Dharmānukathana (Narration of Dharma)

Verse 1

धर्मराज उवाच । देवतायतनं यस्तु कुरुते कारयत्यपि । शिवस्यापि हरेर्वापि तस्य पुण्यफलं शृणु 1. ॥ १ ॥

Sinabi ni Dharmarāja: Sinumang nagtatayo ng templo para sa isang diyos—o nagpapagawa nito—maging para kay Śiva o para kay Hari (Viṣṇu), pakinggan ngayon ang bunga ng kabanalang matatamo niya.

Verse 2

मातृतः पितृतश्चैव लक्षकोटिकुलान्वितः । कल्पत्रयं विष्णुपदे तिष्ठत्येव न संशयः ॥ २ ॥

Kasama ang mga angkan sa panig ng ina at ng ama—na umaabot sa daan-daang libo at sa napakaraming (koti) pamilya—ang tao ay tunay na nananahan sa Viṣṇupada, ang kataas-taasang tahanan ni Śrī Viṣṇu, sa loob ng tatlong kalpa; walang alinlangan dito.

Verse 3

मृदैव कुरुते यस्तु देवतायतनं नरः । यावत्पुण्यं भवेत्तस्य तन्मे निगदतः शृणु ॥ ३ ॥

Kung ang isang tao ay magtayo ng dambana (templo) para sa diyos, kahit mula lamang sa luwad, pakinggan mo ako habang ipinahahayag ko kung gaano kalaki ang kabanalang bunga ng gawaing iyon.

Verse 4

दिव्यदेहधरो भूत्वा विमानवरमास्थितः । कल्पत्रयं विष्णुपदे तिष्ठत्येव न संशयः ॥ ४ ॥

Taglay ang banal na katawan at nakaluklok sa isang napakahusay na sasakyang-langit (vimāna), siya ay tunay na nananatili sa Viṣṇupada, ang tahanan ni Viṣṇu, sa loob ng tatlong kalpa; walang alinlangan.

Verse 5

मृदैव कुरुते यस्तु देवतायतनं नरः । यावत्पुण्यं भवेत्तस्य तन्मे निगदतः शृणु ॥ ५ ॥

Ang taong magtayo ng dambana (templo) para sa diyos, kahit mula lamang sa luwad, ay nagkakamit ng bahagi ng kabanalang bunga. Makinig habang ipinaliliwanag ko kung gaano kalaki ang kabutihang iyon.

Verse 6

दिव्यदेहधरो भूत्वा विमानवरमास्थितः । कल्पत्रयं विष्णुपदे स्थित्वा ब्रह्मपुरं व्रजेत् ॥ ६ ॥

Taglay ang banal na katawan at nakaluklok sa isang napakahusay na sasakyang-langit (vimāna), siya ay nananatiling matatag sa Viṣṇupada sa loob ng tatlong kalpa; at pagkaraan ay tutungo sa lungsod ni Brahmā (Brahmapura).

Verse 7

कल्पद्वयं स्थितस्तत्र पुनः कल्पं वसेद्दिवि । ततस्तु योगिनामेव कुले जातो दयान्वितः ॥ ७ ॥

Matapos manatili roon sa loob ng dalawang kalpa, tumahan siya sa langit sa isa pang kalpa. Pagkaraan nito, isinilang siya sa mismong angkan ng mga yogi, puspos ng habag at awa.

Verse 8

वैष्णवं योगमास्थाय मुक्तिं व्रजति शाश्वतीम् । दारुभिः कुरुते यस्तु तस्य स्याद् द्विगुणं फलम् ॥ ८ ॥

Ang sinumang kumakapit sa Vaiṣṇava Yoga ay makakamtan ang walang-hanggang kalayaan (moksha). Ngunit ang sinumang magsagawa nito gamit ang banal na panggatong ay tatanggap ng bunga na doble.

Verse 9

त्रिगुणं चेष्टकाभिस्तु शिलाभिस्तच्चतुर्गुणम् । स्फाटिकाभिः शिलाभिस्तु ज्ञेयं दशगुणोत्तरम् ॥ ९ ॥

Kapag yari sa mga ladrilyo, ang bunga ay tatlong ulit; kapag yari sa mga lapad na bato, nagiging apat na ulit; at kapag yari sa mga lapad na kristal, dapat maunawaan na ang bisa ng kabutihan ay sampung ulit na higit.

Verse 10

ताम्रीभिस्तच्छतगुणं हेम्ना कोटिगुणं भवेत् । देवालयं तडागं वा ग्रामं वा पालयेत्तु यः ॥ १० ॥

Kung ito’y gawin sa tanso, ang kabutihan ay nagiging sandaang ulit; kung sa ginto, nagiging isang krore ang ulit. Sinumang nagtatanggol sa templo ng Diyos, sa lawa/imbakan ng tubig, o maging sa isang nayon, ay nagkakamit ng gayong pinaraming bunga espirituwal.

Verse 11

कर्तुःशतगुणं तस्य पुण्यं भवति भूपते । देवालयस्य शुश्रूषां लेपसेचनमण्डनैः ॥ ११ ॥

O hari, ang kabutihang natatamo ng naglilingkod sa templo ng Diyos—sa pamamagitan ng pagpapaplas/ paglilinis, pagwiwisik ng tubig, at pag-aayos ng palamuti—ay nagiging sandaang ulit kaysa sa karaniwang gumagawa ng banal na gawa.

Verse 12

कुर्याद्यत्सततं भक्त्या तस्य पुण्यमनन्तकम् । वेतनाद्विष्टितो वापि पुण्यकर्मप्रवर्त्तिताः ॥ १२ ॥

Anumang gawin ng tao nang palagian na may bhakti—ang kabanalang bunga nito ay nagiging walang hanggan. Kahit yaong napipilit dahil sa sahod o naiuutos sa paglilingkod, sa gayon ay naitutulak din sa mga gawaing may kabutihang-loob at gantimpalang banal.

Verse 13

ते गच्छन्ति धराधाराः शाश्वतं वैष्णवं पदम् । तडागार्द्धफलं राजन्कासारे परिकीर्तितम् ॥ १३ ॥

Ang mga tagapagtaguyod ng lupa (mga mapagkawanggawa) ay tutungo sa walang hanggang Vaishnava na kalagayan, ang tahanan ni Vishnu. O Hari, ipinahayag na ang isang munting lawa (kāsāra) ay kalahati lamang ng gantimpalang banal ng pagtatayo ng wastong imbakan ng tubig (taḍāga).

Verse 14

कूपे पादफलं ज्ञेयं वाप्यां पद्माकरोन्मितम् । वापीशतगुणं प्रोक्तं कुल्यायां भूपतेः फलम् ॥ १४ ॥

Alamin na ang balon ay nagbibigay lamang ng isang-kapat na gantimpala; at ang lawa ay may gantimpalang nasusukat ayon sa dami ng mga taniman ng lotus na napapanatili nito. Ang malaking imbakan ng tubig (vāpi) ay sinasabing sandaang ulit ang bunga kaysa sa lawa; at ang bunga ng kanal na patubig (kulyā) ay ipinahahayag na para sa hari.

Verse 15

दृषद्भिस्तु धनी कुर्यान्मृदा निष्किञ्चनो जनः । तयोः फलं समानं स्यादित्याह कमलोद्भवः ॥ १५ ॥

Ang mayaman ay nararapat magsagawa ng gawaing banal gamit ang mga bato; ang dukha na walang-wala ay maaari namang gumamit ng luwad. Ang bunga ng dalawa ay magkapantay—gaya ng ipinahayag ni Kamalodbhava (Brahmā).

Verse 16

दद्यादाढ्यस्तु नगरं हस्तमात्रमकिञ्चनः । भुवं तयोः समफलं प्राहुर्वेदविदो जनाः ॥ १६ ॥

Ang mayaman ay nararapat maghandog kahit isang bayan; ang maralita ay magbigay lamang ng kasya sa palad. Ipinahahayag ng mga pantas na nakakabatid sa Veda na magkapantay ang bunga ng dalawang handog na iyon.

Verse 17

धनाढ्यः कुरुते यस्तु तडागं फलसाधनम् । दरिद्र ः कुरुते कूपं समं पुण्यं प्रकीर्तितम् ॥ १७ ॥

Ang mayaman na gumagawa ng lawa bilang mabungang gawaing pangmadla, at ang dukha na naghuhukay ng balon—kapwa ipinahahayag na tumatamo ng magkasinghalagang gantimpalang espirituwal.

Verse 18

आश्रमं कारयेद्यस्तु बहुजन्तूपकारकम् । स याति ब्रह्मभुवनं कुलत्रयसमन्वितः ॥ १८ ॥

Sinumang magpagawa ng isang āśrama (kanlungan/ermita) para sa kapakinabangan ng maraming nilalang, siya’y makararatíng sa daigdig ni Brahmā, kalakip ang meritong nag-aangat sa tatlong salinlahi ng angkan.

Verse 19

धेनुर्वा ब्राह्मणो वापि यो वा को वापि भूपते । क्षणार्द्धं तस्य छायायां तिष्ठन्स्वर्गं नयत्यमुम् ॥ १९ ॥

O hari, maging baka man o isang brāhmaṇa—o sinuman—ang sinumang tumindig sa lilim niya kahit kalahating sandali ay dinadala sa langit dahil sa gayong kabutihang-loob.

Verse 20

आरामकारका राजन्देवतागृहकारिणः । तडागग्रामकर्त्तारः पूज्यन्ते हरिणा सह ॥ २० ॥

O Hari, ang mga lumilikha ng mga harding pahingahan (ārāma), ang mga nagtatayo ng mga templo para sa mga diyos, at ang mga gumagawa ng mga imbakan ng tubig at nagtatatag ng mga nayon—ay pinararangalan kasama ni Hari (Viṣṇu).

Verse 21

सर्वलोकोपकारार्थं पुष्पारामं जनेश्वर । कुर्वते देवतार्थं वा तेषां पुण्यफलं शृणु ॥ २१ ॥

O panginoon ng mga tao, dinggin ang bungang-merito ng mga lumilikha ng hardin ng mga bulaklak, maging para sa kapakinabangan ng lahat o bilang handog para sa mga diyos.

Verse 22

तत्र यावन्ति पर्णानि कुसुमानि भवन्ति च । तावद्वर्षाणि नाकस्थो मोदते कुलकोटिभिः ॥ २२ ॥

Doon, sa dami ng mga taon na kasindami ng mga dahon at bulaklak, ang nakarating sa langit ay nananahan sa mga daigdig na makalangit, nagagalak kasama ang sampu-sampung milyong kaangkan ng kanyang angkan.

Verse 23

प्राकारकारिणस्तस्य कण्टकावरणप्रदाः । प्रयान्ति ब्रह्मणः स्थानं युगानामेकसप्ततिम् ॥ २३ ॥

Yaong nagtatayo ng mga pader na pananggalang para rito, at yaong nagbibigay ng pantakip laban sa mga tinik, ay makararating sa tahanan ni Brahmā sa loob ng pitumpu’t isang yuga.

Verse 24

तुलसीरोपणं ये तु कुर्वते मनुजेश्वर । तेषां पुण्यफलं राजन्वदतो मे निशामय ॥ २४ ॥

O panginoon sa mga tao, yaong nagtatanim ng Tulasi—O Hari, makinig ka ngayon habang inilalarawan ko ang banal na bunga ng kabutihang nagtitipon para sa kanila.

Verse 25

सप्तकोटिकुलैर्युक्तो मातृतः पितृतस्तथा । वसेत्कल्पशतं साग्रं नारायणपदे नृप ॥ २५ ॥

O Hari, ang taong kaugnay ng pitong crore na angkan—sa panig ng ina at gayundin sa panig ng ama—ay mananahan nang ganap na sandaang kalpa (at higit pa) sa tahanan ni Nārāyaṇa.

Verse 26

ऊर्ध्वपुण्ड्रधरो यस्तु तुलसीमूलमृत्स्नया । गोपिकाचन्दनेनापि चित्रकूटमृदापि वा । गङ्गामृत्तिकया चैव तस्य पुण्यफलं शृणु ॥ २६ ॥

Ngayon pakinggan ang banal na bunga ng taong nagsusuot ng patayong tanda sa noo ng mga Vaiṣṇava (ūrdhva-puṇḍra), na ginawa mula sa sagradong lupa sa ugat ng Tulasi, o mula sa Gopī-candana, o sa lupa ng Citrakūṭa, o sa putik na luwad ng Ilog Gaṅgā.

Verse 27

विमानवरमारुढो गन्धर्वाप्सरसां गणैः । सङ्गीयमानचरितो मोदते विष्णुमन्दिरे ॥ २७ ॥

Nakasakay sa isang dakilang karwaheng makalangit, kasama ang mga pangkat ng Gandharva at Apsara; inaawit ang kanyang mga gawa bilang papuri, at siya’y nagagalak sa templo—tahanan ni Viṣṇu.

Verse 28

पत्राणि तुलसीमूलाद्यावन्ति पतितानि वै । तावन्ति ब्रह्महत्यादिपातकानि हतानि च ॥ २८ ॥

Kung ilang dahon ang nalaglag mula sa ugat ng Tulasi, gayon din karaming kasalanan—mula sa mabigat na brahmahatyā, ang pagpatay sa isang brāhmaṇa—ang napapawi.

Verse 29

तुलस्यां सेचयेद्यस्तु जलं चुलुकमात्रकम् । क्षीरोदवासिना सार्द्धं वसेदाचन्द्र तारकम् ॥ २९ ॥

Sinumang magdilig sa Tulasi kahit isang dakot na tubig lamang, mananahan siyang kasama ng Panginoong naninirahan sa Karagatang Gatas, habang nananatili ang buwan at mga bituin.

Verse 30

ददाति ब्राह्मणानां यः कोमलं तुलसीदलम् । स याति ब्रह्मसदने कुलत्रितयसंयुतः ॥ ३० ॥

Ang sinumang magbigay sa mga brāhmaṇa ng isang malambot na dahon ng Tulasi, siya’y makararating sa tahanan ni Brahmā, kalakip ang biyayang nag-aangat sa tatlong salinlahi ng kanyang angkan.

Verse 31

शालग्रामेऽपयेद्यस्तु तुलस्यास्तु दलानि च । स वसेद्विष्णुभवने यावदाभूतसम्प्लवम् ॥ ३१ ॥

Ang sinumang mag-alay ng mga dahon ng Tulasi sa Śālagrāma (batong sagisag ni Viṣṇu), mananahan siya sa tahanan ni Viṣṇu hanggang sa paglusaw ng sanlibutan sa dakilang pralaya.

Verse 32

कण्टकावरणं यस्तु प्राकारं वापि कारयेत् । सोऽप्येकविंशतिकुलैर्मोदते विष्णुमन्दिरे ॥ ३२ ॥

Ang sinumang magpagawa ng pananggalang na bakod na may tinik o kahit pader na nakapaligid, siya—kasama ang dalawampu’t isang salinlahi ng angkan—ay magagalak sa templo, tahanan ni Viṣṇu.

Verse 33

योऽच्चयेद्धरिपादाब्जं तुलस्याः कोमलैर्दलैः । न तस्य पुनरावृत्तिर्विष्णुलोकान्नरेश्वर ॥ ३३ ॥

O panginoon sa mga tao, ang sinumang sumamba sa mga paa-lotus ni Hari gamit ang malalambot na dahon ng Tulasi, hindi na muling babalik sa pag-ikot ng kapanganakan; mula sa daigdig ni Viṣṇu ay wala nang pagbabalik.

Verse 34

द्वादश्यां पौर्णमास्यां यः क्षीरेण स्नापयेद्धरिम् । कुलायुतयुतः सोऽपि मोदते वैष्णवे पदे ॥ ३४ ॥

Ang sinumang magpaligo kay Hari ng gatas sa Dvādaśī na tumapat sa kabilugan ng buwan—kahit pasan ang kasalanang naipon sa sampung libong angkan—ay magagalak sa kataas-taasang tahanang Vaiṣṇava.

Verse 35

प्रस्थमात्रेण पयसा यः स्नापयति केशवम् । कुलायुतायुतयुतः सोऽपि विष्णुपुरे वसेत् ॥ ३५ ॥

Ang sinumang magpaligo kay Keśava ng gatas na sukat na isang prastha, siya—na may kabutihang pinarami sa di-mabilang na salinlahi—ay mananahan sa banal na lunsod ni Viṣṇu.

Verse 36

घृतप्रस्थेन यो विष्णुं द्वादश्यां स्नापयेन्नरः । कुलकोटियुतो राजन्सायुज्यं लभते हरेः ॥ ३६ ॥

O Hari, ang taong magpaligo kay Panginoong Viṣṇu sa Dvādaśī gamit ang ghee na sukat na isang prastha, ay pagpapalain ng napakaraming angkan at makakamit ang sāyujya—ganap na pakikiisa kay Hari.

Verse 37

पञ्चामृतेन यः स्नानमेकादश्यां तु कारयेत् । विष्णोः सायुज्यकं तस्य भवेत्कुलशतायुतैः ॥ ३७ ॥

Sinumang magsagawa ng banal na pagligo gamit ang pañcāmṛta sa araw ng Ekādaśī ay magkakamit ng sāyujya, ang pakikiisa kay Panginoong Viṣṇu; at kasama ang daan-daang libo sa kanyang angkan, pagpapalain sa gayong bunga.

Verse 38

एकादश्यां पौर्णमास्यां द्वादश्यां वा नृपोत्तम । नालिकेरोदकैर्विष्णुं स्नापयेत्तत्फलं शृणु ॥ ३८ ॥

O pinakadakilang hari, sa Ekādaśī, sa araw ng kabilugan ng buwan (Paurṇamāsī), o sa Dvādaśī, nararapat paliguan si Panginoong Viṣṇu ng tubig ng niyog. Pakinggan ngayon ang bunga nito.

Verse 39

दशजन्मार्जितैः पापैर्विमुक्तो नृपसत्तम । शतद्वयकुलैर्युक्तो मोदते विष्णुना सह ॥ ३९ ॥

O pinakamainam na hari, siya’y mapapalaya sa mga kasalanang naipon sa sampung kapanganakan; at kasama ang dalawang daang angkan ng kanyang pamilya, magagalak siyang kasama ni Panginoong Viṣṇu.

Verse 40

इक्षुत्येन देवेशं यः स्नापयति भूपते । केशवं लक्षपितृभिः सार्द्धं विष्णुपदं व्रजेत् ॥ ४० ॥

O hari, sinumang magpaligo sa Panginoon ng mga deva—si Keśava—gamit ang katas ng tubo ay makararating sa Viṣṇu-pada, ang kataas-taasang tahanan ni Viṣṇu, kasama ang sandaang libong ninuno.

Verse 41

पुष्पोदकेन गोविन्दं तथा गन्धोदकेन च । स्नापयित्वा हरिं भक्त्या वैष्णवं पदमाप्नुयात् ॥ ४१ ॥

Pagkapaligò kay Govinda—Hari—ng tubig na may bulaklak at gayundin ng mabangong tubig, ang tao, sa debosyon (bhakti), ay makakamit ang kalagayang Vaiṣṇava, ang kataas-taasang tahanan ni Viṣṇu.

Verse 42

जलेन वस्त्रपूतेन यः स्नापयति माधवम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुना सह मोदते ॥ ४२ ॥

Sinumang magpaligo kay Mādhava gamit ang tubig na dinalisay sa pagsasala sa tela ay napapalaya sa lahat ng kasalanan at nagagalak na kasama ni Viṣṇu.

Verse 43

क्षीराद्यैः स्नापयेद्यस्तु रविसङ्क्रमणे हरिम् । स वसेद्विष्णुसदने त्रिसप्तपुरुषैः सह ॥ ४३ ॥

Sinumang magpaligo (magpahid na may pagsamba) kay Panginoong Hari ng gatas at iba pang mapalad na sangkap sa oras ng paglipat ng Araw (saṅkramaṇa) ay mananahan sa tahanan ni Viṣṇu kasama ang dalawampu’t isang salinlahi ng kanyang angkan.

Verse 44

शुक्लपक्षे चतुर्द्दश्यामष्टम्यां पूर्णिमादिने ॥ ४४ ॥

Sa maliwanag na kalahati ng buwan (śukla-pakṣa): sa ika-14 na araw, sa ika-8, at sa araw ng kabilugan ng buwan—mga panahong banal para sa pagsasagawa ng debosyon.

Verse 45

एकादश्यां भानुवारे द्वादश्यां पञ्चमीतिथौ । सोमसूर्योपरागे च मन्वादिषु युगादिषु ॥ ४५ ॥

Sa Ekādaśī na tumapat sa Linggo; sa Dvādaśī na sumabay sa tithi na Pañcamī; sa panahon ng eklipse ng buwan at araw; at sa mga pasimula ng Manvantara at Yuga—ang mga panahong ito ay lalo pang banal para sa mga gawaing panrelihiyon.

Verse 46

अर्द्धोदये च सूर्यस्य पुष्यार्के रोहिणीबुधे । तथैव शनिरोहिण्यां भौमाश्विन्यां तथैव च ॥ ४६ ॥

Gayundin, kapag ang Araw ay nasa gitna ng pag-akyat; kapag ang Araw ay nasa Puṣyā; kapag si Mercury ay nasa Rohiṇī; gayundin kapag si Saturn ay nasa Rohiṇī; at kapag si Mars ay nasa Aśvinī—lalo pang nagiging mabisa ang pagsasagawa.

Verse 47

शन्यां भृगुमृगे चैव भृगुरेवतिसङ्गमे । तथा बुधानुराधायां श्रवणार्के तथैव च ॥ ४७ ॥

Gayundin, (ang mapalad na bunga ay nakakamtan) kapag ang Saturno ay nasa Mṛgaśīrṣā at ang Venus ay nasa Mṛgaśīrṣā; kapag ang Venus ay nakipag-ugnay sa Revatī; kapag ang Mercury ay nasa Anurādhā; at gayundin kapag ang Araw ay nasa Śravaṇā.

Verse 48

तथा च सोमश्रवणे हस्तयुक्ते बृहस्पतौ । बुधाष्टम्यां बुधाषाढे पुण्ये चान्ये दिने तथा ॥ ४८ ॥

Gayundin, (nararapat isagawa ang ritwal) kapag ang Lunes ay tumapat sa bituing Śravaṇa; kapag ang Huwebes ay tumapat sa Hasta; kapag ang ikawalong tithi ay bumagsak sa Miyerkules; sa mapalad na panahon ng Āṣāḍha; at gayundin sa iba pang banal na araw.

Verse 49

स्नापयेत्पयसा विष्णुं शान्तिमान् वाग्यतः शुचिः । घृतेन मधुना वापि दध्ना वा तत्फलं शृणु ॥ ४९ ॥

Taglay ang payapang isip, pigil ang pananalita, at malinis, dapat paliguan (abhiṣeka) ang Panginoong Viṣṇu ng gatas—o kaya’y ng ghee, pulot, o curd. Ngayon, pakinggan ang bunga ng ritwal na iyon.

Verse 50

सर्वयज्ञफलं प्राप्य सर्वपापविवर्जितः । वसेद्विष्णुपुरे सार्द्धं त्रिसप्तपुरुषैर्नृप ॥ ५० ॥

Matamo ang bunga ng lahat ng yajña at malaya sa bawat kasalanan, siya, O hari, ay mananahan sa lungsod ni Viṣṇu kasama ang dalawampu’t isang salinlahi ng kanyang angkan.

Verse 51

तत्रैव ज्ञानमासाद्य योगिनामपि दुर्लभम् । मोक्षमाप्नोति नृपते पुनरावृत्तिदुर्लभम् ॥ ५१ ॥

Doon din, matapos makamtan ang kaalamang iyon—na bihira kahit sa mga yogin—nararating niya ang mokṣa, O hari, ang kalagayang hindi na muling babalik sa kapanganakan.

Verse 52

कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां सोमवारे च भूपते । शिवं संस्नाप्य दुग्धेन शिवसायुज्यमाप्नुयात् ॥ ५२ ॥

O hari, sa Caturdaśī (ika-14 na araw) ng madilim na kalahati ng buwan (Kṛṣṇa-pakṣa), kapag tumapat sa Lunes, dapat buhusan at paliguan si Panginoong Śiva ng gatas; sa gayon ay makakamit ang sāyujya, ang pakikiisa kay Śiva.

Verse 53

नालिकेरोदकेनापि शिवं संस्नाप्य भक्तितः । अष्टम्यामिन्दुवारे वा शिवसायुज्यमश्नुते ॥ ५३ ॥

Kahit sa tubig ng niyog lamang, kung paliliguan si Śiva nang may debosyon, makakamit ang sāyujya kay Śiva—lalo na kung gawin sa Aṣṭamī (ika-8) o sa Lunes.

Verse 54

शुक्लपक्षे चतुर्दश्यामष्टम्यां वापि भूपते । घृतेन मधुना स्नाप्य शिवं तत्साम्यतां व्रजेत् ॥ ५४ ॥

O hari, sa Caturdaśī ng maliwanag na kalahati (Śukla-pakṣa)—o kaya sa Aṣṭamī—paliguan si Panginoong Śiva ng ghee at pulot; sa gayon ay mararating ang sāmyatā, ang pagkakatulad at paglapit kay Śiva.

Verse 55

तिलतैलेन संस्नाप्य विष्णुं वा शिवमेव च । स याति तत्तत्सारूप्यं पितृभिः सह सप्तभिः ॥ ५५ ॥

Ang sinumang magbuhos at magpahid ng langis ng linga (sesame) kay Viṣṇu man o kay Śiva, makakamit niya ang sārūpya—ang pagkakahawig sa anyo ng nasabing Diyos—kasama ang pitṛ, ang pitong ninunong-angkan.

Verse 56

शिवमिक्षुरसेनापि यः स्नापयति भक्तितः । शिवलोके वसेत्कल्पं स सप्तपुरुषैः सह ॥ ५६ ॥

Kahit sa katas ng tubo, ang sinumang magpaligo kay Śiva nang may debosyon ay mananahan sa daigdig ni Śiva sa loob ng isang kalpa, kasama ang pitong salinlahi (saptapuruṣa) ng kanyang angkan.

Verse 57

घृतेन स्नापयेल्लिङ्गमुत्थाने द्वादशीदिने । क्षीरेण वा महाभाग तत्फलं शृणु मद्गिरा ॥ ५७ ॥

O marangal, sa araw ng Dvādaśī sa oras ng utthāna (pagbangon), paliguan ang liṅga ng ghee o kaya’y gatas. Dinggin mo mula sa aking mga salita ang bunga ng gawaing iyon.

Verse 58

जन्मायुतार्जितैः पापैर्विमुक्तो मनुजो नृप । कोटिसङ्ख्यं समुद्धृत्य स्वकुलं शिवतां व्रजेत् ॥ ५८ ॥

O Hari, ang tao’y napapalaya sa mga kasalanang naipon sa sampu-sampung libong kapanganakan; at matapos iangat ang sariling angkan—na umaabot sa mga krore—nararating niya ang mapalad na kalagayan (śivatā).

Verse 59

सम्पूज्य गन्धकुसुमैर्विष्णुं विष्णुतिथौ नृप । जन्मायुतार्जितैः पापैर्मुक्तो व्रजति तत्पदम् ॥ ५९ ॥

O Hari, ang sinumang marapat na sumamba kay Viṣṇu sa banal na tithi ni Viṣṇu, na may pabango at mga bulaklak, ay napapalaya sa mga kasalanang naipon sa sampu-sampung libong kapanganakan at napaparoon sa Kanyang kataas-taasang tahanan.

Verse 60

पद्मपुष्पेण यो विष्णुं शिवं वा पूजयन्नेरः । स याति विष्णुभवनं कुलकोटिसमन्वितः ॥ ६० ॥

Sinumang hindi pabaya at sumasamba kay Viṣṇu, o maging kay Śiva man, sa pamamagitan ng isang bulaklak na lotus, ay makararatíng sa tahanan ni Viṣṇu, kasama ang mga krore ng kanyang angkan.

Verse 61

हरिं च केतकीपुष्पैः शिवं धत्तूरजैर्निशि । सम्पूज्य पापनिर्मुक्तो वसेद्विष्णुपुरे युगम् ॥ ६१ ॥

Sa pagsamba kay Hari gamit ang mga bulaklak na ketakī, at sa pagsamba kay Śiva sa gabi gamit ang mga bulaklak na dhattūra—kapag naihandog nang marapat—napapalaya siya sa kasalanan at nananahan sa lungsod ni Viṣṇu sa loob ng isang yuga.

Verse 62

हरिं तु चाम्पकैः पुष्पैरर्कपुष्पैश्च शङ्करम् । समभ्यर्च्य महाराज तत्तत्सालोक्यमाप्नुयात् ॥ ६२ ॥

O dakilang hari, ang sinumang sumamba kay Hari (Viṣṇu) gamit ang mga bulaklak na campaka, at sumamba kay Śaṅkara (Śiva) gamit ang mga bulaklak na arka, ay makakamtan ang sālokya—ang pakikipamayan sa mismong kaharian ng kani-kanilang diyos.

Verse 63

शङ्करस्याथवा विष्णोर्घृतयुक्तं च गुग्गुलुम् । दत्त्वा धूपे नरो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ६३ ॥

Ang sinumang may bhakti na maghandog bilang insenso ng guggulu na hinaluan ng ghee kay Śaṅkara o kay Viṣṇu, ay mapapalaya sa lahat ng kasalanan.

Verse 64

तिलतैलान्वितं दीपं विष्णोर्वा शङ्करस्य वा । दत्त्वा नरः सर्वकामान्संप्राप्नोति नृपोत्तम ॥ ६४ ॥

O pinakamainam na hari, ang sinumang maghandog ng lamparang punô ng langis ng linga (sesame) kay Viṣṇu o kay Śaṅkara ay magkakamit ng katuparan ng lahat ng ninanais.

Verse 65

घृतेन दीपं यो दद्याच्छङ्करायाथ विष्णवे । स मुक्तः सर्वपापेभ्यो गङ्गास्नानफलं लभेत् ॥ ६५ ॥

Ang sinumang maghandog ng lamparang pinapaliyab ng ghee kay Śaṅkara at gayundin kay Viṣṇu ay mapapalaya sa lahat ng kasalanan at magkakamit ng gantimpalang tulad ng pagligo sa Ilog Gaṅgā.

Verse 66

ग्राम्येण वापि तैलेन राजन्नन्येन वा पुनः । दीपं दत्त्वा महाविष्णोः शिवस्यापि फलं शृणु ॥ ६६ ॥

O hari, maging karaniwang langis man o iba pang langis, kapag nakapaghandog na ng lampara kay Mahāviṣṇu—pakinggan mo rin ang bunga ng gantimpala sa pag-aalay para kay Śiva.

Verse 67

सर्वपापविनिर्मुक्तः सर्वैश्वर्यसमन्वितः । तत्तत्सालोक्यमाप्नोति त्रिःसप्तपुरुषान्वितः ॥ ६७ ॥

Malaya sa lahat ng kasalanan at pinagkalooban ng lahat ng banal na kasaganaan, nakakamit niya ang sālokya—ang pakikipamuhay sa iisang daigdig ng mismong Panginoon—at ang gantimpalang ito’y umaabot kasama ang kapakanan ng tatlong ulit na pito, dalawampu’t isang salinlahi.

Verse 68

यद्यदिष्टतमं भोज्यं तत्तदीशाय विष्णवे । दत्वा तत्तत्पदं याति चत्वारिंशत्कुलान्वितः ॥ ६८ ॥

Anumang pagkaing pinakamamahal—iyon mismo at iyon lamang ang ihandog sa Panginoong Viṣṇu—at mararating niya ang katumbas na banal na kalagayan, kasama ang apatnapung salinlahi ng kanyang angkan.

Verse 69

यद्यदिष्टतमं वस्तु तत्तद्विप्राय दापयेत् । स याति विष्णुभवनं पुनरावृत्तिदुर्लभम् ॥ ६९ ॥

Anumang bagay na pinakamamahal, ipagkaloob iyon sa isang marunong na brāhmaṇa; sa paggawa nito, mararating niya ang Viṣṇu-bhavana, ang tahanan ni Viṣṇu—isang kalagayang bihirang mabalikan ang muling pagsilang sa daigdig.

Verse 70

भ्रूणहा स्वर्णदानेन शुद्धो भवति भूपते । अन्नतोयसमं दानं न भूतं न भविष्यति ॥ ७० ॥

O hari, kahit ang pumatay ng भ्रूṇa (sanggol sa sinapupunan) ay nalilinis sa pamamagitan ng pag-aalay ng ginto. Ngunit wala pang naging, at wala ring magiging, kaloob na kapantay ng pagbibigay ng pagkain at tubig.

Verse 71

अन्नदः प्राणदः प्रोक्तः प्राणदश्चापि सर्वदः । सर्वदानफलं यस्मादन्नदस्य नृपोत्तम ॥ ७१ ॥

Ang nagbibigay ng pagkain ay tinatawag na nagbibigay-buhay; at ang nagbibigay-buhay ay tunay na nagbibigay ng lahat. Kaya, O pinakamainam na hari, ang nagbibigay ng pagkain ay tumatanggap ng bunga ng lahat ng kaloob.

Verse 72

अन्नदो ब्रह्मसदनं याति वंशायुतान्वितः । न तस्य पुनरावृत्तिरिति शास्त्रेषु निश्चितम् ॥ ७२ ॥

Ang nagkakaloob ng pagkain ay makararatí sa tahanan ni Brahmā, kasama ang sampu-sampung libong salinlahi; para sa kanya, wala nang pagbabalik sa muling pagsilang—gaya ng tiyak na itinatag sa mga śāstra.

Verse 73

सद्यस्तुष्टिकरं ज्ञेयं जलदानं यतोऽधिकम् । अन्नदानान्नृपश्रेष्ठ निर्दिष्टं ब्रह्मवादिभिः ॥ ७३ ॥

Alamin na ang pag-aalay ng tubig ay nagbibigay ng agarang ginhawa; subalit, O pinakadakilang hari, ipinahayag ng mga nakakabatid sa Brahman na ang pag-aalay ng pagkain ay higit na nakahihigit.

Verse 74

महापातकयुक्तो वा युक्तो वाप्युपपातकैः । जलदो मुच्यते तेभ्य इत्याह कमलोद्भवः ॥ ७४ ॥

Maging nabahiran man ng malaking kasalanan (mahāpātaka) o ng mga pangalawang kasalanan (upapātaka), ang nagkakaloob ng tubig ay napapalaya sa mga iyon—gaya ng ipinahayag ng Isinilang sa Loto (Brahmā).

Verse 75

शरीरमन्नजं प्राहुः प्राणानप्यन्नजान्विदुः । तस्मादन्नप्रदो ज्ञेयः प्राणदः पृथिवीपते ॥ ७५ ॥

Sinasabi nilang ang katawan ay isinilang mula sa pagkain, at ang mga hininga ng buhay (prāṇa) ay nalalamang nagmumula rin sa pagkain. Kaya, O panginoon ng lupa, ang nagbibigay ng pagkain ay dapat kilalaning tagapagkaloob ng mismong buhay-hininga.

Verse 76

यद्यत्तुष्टिकरं दानं सर्वकामफलप्रदम् । तस्मादन्नसमं दानं नास्ति भूपाल भूतले ॥ ७६ ॥

Anumang handog na nagbibigay-kasiyahan at nagkakaloob ng bunga ng lahat ng ninanais; ngunit, O tagapangalaga ng bayan, sa daigdig na ito’y walang kawanggawang kapantay ng pag-aalay ng pagkain.

Verse 77

अन्नदस्य कुले जाता आसहस्रं नृपोत्तम । नरकं ते न पश्यन्ति तस्मादन्नप्रदो वरः ॥ ७७ ॥

O pinakamainam na hari, hanggang isang libong isinilang sa angkan ng nagbibigay ng pagkain ay hindi makakakita ng impiyerno; kaya ang nagkakaloob ng pagkain ang pinakadakilang tagapagkaloob.

Verse 78

पादाभ्यङ्गं भक्तियुक्तो योऽतिथेः कुरुतेनरः । स स्नातः सर्वतीर्थेषु गङ्गास्नानपुरःसरम् ॥ ७८ ॥

Ang sinumang may debosyon na nagmamasahe sa mga paa ng panauhin (atithi) ay itinuturing na nakaligo na sa lahat ng banal na pook—lalo na ang pagligo sa Ilog Ganga.

Verse 79

तैलाभ्यङ्गं महाराज ब्राह्मणानां करोति यः । स स्नातोऽष्टशतं साग्रं गङ्गायां नात्र संशयः ॥ ७९ ॥

O dakilang hari, sinumang nagkakaloob ng pagpapahid at pagmamasahe ng langis (tailābhyaṅga) sa mga Brāhmaṇa ay itinuturing na nakaligo sa Ganga nang walong daang ulit at higit pa; walang pag-aalinlangan dito.

Verse 80

रोगितान्ब्राह्मणान्यस्तु प्रेम्णा रक्षति रक्षकः । स कोटिकुलसंयुक्तो वसेद् ब्रह्मपुरे युगम् ॥ ८० ॥

Ngunit ang tagapagtanggol na may pag-ibig na nag-iingat sa mga Brāhmaṇa na may karamdaman ay nagtatamo ng kabutihang tulad ng sa sampung milyong angkan, at mananahan sa lungsod ni Brahmā sa loob ng isang yuga.

Verse 81

यो रक्षेत्पृथिवीपाल रङ्कं वा रोगिणं नरम् । तस्य विष्णुः प्रसन्नात्मा सर्वान्कामान्प्रयच्छति ॥ ८१ ॥

O hari, sinumang nagtatanggol sa dukha o sa maysakit na tao, si Viṣṇu ay magiging kalugud-lugod ang kalooban at ipagkakaloob ang lahat ng ninanais na biyaya.

Verse 82

मनसा कर्मणा वाचा यो रक्षेदामयान्वितम् । सर्वान्कामानवाप्नोति सर्वपापविवर्जितः ॥ ८२ ॥

Ang sinumang nag-iingat at nag-aalaga sa maysakit—sa isip, sa gawa, at sa salita—ay magkakamit ng lahat ng ninanais at mapapalaya sa lahat ng kasalanan.

Verse 83

यो ददाति महीपाल निवासं ब्राह्मणाय वै । तस्य प्रसन्नो देवेशः स्वलोकं सम्प्रयच्छति ॥ ८३ ॥

O hari, ang sinumang magkaloob ng tahanan sa isang brāhmaṇa, kinalulugdan siya ng Panginoon ng mga deva at ipinagkakaloob ang Kanyang sariling makalangit na kaharian.

Verse 84

ब्राह्मणाय ब्रह्मविदे यो दद्याद्गां पयस्विनीम् । स याति ब्रह्मसदनमन्येषामतिदुर्लभम् ॥ ८४ ॥

Ang sinumang maghandog ng bakang sagana sa gatas sa isang brāhmaṇa na nakakakilala sa Brahman, makararating sa tahanan ni Brahmā—na lubhang mahirap abutin ng iba.

Verse 85

अन्येभ्यः प्रतिगृह्यापि यो दद्याद्गां पयस्विनीम् । तस्य पुण्यफलं वक्तुं नाहं शक्तोऽस्मि पण्डित ॥ ८५ ॥

Kahit tumanggap man siya ng (yaman) mula sa iba, kung siya’y magbibigay pa rin ng bakang sagana sa gatas, O pantas, hindi ko kayang ilarawan ang ganap na bunga ng kabanalang dulot ng handog na iyon.

Verse 86

कपिलां वेदविदुषे यो ददाति पयस्विनीम् । स एव रुद्रो भूपाल सर्वपापविवर्जितः ॥ ८६ ॥

O hari, ang sinumang maghandog ng Kapilā na bakang kayumanggi at sagana sa gatas sa isang nakaaalam ng Veda, siya’y tunay na nagiging tulad ni Rudra at napapalaya sa lahat ng kasalanan.

Verse 87

विप्राय वेदविदुषे दद्यादुभयतोमुखीम् । यस्तस्य पुण्यं सङ्ख्यातुं न शक्तोऽब्दशतैरपि ॥ ८७ ॥

Dapat maghandog ng kaloob na “ubhayato-mukhī” sa isang brāhmaṇa na dalubhasa sa mga Veda; sapagkat ang kabanalan ng gawaing iyon ay di masukat, kahit sa loob ng daan-daang taon.

Verse 88

तस्य पुण्यफलं राजञ्श्छृणु वक्ष्यामि तत्त्वतः । एकतः क्रतवः सर्वे समग्रवरदक्षिणाः ॥ ८८ ॥

O Hari, makinig: ipaliliwanag ko nang ayon sa katotohanan ang bunga ng kabanalan nito. Katumbas ito ng lahat ng kratu—mga paghahandog—na isinagawa nang ganap, kasama ang ganap at pinakamainam na dakṣiṇā.

Verse 89

एकतो भयभीतस्य प्राणिनः प्राणरक्षणम् । संरक्षति महीपाल यो विप्रं भयविह्वलम् ॥ ८९ ॥

Sa isang panig, ito’y tulad ng pagsagip sa buhay ng nilalang na nanginginig sa takot sa panganib. Gayundin, ang haring nagtatanggol sa brāhmaṇa na nababalisa sa pangamba ay tunay na nag-iingat sa mismong buhay na iyon.

Verse 90

स स्नातः सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु दीक्षितः । वस्त्रदो रुद्र भवनं कन्यादो ब्रह्मणः पदम् ॥ ९० ॥

Itinuturing siyang gaya ng nakapaligo sa lahat ng banal na tīrtha at naitakda (dīkṣā) para sa lahat ng yajña. Ang nagbibigay ng kasuotan ay umaabot sa tahanan ni Rudra; ang nagbibigay ng dalaga sa pag-aasawa (kanyā-dāna) ay umaabot sa kalagayan ni Brahmā.

Verse 91

हेमदो विष्णुभवनं प्रयाति स्वकुलान्वितः । यस्तु कन्यामलङ्कृत्य ददात्यध्यात्मवेदिने ॥ ९१ ॥

Ang nagbibigay ng ginto ay makararating sa tahanan ni Viṣṇu kasama ang kanyang angkan. Ngunit ang nag-aayos at nagpapalamuti sa dalaga at ibinibigay siya sa pag-aasawa sa isang nakaaalam ng panloob na Ātman (adhyātma-vedin) ay umaabot din sa gayong sukdulang layon.

Verse 92

शतवंशसमायुक्तः स व्रजेद् ब्रह्मणः पदम् । कार्तिक्यां पौर्णमास्यां वा आषाढ्यां वापि भूपते ॥ ९२ ॥

Ang may taglay na sandaang salinlahi (malawak at marangal na lahi) ay makararating sa tahanan ni Brahmā—sa araw ng kabilugan ng buwan ng Kārttika o sa kabilugan ng buwan ng Āṣāḍha, O hari.

Verse 93

वृषभं शिवतुष्ट्यर्थमुत्सृजेत्तत्फलं शृणु । सप्तजन्मार्जितैः पापैर्विमुक्तो रुद्र रूपभाक् ॥ ९३ ॥

Dapat palayain ang isang toro upang kalugdan ni Śiva—pakinggan ang bunga nito: napapalaya sa mga kasalanang naipon sa pitong kapanganakan, at nagkakamit ng anyong tulad ni Rudra (Śiva).

Verse 94

कुलसप्ततिसंयुक्तो रुद्रे ण सह मोदते । शिवलिङ्गाङ्कितं कृत्वा महिषं यः समुत्सृजेत् ॥ ९४ ॥

Ang sinumang magpalaya ng isang kalabaw matapos lagyan ng tanda ng liṅga ni Śiva ay magagalak kasama ni Rudra, kalakip ang pitumpung salinlahi ng kanyang angkan.

Verse 95

न तस्य यातनालोको भवेन्नृपतिसत्तम । ताम्बूलदानं यः कुर्याच्छक्तितो नृपसत्तम ॥ ९५ ॥

O pinakadakilang hari, ang sinumang ayon sa kanyang kakayahan ay nag-aalay ng tāmbūla (handog na dahon ng nganga) ay hindi makararanas ng daigdig ng parusa at pagdurusa.

Verse 96

तस्य विष्णुः प्रसन्नात्मा ददात्यायुर्यशः श्रियम् । क्षीदो घृतदश्चैव मधुदो दधिदस्तथा ॥ ९६ ॥

Si Viṣṇu, na nalulugod sa puso sa gayong tao, ay nagkakaloob ng mahabang buhay, dangal, at kasaganaan. Gayundin, ang nag-aalay ng gatas, ghee, pulot, at yogurt/curd ay tumatamo rin ng mga pagpapalang ito.

Verse 97

दिव्याब्दायुतपर्यन्तं स्वर्गलोके महीयते । प्रयाति ब्रह्मसदनमिक्षुदाता नृपोत्तम ॥ ९७ ॥

O pinakamainam na hari, ang nagkakaloob ng tubo ay pinararangalan sa kaharian ng langit sa loob ng sampung libong banal na taon; at pagkaraan nito, nararating niya ang tahanan ni Brahmā.

Verse 98

गन्धदः पुण्यफलदः प्रयाति ब्रह्मणः पदम् । गुडेक्षुरसदश्चैव प्रयाति क्षीरसागरम् ॥ ९८ ॥

Ang nag-aalay ng mabangong samyo, na nagbubunga ng kabanalan, ay nakararating sa kalagayan ni Brahmā; at gayundin, ang nag-aalay ng jaggery at katas ng tubo ay nakararating sa Karagatan ng Gatas (Kṣīra-sāgara).

Verse 99

भटानां जलदो याति सूर्यलोकमनुत्तमम् । विद्यादानेन सायुज्यं माधवस्य व्रजेन्नरः ॥ ९९ ॥

Sa pagbibigay ng tubig sa mga nangangailangan, nararating ang walang kapantay na daigdig ng Araw (Sūrya-loka); ngunit sa pag-aalay ng banal na kaalaman, ang tao’y dumarating sa sāyujya—pakikiisa kay Mādhava (Viṣṇu).

Verse 100

विद्यादानं महीदानं गोदानं चोत्तमोत्तमम् । नरकादुद्धरन्त्येव जपवाहनदोहनात् ॥ १०० ॥

Ang pag-aalay ng kaalaman, ang pag-aalay ng lupa, at—pinakamataas sa lahat—ang pag-aalay ng baka: ang mga ito’y tunay na nag-aangat sa tao mula sa impiyerno, sa pamamagitan ng (baka) na ginagamit sa yajña at pagsamba, bilang sasakyan, at sa pamamagitan ng paggagatas.

Verse 101

सर्वेषामपि दानानां विद्यादानं विशिष्यते । विद्यादानेन सायुज्यं विष्णोर्याति नृपोत्तम ॥ १०१ ॥

Sa lahat ng uri ng kawanggawa, ang pag-aalay ng kaalaman ang pinakadakila. Sa pagbibigay ng kaalaman, o pinakamainam na hari, nararating ang sāyujya—pakikiisa kay Viṣṇu.

Verse 102

नरस्त्विन्धनदानेन मुच्यते ह्युपपातकैः । शालग्रामशिलादानं महादानं प्रकीर्तितम् ॥ १०२ ॥

Sa pag-aalay ng panggatong, ang tao ay tunay na napapalaya mula sa maliliit na kasalanan; at ang pag-aalay ng batong Śālagrāma ay ipinahahayag na isang dakilang kaloob (mahādāna).

Verse 103

यद् दत्वा मोक्षमाप्नोति लिङ्गदानं तथा स्मृतम् । ब्रह्माण्डकोटिदानेन यत्फलं लभते नरः ॥ १०३ ॥

Ang kaloob na sa pagbibigay nito ay nakakamit ang mokṣa ay inaalala bilang pag-aalay ng liṅga. Nagbubunga ito ng kaparehong merit na natatamo sa pag-aalay ng napakaraming Brahmāṇḍa (mga sansinukob).

Verse 104

तत्फलं समवाप्नोति लिङ्गदानान्न संशयः । शालग्रामशिलादाने ततोऽपि द्विगुणं फलम् ॥ १०४ ॥

Tunay na natatamo ang gayong merit sa pag-aalay ng liṅga—walang pag-aalinlangan. At sa pag-aalay ng batong Śālagrāma, ang bunga ng kabutihan ay lalo pang doble kaysa roon.

Verse 105

शालग्रामशिलारूपी विष्णुरेवेति विश्रुतः । यो ददाति नरो दानं गृहेषु महतां प्रभो ॥ १०५ ॥

O Panginoon, kilala na si Viṣṇu mismo ay naroroon sa anyo ng batong Śālagrāma. Ang taong nag-aalay ng gayong kaloob sa mga tahanan ng mararangal at dakila ay nagkakamit ng malaking kabanalan at merit.

Verse 106

गङ्गास्नानफलं तस्य निश्चितं नृप जायते । रत्नान्वितसुवर्णस्य प्रदानेन नृपोत्तम ॥ १०६ ॥

O hari, ang taong iyon ay tiyak na nagkakamit ng bunga na tulad ng pagligo sa Ilog Gaṅgā sa pamamagitan ng pag-aalay ng ginto na may mga hiyas, O pinakamainam na pinuno.

Verse 107

भुक्तिमुक्तिमवाप्नोति महादानं यतः स्मृतम् । नरो माणिक्यदानेन परं मोक्षमवाप्नुयात् ॥ १०७ ॥

Sapagkat ito’y inaalala bilang “dakilang kaloob” na nagbibigay ng kapwa ligaya sa daigdig at paglaya, ang tao—sa pag-aalay ng māṇikya (rubi)—ay maaaring makamit ang sukdulang kalagayan ng mokṣa.

Verse 108

ध्रुवलोकमवाप्नोति वज्रदानेन मानवः । स्वर्गं विद्रुमदानेन रुद्र लोकमवाप्नुयात् ॥ १०८ ॥

Sa pag-aalay ng vajra (diyamante), ang tao’y makararating sa Dhruvaloka; sa pag-aalay ng vidruma (korales), makakamit niya ang langit at maaari ring marating ang Rudraloka.

Verse 109

प्रयाति यानदानेन मुक्तादानेन चैन्दवम् । वैडूर्यदो रुद्र लोकं पुष्परागप्रदस्तथा ॥ १०९ ॥

Sa pag-aalay ng yāna (sasakyan), nararating ang landas na makalangit; sa pag-aalay ng muktā (perlas), nararating ang kaharian ng Buwan. Ang nagkakaloob ng vaidūrya (batong mata-ng-pusa) ay umaabot sa daigdig ni Rudra; gayundin, ang nag-aalay ng puṣparāga (topaz) ay nakakamit ang katumbas na marangal na tahanan.

Verse 110

पुष्परागप्रदानेन सर्वत्र सुखमश्नुते । अश्वदो ह्यश्वसान्निध्यं चिरं व्रजति भूमिप ॥ ११० ॥

Sa pag-aalay ng puṣparāga (topaz), tinatamasa ang ligaya sa lahat ng dako. At, O hari, ang nagkakaloob ng kabayo ay magkakamit ng matagal na pakikisama sa mga kabayo.

Verse 111

गजदानेन महता सर्वान्कामानवाप्नुयात् । प्रयाति यानदानेन स्वर्गं स्वर्यानमास्थितः ॥ १११ ॥

Sa dakilang kaloob na pag-aalay ng elepante, maaaring makamit ang lahat ng ninanais. At sa pag-aalay ng yāna (sasakyan), siya’y tutungo sa langit, nakasakay sa makalangit na sasakyan.

Verse 112

महिषीदो जयत्येव ह्यपमृत्युं न संशयः । गवां तृणप्रदानेन रुद्र लोकमवाप्नुयात् ॥ ११२ ॥

Tunay na ang nagkakaloob ng babaeng kalabaw ay tiyak na nagwawagi laban sa kamatayang wala sa oras—walang pag-aalinlangan. At sa pagbibigay ng damo/pakain sa mga baka, nararating niya ang daigdig ni Rudra (Śiva).

Verse 113

वारुणं लोकमाप्नोति महीश लवणप्रदः । स्वाश्रमाचारनिरता सर्वभूतहिते रताः ॥ ११३ ॥

O hari, ang nagkakaloob ng asin ay makararating sa daigdig ni Varuṇa. Yaong masigasig sa tungkulin ng sariling āśrama at nakatuon sa kapakanan ng lahat ng nilalang ay nagtatamo rin ng mapalad na hantungan.

Verse 114

अदाम्भिका गतासूयाः प्रयान्ति ब्रह्मणः पदम् । परोपदेशनिरता वीतरागा विमत्सरा ॥ ११४ ॥

Yaong walang pagpapanggap, napawi ang inggit, masigasig sa paggabay sa iba, walang pagkapit sa pagnanasa, at walang paninibugho—sila ang umaabot sa kataas-taasang kalagayan ng Brahman.

Verse 115

हरिपादार्चनरताः प्रयान्ति सदनं हरेः । सत्सङ्गाह्लादनिरताः सत्कर्मसु सदोद्यताः ॥ ११५ ॥

Ang mga debotong sumasamba sa mga paa ni Hari ay makararating sa tahanan ni Hari. Nalulugod sila sa kagalakan ng satsaṅga (pakikisama sa mga banal) at laging masikap sa mga gawaing matuwid.

Verse 116

परापवादविमुखाः प्रयान्ति हरिमन्दिरम् । नित्यं हितकरा ये तु ब्राह्मणेषु च गोषु च ॥ ११६ ॥

Ang mga tumatalikod sa paninirang-puri sa kapwa ay makararating sa templo ng Hari; gayundin yaong laging gumagawa ng kabutihan para sa mga brāhmaṇa at sa mga baka.

Verse 117

परस्त्रीसङ्गविमुखा न पश्यन्ति यमालयम् । जितेन्द्रि या जिताहारा गोषु क्षान्ताः सुशीलिनः ॥ ११७ ॥

Ang mga tumatalikod sa pakikisama sa asawa ng iba ay hindi makakakita sa tahanan ni Yama. Yaong may pagpipigil sa sarili, katamtaman sa pagkain, matiisin at mahinahon sa pakikitungo sa mga baka, at may mabuting asal—hindi sila napapasa kaharian ng parusa.

Verse 118

ब्राह्मणेषु क्षमाशीलाः प्रयान्ति भवनं हरेः । अग्निशुश्रूषवश्चैव गुरुशुश्रूषकास्तथा ॥ ११८ ॥

Ang mga mapagpasensya at mapagpatawad sa mga brāhmaṇa ay makararating sa tahanan ni Hari. Gayundin, ang mga tapat sa paglilingkod sa banal na apoy at ang mga tapat sa paglilingkod sa guru ay umaabot din doon.

Verse 119

पतिशुश्रूषणरता न वै संसृतिभागिनः । सदा देवार्चनरता हरिनामपरायणाः ॥ ११९ ॥

Ang mga masigasig sa paglilingkod sa asawa ay tunay na hindi kabilang sa pag-ikot ng saṃsāra. Laging abala sa pagsamba sa Diyos at lubos na nakasandig sa Pangalan ni Hari—sila’y napapalaya sa paglalagalag.

Verse 120

प्रतिग्रहनिवृत्ताश्च प्रयान्ति परमं पदम् । अनाथं विप्रकुणपं ये दहेयुर्नृपोत्तम ॥ १२० ॥

Yaong umiwas sa pagtanggap ng mga handog (na sumisira sa dharma) ay makararaos sa pinakamataas na kalagayan. At, O dakilang hari, ang nagkakandili at nagsusunog sa bangkay ng brāhmaṇa na walang nag-aangkin ay umaabot din sa pinakadakila.

Verse 121

अश्वमेधसहस्राणां फलमश्नुवते सदा । पत्रैः पुष्पैः फलैर्वापि जलैर्वा मनुजेश्वर ॥ १२१ ॥

O panginoon ng mga tao, ang sinumang patuloy na nag-aalay sa pagsamba kahit dahon, bulaklak, prutas, o tubig man, ay laging nagkakamit ng gantimpalang katumbas ng isang libong Aśvamedha.

Verse 122

पूजया रहितं लिङ्गमचर्येत्तत्फलं शृणु । अप्सरोगणगन्धर्वैः स्तूयमानो विमानगः ॥ १२२ ॥

Pakinggan ang bunga ng pagsamba sa liṅga nang walang itinakdang handog at paggalang: ang tao’y magiging sakay ng vimāna sa langit, pinupuri ng mga pangkat ng apsarā at gandharva.

Verse 123

प्रयाति शिवसान्निध्यमित्याह कमलोद्भवः । चुलुकोदकमात्रेण लिङ्गं संस्नाप्य भूमिप ॥ १२३ ॥

“Makakamit niya ang paglapit kay Śiva,” wika ni Kamalodbhava (Brahmā), O hari—kahit sa pagpapaligo sa Śiva-liṅga gamit lamang ang isang dakot na tubig sa palad.

Verse 124

लक्षाश्वमेधजं पुण्यं संप्राप्नोति न संशयः । पूजया रहितं लिङ्गं कुसुमैर्योऽचयेत्सुधीः ॥ १२४ ॥

Walang pag-aalinlangan: ang marunong na nag-aalay ng mga bulaklak sa liṅga—kahit walang ganap na ritwal ng pagsamba—ay nagkakamit ng kabutihang bunga ng sandaang libong Aśvamedha.

Verse 125

अश्वमेधायुतफलं भवेत्तस्य जनेश्वर । भक्ष्यैर्भोज्यैः फलैर्वापि शून्यं लिङ्गं प्रपूज्य च ॥ १२५ ॥

O panginoon ng mga tao, ang gantimpala niya’y magiging katumbas ng sampung libong Aśvamedha, kung sasambahin niya nang nararapat ang Liṅga na walang anyo (di-nahahayag) kahit sa payak na handog—pagkain, lutong pagkain, o mga prutas.

Verse 126

शिवसायुज्यमाप्नोति पुनरावृत्तिवर्जितम् । पूजया रहितं विष्णुं योऽचयेदर्कवंशज ॥ १२६ ॥

O supling ng lahing Araw, ang sinumang gumagalang kay Viṣṇu nang nararapat—kahit walang ganap na ritwal—ay makakamit ang Śiva-sāyujya, ang pakikiisa kay Śiva, na walang pagbabalik (muling pagsilang).

Verse 127

जलेनापि स सालोक्यं विष्णोर्याति नरोत्तम । देवतायतने यस्तु कुर्यात्सम्मार्जनं सुधीः ॥ १२७ ॥

O pinakamainam sa mga tao, kahit sa paglilinis gamit ang tubig, ang marunong na nagsasagawa ng pagwawalis at paglilinis sa templo ng Diyos ay nakakamit ang sālokya—paninirahan sa kaparehong kaharian ni Panginoong Viṣṇu.

Verse 128

यावत्पांसु युगावासं वैष्णवे मन्दिरे लभेत् । शीर्णं स्फटिकलिङ्गं तु यः संदध्यान्नृपोत्तम ॥ १२८ ॥

O pinakamainam sa mga hari, kung gaano man kaikli—kahit isang saglit—ang pagkatamo ng paninirahan at paglilingkod sa isang templong Vaiṣṇava, gayon din ang kabutihang naipon sa taong nag-aayos at muling nagtatatag ng kupas na sagisag na kristal (liṅga).

Verse 129

शतजन्मार्जितैः पापैर्मुच्यते स तु मानवः । यस्तु देवालये राजन्नपि गोचर्ममात्रकम् ॥ १२९ ॥

O Hari, ang taong iyon ay napapalaya sa mga kasalanang naipon sa sandaang kapanganakan, kung sa loob ng bakuran ng templo—kahit kasinglaki lamang ng isang balat ng baka—ay nagsasagawa siya ng banal na gawain, gaya ng pag-aalay o paglalaan ng lupa/espasyo.

Verse 130

जलेन सिञ्चेद् भूभागं सोऽपि स्वर्गं लभेन्नरः । गन्धोदकेन यः सिञ्चेद्देवतायतने भुवम् ॥ १३० ॥

Ang sinumang magwisik lamang ng tubig sa isang bahagi ng lupa ay nakakamit ang langit; at ang nagwiwisik ng mabangong tubig sa lupa sa dambana ng Diyos ay lalo pang nagkakamit ng dakilang gantimpala.

Verse 131

यावत्कणानुकल्पं तु तिष्ठेत देवसन्निधौ । मृदा धातुविकारैर्वा यो लिम्पेद्देवतागृहम् ॥ १३१ ॥

Kahit sa isang saglit lamang—kasingtagal ng isang munting butil—ang manatili sa harap ng Diyos; o ang magpalitada at mag-ayos ng templo ng Panginoon gamit ang putik o mga paghahandang mula sa metal—ay nagiging dakilang kabutihan.

Verse 132

स कोटिकुलमुद्धृत्य याति साम्यं मधुद्विषः । शिलाचूर्णेन यो मर्त्यो देवागारं तु लेपयेत् ॥ १३२ ॥

Ang mortal na magpapalitada sa templo ng Diyos gamit ang pulbos na bato ay mag-aangat ng isang krore ng kanyang angkan at makakamit ang pagkakapantay—ang malapit na pakikipag-isa—kay Madhudviṣa (Viṣṇu, tagapagpuksa kay Madhu).

Verse 133

स्वस्तिकादीनि वा कुर्यात्तस्य पुण्यमनन्तकम् । यः कुर्याद्दीपरचनां देवतायतने नृप ॥ १३३ ॥

O maaari ring gumawa ng mga mapalad na sagisag gaya ng svastika—ang kanyang kabutihang-loob ay nagiging walang hanggan. O hari, sinumang mag-ayos at maghandog ng mga ilawan sa templo ng Diyos ay magkakamit ng di-masukat na gantimpalang dharma.

Verse 134

तस्य पुण्यं प्रसङ्ख्यातुं नोत्सहेऽब्दशतैरपि । अखण्डदीपं यः कुर्याद्विष्णोर्वा शङ्करस्य च ॥ १३४ ॥

Ang kanyang kabutihan ay hindi ko kayang bilangin kahit sa loob ng daan-daang taon—yaong nagtatatag ng ilaw na hindi napuputol para kay Viṣṇu, o gayundin para kay Śaṅkara.

Verse 135

क्षणे क्षणेऽश्वमेधस्य फलं तस्य न दुर्लभम् । अर्चितं शङ्करं दृष्ट्वा विष्णुं वापि नमेत्तु यः ॥ १३५ ॥

Para sa taong sa bawat sandali’y tumitingin kay Śaṅkara na sinasamba at pagkatapos ay yumuyuko rin kay Viṣṇu, ang bunga ng sakripisyong Aśvamedha ay madaling makamtan—muli at muli.

Verse 136

स विष्णुभवनं प्राप्य मोदते च युगायुतम् । देव्याः प्रदक्षिणामेकां सप्त सूर्यस्य भूमिप ॥ १३६ ॥

Pagkarating sa tahanan ni Viṣṇu, siya’y nagagalak doon sa loob ng sampung libong yuga. O hari, kahit isang pradakṣiṇā lamang sa paligid ni Devī ay nagbubunga ng gantimpalang katumbas ng pitong pag-ikot sa Araw.

Verse 137

तिस्रो विनायकस्यापि चतस्रो विष्णुमन्दिरे । कृत्वा तत्तद्गृहं प्राप्य मोदते युगलक्षकम् ॥ १३७ ॥

Kapag nakapagtayo ng tatlong dambana para kay Vināyaka at apat sa templo ni Viṣṇu, mararating ng tao ang kaukulang banal na tahanan at magagalak doon sa loob ng dalawang daang libong yuga.

Verse 138

यो विष्णोर्भक्तिभावेन तथैव गोद्विजस्य च । प्रदक्षिणां चरेत्तस्य ह्यश्वमेधः पदे पदे ॥ १३८ ॥

Sinumang may pusong debosyonal kay Viṣṇu at gayundin ay magsagawa ng pradakṣiṇā sa pag-ikot sa isang baka at sa isang brāhmaṇa—sa bawat hakbang niya ay may kapakinabangang kasingtulad ng sakripisyong Aśvamedha.

Verse 139

काश्यां माहेश्वरं लिङ्गं संपूज्य प्रणमेत्तु यः । न तस्य विद्यते कृत्यं संसृतिर्नैव जायते ॥ १३९ ॥

Sinumang nasa Kāśī na taimtim na sumamba sa Liṅga ni Māheśvara at pagkatapos ay yumukod nang may paggalang—para sa kanya, wala nang natitirang tungkuling dapat gawin; at hindi na sumisibol ang muling pagsilang sa saṃsāra.

Verse 140

शिवं प्रदक्षिणं कृत्वा सव्येनैव विधानतः । नरो न च्यवते स्वर्गाच्छङ्करस्य प्रसादतः ॥ १४० ॥

Matapos magsagawa ng pradakṣiṇā kay Śiva ayon sa itinakdang paraan—na nasa kaliwa Siya—ang tao ay hindi mahuhulog mula sa langit, sa biyaya ni Śaṅkara.

Verse 141

स्तुत्वा स्तोत्रैर्जगन्नाथं नारायणमनामयम् । सर्वान्कामानवाप्नोति मनसा यद्यदिच्छति ॥ १४१ ॥

Sa pagpupuri kay Jagannātha—si Nārāyaṇa, ang Panginoong walang karamdaman at walang dungis—sa pamamagitan ng mga stotra, natatamo ng tao ang lahat ng ninanais, anuman ang hangarin ng isip.

Verse 142

देवतायतने यस्तु भक्तियुक्तः प्रनृत्यति । गायते वा स भूपाल रुद्र लोके च मुक्तिभाक् ॥ १४२ ॥

O hari, sinumang may debosyon na sumasayaw o umaawit sa templo ng Diyos ay tumatanggap ng kalayaan (moksha) at nakararating din sa daigdig ni Rudra.

Verse 143

ये तु वाद्यं प्रकुर्वन्ति देवतायतने नराः । ते हंसयानमारूढा व्रजन्ति ब्रह्मणः पदम् ॥ १४३ ॥

Ngunit yaong mga tumutugtog ng mga instrumento sa templo ng Diyos, na nakasakay sa sasakyang makalangit na tulad ng sisne, ay tutungo sa tahanan ni Brahmā.

Verse 144

करतालं प्रकुर्वन्ति देवतायतने तु ये । ते सर्वपापनिर्मुक्ता विमानस्था युगायुतम् ॥ १४४ ॥

Ang mga pumapalakpak (karatāla) sa templo ng Diyos ay napapalaya sa lahat ng kasalanan; nakaupo sa sasakyang makalangit, mananahan sila sa langit sa loob ng sampung libong yuga.

Verse 145

देवतायतने ये तु घण्टानादं प्रकुर्वते । तेषां पुण्यं निगदितुं न समर्थः शिवः स्वयम् ॥ १४५ ॥

Yaong mga tumutunog ng kampana sa templo ng Diyos—ang kanilang kabutihang-loob, kahit si Śiva mismo ay hindi kayang ilarawan nang ganap.

Verse 146

भेरीमृदङ्गपटहमुरजैश्च सडिण्डिमैः । संप्रीणयन्ति देवेशं तेषां पुण्यफलं शृणु ॥ १४६ ॥

Sa pamamagitan ng bhērī, mṛdaṅga, paṭaha, muraja, at ḍiṇḍima, kanilang pinasasaya ang Panginoon ng mga deva. Pakinggan ngayon ang bungang-merito mula rito.

Verse 147

देवस्त्रीगणसंयुक्ताः सर्वकामैः समर्चिताः । स्वर्गलोकमनुप्राप्य मोदन्ते कल्पपञ्चकम् ॥ १४७ ॥

Kasama ang mga pangkat ng mga dalagang makalangit at pinararangalan sa lahat ng ninanasang kaligayahan, nararating nila ang daigdig ng langit at nagagalak doon sa loob ng limang kalpa.

Verse 148

देवतामन्दिरे कुर्वन्नरः शङ्खं नृप । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुना सह मोदते ॥ १४८ ॥

O Hari, ang taong gumagawa (o naglalagay) ng kabibe (shankha) sa templo ng Diyos ay napapalaya sa lahat ng kasalanan at nagagalak na kasama ni Vishnu.

Verse 149

तालकांस्यादिनिनदं कुर्वन् विष्णुगृहे नरः । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकमवाप्नुयात् ॥ १४९ ॥

Ang sinumang nagpapalabas ng tunog ng mga simbalo, kampana, mga instrumentong tanso at iba pa sa dambana ng bahay ni Vishnu ay napapalaya sa lahat ng kasalanan at nakakamit ang daigdig ni Vishnu.

Verse 150

यो देवः सर्वदृग्विष्णुर्ज्ञानरूपी निरञ्जनः । सर्वधर्मफलं पूर्णं संतुष्टः प्रददाति च ॥ १५० ॥

Yaong Diyos—si Vishnu—na nakakakita sa lahat, na ang anyo ay kaalaman at walang dungis; kapag Siya’y nalugod, ibinibigay Niya nang ganap ang lubos na bunga ng lahat ng dharma.

Verse 151

यस्य स्मरणमात्रेण देवदेवस्य चक्रिणः । सफलानि भवन्त्येव सर्वकर्माणि भूपते ॥ १५१ ॥

O hari, sa pag-alaala lamang sa Panginoon ng mga panginoon, ang Tagapagdala ng chakra, ang lahat ng gawain ay tunay na nagiging mabunga.

Verse 152

परमात्मा जगन्नाथः सर्वकर्म्मफलप्रदः । सत्कर्मकर्तृभिर्नित्यं स्मृतः सर्वार्तिनाशनः । तमुद्दिश्य कृतं यच्च तदानन्त्याय कल्पते ॥ १५२ ॥

Ang Paramātmā, si Jagannātha—Panginoon ng sansinukob—ang nagbibigay ng bunga ng lahat ng karma. Siya’y laging inaalala ng mga gumagawa ng matuwid na gawa, at winawasak Niya ang lahat ng pagdurusa. Anumang gawin na Siya ang layon at handog ay nagiging sanhi ng walang-hanggang, di-nasisirang kabutihang-loob.

Verse 153

धर्माणि विष्णुश्च फलानि विष्णुः कर्माणि विष्णुश्च फलानि भोक्ता । कार्यं च विष्णुः करणानि विष्णुरस्मान्न किञ्चिद्व्यतिरिक्तमस्ति ॥ १५३ ॥

Ang Dharma ay si Viṣṇu, at ang mga bunga ay si Viṣṇu; ang mga gawa ay si Viṣṇu, at ang tumatanggap at lumalasap ng bunga ay si Viṣṇu. Ang kinalabasan ay si Viṣṇu at ang mga kasangkapan ay si Viṣṇu—bukod sa Kanya, wala nang anuman.

Verse 154

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे धर्मानुकथनं नाम त्रयोदशोऽध्यायः ॥ १३ ॥

Sa ganito nagtatapos ang ikalabintatlong kabanata, na tinatawag na “Dharmānukathana” (Salaysay ng Dharma), sa Pūrva-bhāga, Unang Pāda ng Śrī Bṛhan-Nāradīya Purāṇa.