpakawala ng mga patak ng luha na bunga ng galak; at ang mga babae ng sambahayan, nagagalak, ay nagwika ng mga salitang pampalakas‑loob para sa kanya.

Verse 60

अथ तत्रापरे प्रोचुर्देवो वदति नानृतम् । कथमेषां दधौ गर्भं शीलान्न चलिता ध्रुवम्

At may iba roon na nagsabi, “Ang Diyos ay hindi nagsasalita ng kasinungalingan. Ngunit paano siya nagdalang‑tao? Tiyak na hindi siya lumihis sa mabuting asal.”

Verse 61

इति सर्वान्सभ्यजना न्संशयाविष्टचेतसः । विलोक्य वृद्धस्तत्रैको सर्वज्ञो लोकतत्त्ववित्

Nang makita niyang ang lahat ng mararangal na tao ay nababalot ng pagdududa, isang matandang naroon—tila nakaaalam ng lahat at bihasa sa mga batas ng daigdig—ay tumingin sa kanila.

Verse 62

मायामयमिदं विश्वं दृश्यते श्रूयते च यत् । किं भाव्यं किमभाव्यं वा संसारेऽस्मिन्क्षणात्मके

Ang sansinukob na ito—anumang nakikita at anumang naririnig—ay gawa ng māyā. Sa mundong ito na panandalian at saglit lamang, ano pa ang tunay na “maaari” at ano ang “hindi maaari”?

Verse 64

यूपकेतोश्च राजर्षेः शुक्रं निपतितं जले । सशुक्रं तज्जलं पीत्वा वेश्या गर्भं दधौ किल

Ang binhi ng maharlikang rishi na si Yūpaketu ay nahulog sa tubig; at sinasabing ang isang veshyā ay uminom ng tubig na iyon na may halong yaon, kaya siya’y naglihi.

Verse 65

मुनेर्विभांडकस्यापि शुक्रं पीत्वा सहांभसा । हरिणी गर्भिणी भूत्वा ऋष्यशृंगमसूयत

Gayundin, ang isang inahing usa ay uminom, kasama ng tubig, ng binhi ng muni na si Vibhāṇḍaka; nagdalang-tao siya at isinilang si Ṛṣyaśṛṅga.

Verse 66

सुराष्ट्रस्य तथा राज्ञः करं स्पृष्ट्वा मृगांगना । तत्क्षणाद्गर्भिणी भूत्वा मुनिं प्रासूत तापसम्

Gayundin, ang isang inahing usa, sa paghipo lamang sa kamay ng hari ng Surāṣṭra, ay agad na nagdalang-tao at nagsilang ng isang tapasing muni.

Verse 67

तथा सत्यवती नारी शफरीगर्भसंभवा । तथैव महिषीगर्भो जातश्च महिषासुरः

Gayundin, ang babaeng si Satyavatī ay isinilang mula sa sinapupunan ng isdang śapharī; at sa gayon ding paraan, si Mahiṣāsura ay isinilang mula sa sinapupunan ng babaeng kalabaw.

Verse 68

तथा संति पुरा नार्यः कारुण्याद्गर्भसंभवाः । तथा हि वसुदेवेन रोहिण्या स्तनयोऽभवत्

Gayundin, noong unang panahon ay may mga babae na, dahil sa habag at pambihirang pangyayari, ay naglihi. Tunay nga, sa gayon ding paraan, si Rohiṇī ay nagkaroon ng anak sa pamamagitan ni Vasudeva.

Verse 69

देवतानां महर्षीणां शापेन च वरेण च । अयुक्तमपि यत्कर्म युज्यते नात्र संशयः

Sa sumpa at biyaya ng mga diyos at dakilang rishi, maging ang gawaing wari’y di nararapat ay nagiging angkop—walang alinlangan dito.

Verse 70

सांबस्य जठराज्जातं मुसलं मुनिशापतः । युवनाश्वस्य गर्भोऽभून्मुनीनां मंत्रगौरवात्

Mula sa tiyan ni Sāmba ay lumitaw ang isang pamalo dahil sa sumpa ng mga muni; at si Yuvanāśva ay nagdalang-tao dahil sa mabigat na kapangyarihan ng mga mantra ng mga muni.

Verse 71

नूनमेषापि कल्याणी महर्षेः पादसेवनात् । महाव्रतानुभावाच्च धत्ते गर्भमनिं दिता

Tunay ngang ang mapalad at walang dungis na babaeng ito’y nagdadala ng sanggol sa paglilingkod sa mga paa ng dakilang rishi, at sa bisa ng kanyang dakilang mga panata.

Verse 72

अस्मिन्नर्थे रहस्येनां सत्यं पृच्छंतु योषितः । ततो निवृत्तसंदेहो भविष्यति महाजनः

Sa bagay na ito, palihim na itanong ng mga babae sa kanya ang katotohanan; at sa gayon, mawawala ang pag-aalinlangan ng madla.

Verse 73

ततस्तद्वचनादेव तामपृच्छन्स्त्रियो मिथः । ताभ्यः शशंस तत्सर्वं सा स्ववृत्तं महाद्भुतम्

Pagkaraan, ayon sa payo, tinanong siya ng mga babae sa kanilang sarili; at isinalaysay niya sa kanila ang kabuuan ng kanyang sariling kamangha-manghang karanasan.

Verse 74

विजानंतस्ततः सर्वे मानयित्वा च तां सतीम् । मोदमानाः प्रशंसंतः प्रययुः स्वं स्वमालयम्

Nang maunawaan nila ito, pinarangalan nilang lahat ang banal at marangal na babae; nagagalak at pumupuri, sila’y umuwi sa kani-kanilang tahanan.

Verse 75

अथ काले शुभे प्राप्ते शारदा विमलाशया । असूत तनयं बाला बालार्कसमतेजसम्

Nang dumating ang mapalad na panahon, si Śāradā—dalisay ang hangarin—ay nagsilang ng isang anak na lalaki, isang sanggol na nagniningning na tila sumisikat na araw.

Verse 76

स कुमारो महोदारलक्षणः कमलेक्षणः । अवाप्य महतीं विद्यां बाल्य एव महामतिः

Ang batang iyon ay may mararangal na palatandaan at matang gaya ng lotus; nakamtan niya ang dakilang kaalaman kahit sa murang edad—tunay na malawak ang kanyang talino.

Verse 77

अथोपनीतो गुरुणा काले लोकमनोरमः । स शारदेय एवेति लोके ख्याति मवाप ह

Pagkaraan ng panahon, siya’y pinasuot ng guro ng sagradong sinulid sa takdang oras; kaaya-aya sa daigdig, nakilala siya ng mga tao sa pangalang ‘Śāradeya’.

Verse 78

ऋग्वेदमष्टमे वर्षे नवमे यजुषां गणम् । दशमे सामवेदं च लीलयाध्यगमत्सुधीः

Sa ikawalong taon, ganap niyang natutuhan ang Ṛgveda; sa ikasiyam, ang mga kalipunan ng Yajurveda; at sa ikasampu, ang Sāmaveda—wari’y naglalaro lamang, natutuhan ng pantas ang lahat.

Verse 79

अथ त्रिलोकमहिते संप्राप्ते शिवपर्वणि । गोकर्णं प्रययुः सर्वे जनाः सर्वनिवासिनः

Nang dumating ang kapistahan ni Śiva na iginagalang sa tatlong daigdig, ang lahat ng taong naninirahan sa bawat lupain ay naglakbay patungong Gokarṇa.

Verse 80

शारदापि स्वपुत्रेण गोकर्णं प्रययौ सती

Si Śāradā rin, ang banal na babae, ay nagtungo sa Gokarṇa kasama ang sarili niyang anak.

Verse 81

तत्रापश्यत्समायातं सदा स्वप्नेषु लक्षितम् । पूर्वजन्मनि भर्त्तारं द्विजबंधुजनावृतम्

Doon ay nakita niyang dumarating siya—yaong palagi niyang nakikilala sa panaginip: ang asawa niya sa dating kapanganakan, napaliligiran ng mga kamag-anak at mga kasama sa mga dvija.

Verse 82

तं दृष्ट्वा प्रेमनिर्विण्णा पुलकांकितविग्रहा । निरुद्धबाष्पप्रसरा तस्थौ तन्न्यस्तलोचना

Pagkakita sa kanya, tumigil siya na nilamon ng pag-ibig; nangingilabot ang katawan sa tuwa; pinipigil ang pag-agos ng luha, at nakatuon ang mga mata sa kanya.

Verse 83

स च विप्रोऽपि तां दृष्ट्वा रूपलक्षणलक्षिताम् । स्वप्ने सदा भुज्यमानामात्मनो रतिदायिनीम्

Ang brāhmaṇa naman, pagkakita sa kanya—tanyag sa ganda at mapalad na mga palatandaan—ay nakilala ang babaeng palagi niyang nakakasama sa panaginip, ang nagbibigay-ligaya sa kanyang puso.

Verse 84

तं कुमारमपि स्वप्ने दृष्ट्वा चात्म शरीरजम् । विलोक्य विस्मयाविष्टस्तदंतिकमुपाययौ

At nang makita rin niya ang batang iyon—na nakita na niya sa panaginip, na isinilang mula sa sarili niyang katawan—tinitigan niya ito nang may pagkamangha at lumapit nang malapit sa kanila.

Verse 85

भद्रे त्वां प्रष्टुमिच्छामि यत्किंचिन्मनसि स्थितम् । इति प्रथममाभाष्य रहः स्थानं निनाय ताम्

“O mabait na ginang, ibig kitang tanungin ang anumang nasa iyong puso.” Ito ang una niyang sinabi; saka niya kinausap at inakay siya sa isang lihim na pook.

Verse 86

का त्वं कथय वामोरु कस्य भार्यासि सुव्रते । को देशः कस्य वा पुत्री किन्नामेत्यब्रवीच्च ताम्

Sinabi niya sa kanya: “Sino ka? Ipagbigay-alam mo, O marikit ang mga hita—kaninong asawa ka, O babaeng tapat sa panata? Saang lupain ka, kaninong anak na babae, at ano ang iyong pangalan?”

Verse 87

इति तेन समापृष्टा सा नारी बाष्पलोचना । व्याजहारात्मनोवृत्तं बाल्ये वैधव्यकारणम्

Nang siya’y tanungin nang gayon, ang babae—luha ang pumupuno sa kanyang mga mata—ay isinalaysay ang sariling buhay, pati ang sanhi ng kanyang pagkabalo noong kabataan.

Verse 88

पुनः पप्रच्छ तां बालां पुत्रः कस्यायमुत्तमः । कथं धृतो वा जठरे बालोऽयं चंद्रसन्निभः

Muli niyang tinanong ang dalaga: “Kaninong dakilang anak ang batang ito? At paano naipaglihi at nadala sa sinapupunan ang batang ito na tila buwan ang ningning?”

Verse 90

इति तस्या वचः श्रुत्वा विहस्य ब्राह्मणोत्तमः । प्रोवाच कष्टात्कष्टं हि चरितं तव भामिनि

Nang marinig ang kanyang mga salita, napangiti at bahagyang tumawa ang pinakadakilang brāhmaṇa at nagsabi: “O babaeng mapusok, ang salaysay ng iyong buhay ay tunay na hirap sa ibabaw ng hirap.”

Verse 91

पाणिग्रहणमात्रं ते कृत्वा भर्त्ता मृतः किल । कथं चायं सुतो जातस्तस्य कारणमुच्यताम्

“Matapos lamang ang paghawak-kamay sa kasal, sinasabing namatay ang iyong asawa. Kung gayon, paano isinilang ang anak na ito? Ipagpaliwanag mo ang dahilan.”

Verse 92

इति तेनोदितां वाणीमाकर्ण्यातीव लज्जिता । क्षणं चाश्रुमुखी भूत्वा धैर्यादित्थमभाषत

Nang marinig niya ang mga salitang iyon, labis siyang napahiya; saglit na napuno ng luha ang kanyang mukha, at pagkaraan, sa pagtitipon ng loob, ay nagsalita siya nang ganito.

Verse 93

शारदोवाच । तदलं परिहासोक्त्या त्वं मां वेत्सि महामते । त्वामहं वेद्मि चार्थेऽस्मिन्प्रमाणं मन आवयोः

Sinabi ni Śāradā: “Sapat na ang pagbibiro. O dakilang-isip, kilala mo ako—at kilala rin kita. Sa bagay na ito, ang tanging patunay ay ang pagkaunawa sa ating mga puso.”

Verse 94

इत्युक्त्वा सर्वमावेद्य देव्या दत्तं वरादिकम् । व्रतस्यार्धं कुमारं तं ददौ तस्मै धृतव्रतम्

Pagkasabi nito, isiniwalat niya ang lahat—kung paanong pinagkalooban siya ng Devī ng mga biyaya at iba pa—at ibinigay niya sa kanya ang batang iyon, na wari’y “kalahati ng bunga ng kanyang panata,” sa brāhmaṇang matatag sa kanyang mga pagtalima.

Verse 95

सोऽपि प्रमुदितो विप्रः कुमारं प्रतिगृह्य तम् । पित्रोरनुमतेनैव तां निनाय निजालयम्

Ang brāhmaṇa ring yaon ay nagalak; tinanggap niya ang batang iyon, at sa pahintulot ng mga magulang, dinala niya siya sa sarili niyang tahanan.

Verse 96

सापि स्थित्वा बहून्मासांस्तस्य विप्रस्य मंदिरे । तस्मिन्कालवशं प्राप्ते प्रविश्याग्निं तमन्वगात्

Siya man ay nanirahan nang maraming buwan sa bahay ng brāhmaṇa. Nang siya’y mapasailalim sa kapangyarihan ng Panahon (namatay), pumasok siya sa apoy at sumunod sa kanya.

Verse 97

ततस्तौ दंपती भूत्वा विमानं दिव्यमास्थितौ । दिव्यभोगसमायुक्तौ जग्मतुः शिवमंदिरम्

Pagkaraan, silang dalawa’y naging mag-asawa at sumakay sa isang banal na sasakyang panghimpapawid; taglay ang makalangit na kaluguran, nagtungo sila sa tahanan ni Śiva.

Verse 98

इत्येततत्पुण्यमाख्यानं मया समनुवर्णितम् । पठतां शृण्वतां सम्यग्भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्

Ganito ko ganap na isinalaysay ang mapagpalang salaysay na ito. Sa mga wastong bumabasa o nakikinig, ipinagkakaloob nito ang bunga ng kasiyahan sa daigdig at ng kalayaan (mokṣa).

Verse 99

आयुरारोग्यसंपत्तिधनधत्यविवर्द्धनम् । स्त्रीणां मंगलसौभाग्यसंतानसुखसाधनम्

Pinauunlad nito ang haba ng buhay, kalusugan, kasaganaan, yaman, at kasapatan ng ani; at sa mga babae, nagdudulot ito ng pagpapala, mabuting kapalaran, supling, at ligaya.

Verse 100

एतन्महाख्यानमघौघनाशनं गौरीमहेशव्रतपुण्यकीर्तनम् । भक्त्या सकृद्यः शृणुयाच्च कीर्त्तयेद्भुक्त्वा स भोगान्पदमेति शाश्वतम्

Ang dakilang salaysay na ito’y pumupuksa sa mga agos ng kasalanan at umaawit ng kabanalan ng panata nina Gaurī at Maheśa. Sinumang minsan man, na may debosyon, makinig at magbigkas nito—pagkaraang tamasahin ang mararangal na biyaya—makaaabot sa walang-hanggang kalagayan.