Sarga 5

Verse 1

सन्दिश्य रामं नृपति श्श्वोभाविन्यभिषेचने।पुरोहितं समाहूय वशिष्ठमिदमब्रवीत्।।।।

Matapos tagubilinan si Rāma tungkol sa paghirang na magaganap kinabukasan, ipinatawag ng hari ang kanyang punong pari na si Vasiṣṭha at nagsalita nang ganito.

Verse 2

गच्छोपवासं काकुत्स्थं कारयाद्य तपोधन।श्रीयशोराज्यलाभाय वध्वा सह यतव्रतम्।।।।

Yumaon ka ngayon, O tapodhana, at ipagawa mo kay Kakutstha (Rāma)—matatag sa kanyang mga panata—ang pag-aayuno kasama ang aking manugang na babae, upang makamtan nang wasto ang kasaganaan, dangal, at kaharian.

Verse 3

तथेति च स राजानमुक्त्वा वेदविदां वरः।स्वयं वसिष्ठो भगवान्ययौ रामनिवेशनम्।।।।उपवासयितुं रामं मन्त्रवन्मन्त्रकोविदः।ब्राह्मं रथवरं युक्तमास्थाय सुदृढव्रतः।।।।

Pagkasabi niya sa hari, “Gayon nga,” ang kagalang-galang na si Vasiṣṭha—pinakamataas sa mga nakakabatid ng mga Veda—ay siya mismong nagtungo sa tahanan ni Rāma.

Verse 4

तथेति च स राजानमुक्त्वा वेदविदां वरः।स्वयं वसिष्ठो भगवान्ययौ रामनिवेशनम्।।2.5.3।।उपवासयितुं रामं मन्त्रवन्मन्त्रकोविदः।ब्राह्मं रथवरं युक्तमास्थाय सुदृढव्रतः।।2.5.4।।

Dalubhasa sa mga mantra at matatag sa panata, sumakay siya sa isang napakahusay na karwaheng angkop sa mga brāhmaṇa, na maayos ang pagkakayari at pagkakahila, upang—kasama ng mga banal na pormula—ipag-utos kay Rāma ang itinakdang pag-aayuno.

Verse 5

स रामभवनं प्राप्य पाण्डुराभ्रघनप्रभम्।तिस्रः कक्ष्या रथेनैव विवेशमुनिसत्तमः।।।।

Pagdating sa tahanan ni Rāma—na nagniningning na tila siksik na kumpol ng mapuputing ulap—ang pinakadakila sa mga muni ay pumasok, at sa karwahe pa rin ay nalampasan ang tatlong looban.

Verse 6

तमागतमृषिं रामस्त्वरन्निव ससम्भ्रमः।मानयिष्यन्समानार्हं निश्चक्राम निवेशनात्।।।।

Nang makita ni Rāma ang pagdating ng rishi, siya’y nagmadaling lumabas mula sa kaniyang tahanan, puno ng paggalang at marangal na pagmamadali, upang parangalan siya—gaya ng nararapat sa isang karapat-dapat sa kapantay na pagpipitagan.

Verse 7

अभ्येत्य त्वरमाणश्च रथाभ्याशं मनीषिणः।ततोऽवतारयामास परिगृह्य रथात्स्वयम्।।।।

Nagmamadaling lumapit sa karwaheng kinaroroonan ng marunong, si Rāma ay siya mismong umalalay at maingat na ibinaba siya mula sa karwahe.

Verse 8

स चैनं प्रश्रितं दृष्ट्वा सम्भाष्याभिप्रसाद्य च।प्रियार्हं हर्षयन्राममित्युवाच पुरोहितः।।।।

Nang makita ng purohita si Rāma na mapagpakumbaba, kinausap niya siya, pinasaya sa angkop at mapagmahal na mga salita, at saka nagsalita nang ganito.

Verse 9

प्रसन्नस्ते पिता राम यौवराज्यमवाप्स्यसि।उपवासं भवानद्य करोतु सह सीतया।।।।

O Rāma, nalulugod sa iyo ang iyong ama—makakamtan mo ang katayuan ng tagapagmana. Kaya ngayong araw, magsagawa ka ng pag-aayuno, kasama si Sītā.

Verse 10

प्रातस्त्वामभिषेक्ता हि यौवराज्ये नराधिपः।पिता दशरथः प्रीत्या ययातिं नहुषो यथा।।।।

Tunay, bukas ng umaga ikaw ay papahiran at itatalaga ng iyong ama na si Haring Daśaratha bilang tagapagmana sa kaharian, sa pag-ibig—gaya ng paghirang ni Nahuṣa kay Yayāti.

Verse 11

इत्युक्त्वा स तदा राममुपवासं यतव्रतम्।मन्त्रवत्कारयामास वैदेह्या सहितं मुनिः।।।।

Pagkasabi nito, ang muni ay pinagawa noon kay Rāma—na tumutupad sa mga panata—ang pag-aayuno, kasama si Vaidehī (Sītā), na sinasabayan ng mga banal na mantra.

Verse 12

ततो यथावद्रामेण स राज्ञो गुरुरर्चितः।अभ्यनुज्ञाप्य काकुत्स्थं ययौ रामनिवेशनात्।।।।

Pagkaraan, nang marapat na maparangalan ni Rāma, ang gurong tagapayo ng hari ay nagpaalam kay Kakutstha at lumisan mula sa tahanan ni Rāma.

Verse 13

सुहृद्भिस्तत्र रामोऽपि सहासीनः प्रियंवदैः।सभाजितो विवेशाऽथ ताननुज्ञाप्य सर्वशः।।।।

Doon, si Rāma man ay umupo sandali kasama ng kanyang matatamis magsalitang mga kaibigan; at nang maparangalan sa lahat ng paraan, siya’y nagpaalam sa kanila at pumasok sa kanyang sariling silid.

Verse 14

हृष्टनारीनरयुतं रामवेश्म तदा बभौ।यथा मत्तद्विजगणं प्रफुल्लनलिनं सरः।।।।

Noon, ang tahanan ni Rāma, punô ng nagagalak na babae’t lalaki, ay nagningning—gaya ng isang lawa na hitik sa namumulaklak na mga lotus at dinadagsa ng masisiglang kawan ng mga ibon.

Verse 15

स राजभवनप्रख्यात्तस्माद्रामनिवेशानात्।निर्गत्य ददृशे मार्गं वसिष्ठो जनसंवृतम्।।।।

Paglabas ni Vasiṣṭha mula sa tahanan ni Rāma—na tanyag na wari’y palasyong maharlika—nasulyapan niya ang daang punô at napaliligiran ng mga tao.

Verse 16

बृन्दबृन्दैरयोध्यायां राजमार्गास्समन्ततः।बभूवुरभिसम्बाधाः कुतूहलजनैर्वृताः।।।।

Sa Ayodhyā, ang mga maharlikang lansangan sa lahat ng dako ay nagsiksikan, napaliligiran ng mga pangkat-pangkat ng mga mamamayang mausisa.

Verse 17

जनबृन्दोर्मिसंघर्षहर्षस्वनवतस्तदा।बभूव राजमार्गस्य सागरस्येव निस्वनः।।।।

Noon, sa maharlikang lansangan ay umalingawngaw ang tunog na parang dagat—gaya ng mga alon na nagbabanggaan—gayon sumiklab at umuugong ang masayang sigawan ng karamihan.

Verse 18

सिक्तसम्मृष्टरथ्या हि तदहर्वनमालिनी।आसीदयोध्यानगरी समुच्छ्रितगृहध्वजा।।।।

Sa araw na iyon, ang lungsod ng Ayodhyā ay may mga lansangang winisikan ng tubig at lubusang winalis; waring ginayakan ng mga hardin na parang mga kuwintas, at nakatindig na mataas ang mga watawat sa mga bahay.

Verse 19

तदा ह्ययोध्यानिलयः सस्त्रीबालाबलो जनः।रामाभिषेकमाकाङ्क्षन्नाकाङ्क्षदुदयं रवेः।।।।

Noon, ang mga taong naninirahan sa Ayodhyā—mga babae, mga bata, at maging ang matatanda—na sabik sa paghirang kay Rāma, ay taimtim na naghintay sa pagsikat ng araw.

Verse 20

प्रजालङ्कारभूतं च जनस्यानन्दवर्धनम्।उत्सुकोऽभूज्जनो द्रष्टुं तमयोध्यामहोत्सवम्।।।।

Ang mga tao, na ang pagdiriwang na iyon ng Ayodhyā ay parang palamuti ng mamamayan at nagpapalago ng kagalakan ng lahat, ay sabik na sabik na masilayan ang dakilang pista.

Verse 21

एवं तज्जनसम्बाधं राजमार्गं पुरोहितः।व्यूहन्निव जनौघं तं शनै राजकुलं ययौ।।।।

Kaya’t nang makita ng purohita ang lansangang-hari na siksik sa mga tao, dahan-dahan siyang tumuloy sa palasyo, na wari’y hinahawi ang agos ng sangkatauhan sa dalawang daluyan.

Verse 22

सिताभ्रशिखरप्रख्यं प्रासादमधिरुह्य सः।समीयाय नरेन्द्रेण शक्रेणेव बृहस्पतिः।।।।

Umakyat siya sa palasyong wari’y tuktok ng bundok na napuputungan ng mapuputing ulap, at lumapit sa hari—gaya ni Bṛhaspati na lumalapit kay Śakra (Indra).

Verse 23

तमागतमभिप्रेक्ष्य हित्वा राजासनं नृपः।पप्रच्छ स च तस्मै तत्कृतमित्यभ्यवेदयत्।।।।

Nang makita siyang dumarating, iniwan ng hari ang trono at nagtanong; at ipinaalam ng banal na pantas na natapos na ang ipinag-utos na gawain.

Verse 24

चैव तदा तुल्यं सहासीनास्सभासदः।आसनेभ्यस्समुत्तस्थुः पूजयन्तः पुरोहितम्।।।।

Noon, ang mga kasapi ng kapulungan na nakaupo roon ay tumindig din mula sa kanilang mga upuan, na nagbibigay-pugay sa punong pari ng hari.

Verse 25

गुरुणा त्वभ्यनुज्ञातो मनुजौघं विसृज्य तम्।विवेशान्तः पुरं राजा सिंहो गिरिगुहामिव।।।।

Nang pahintulutan ng guro, pinauwi ng hari ang nagkakatipong mga tao at pumasok sa loob na palasyo—gaya ng leon na pumapasok sa yungib ng bundok.

Verse 26

तदग्य्रवेषप्रमदाजनाकुलंमहेन्द्रवेश्मप्रतिमं निवेशनम्।विदीपयंश्चारु विवेश पार्थिवश्शशीव तारागणसङ्कुलं नभः।।।।

Pumasok ang hari sa tahanang yaon—na wari’y palasyo ni Mahendra—na siksik sa mga babaeng maringal ang bihis; at sa kanyang pagpasok ay nagningning siyang kaaya-aya, gaya ng buwan na nagpapaliwanag sa langit na hitik sa mga bituin.